Το έργο «Κοσμάς ο Αιτωλός» του συγγραφέα Γρηγόρη Χαλιακόπουλου ανεβαίνει στη θεατρική σκηνή του Θεάτρου Κνωσός από το Σάββατο 4 Νοεμβρίου 2017 και κάθε Σάββατο. Παρακολουθήσαμε την πρεμιέρα που πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 25 Οκτωβρίου 2017 και συναντήσαμε τον Γρηγόρη Χαλιακόπουλο, ο οποίος μίλησε αποκλειστικά στην Τζένη Χαραλαμπίδου.

Η παράσταση περιλαμβάνει μια πρωτοτυπία για τα θεατρικά δρώμενα: ο Λάμπρος Τσάγκας που υποδύεται τον Πατροκοσμά έχει ως «συνομιλητή» του τον αείμνηστο αδελφό του Χρίστο Τσάγκα, που με ηχογραφημένη τη φωνή του αποτελεί τη συνείδησή του.

Το έργο παίχτηκε το 2011 και επαναφέρεται στο σανίδι με αφορμή τα 30 χρόνια από την ίδρυση του Θεάτρου Κνωσός, που ίδρυσαν τα δύο αδέλφια Χρίστος και Λάμπρος Τσάγκας.

«Το έργο έγραψα το 2011 και ξαναπαίζεται τώρα από τον Λάμπρο Τσάγκα με τη φωνή του αδελφού του Χρίστου. Είναι μια ιστορική καταγραφή ενός θρησκευτικού προσώπου που έπαιξε σημαντικό ρόλο την εποχή της τουρκοκρατίας, με την αγραμματοσύνη να αποτελεί τον κανόνα και η μόρφωση την εξαίρεση. Προσπάθησα να μη σταθώ στο θρησκειολογικό μέρος γιατί ήθελα περισσότερο να αναδείξω την προτροπή του σχετικά με την δημιουργία σχολείων που ζητούσε. Πιστεύω πως, μετά τις βιογραφίες που έγραψα για το θέατρο όπως ο «Καβάφης», ο «Βενιζέλος», ο «Νικόλαος Δραγούμης» και η «Δανάη» που θα παιχτεί σε δύο μήνες, ο «Κοσμάς ο Αιτωλός» παραμένει ακόμα μια πρόκληση για μένα καθώς οι απόψεις ποικίλουν όσον αφορά στις νουθεσίες του και στον τρόπο που επιχειρούσε να τις περάσει στους Ρωμιούς της εποχής μετά το αποτυχημένο κίνημα των αδελφών Ορλόφ» δηλώνει στο ert.gr o Γρηγόρης Χαλιακόπουλος.

Γεμάτο το Θέατρο Κνωσσός στην πρεμιέρα της παράστασης «Κοσμάς ο Αιτωλός»

«Κατά την άποψή μου, η πλέον σημαντική σκηνή του έργου είναι η στιγμή που ο Κοσμάς  ο Αιτωλός συγκρούεται με τον εαυτό του για το αν αξίζει να ζει ως ιερομόναχος αντί να απολαμβάνει και να γεύεται τις απολαύσεις της ζωής. Εκείνο που με εξιτάρει συγγραφικά είναι να θεατροποιώ προσωπικότητες που άφησαν τη σφραγίδα τους στη διαμόρφωση της κοινωνίας, ασχέτως αν συμφωνώ μαζί τους ή όχι με αυτό που πρέσβευαν», τονίζει ο σκηνοθέτης της παράστασης.

Περί Κοσμά Αιτωλού

Ο Κοσμάς ο Αιτωλός (1714-1779), ο επονομαζόμενος Πατροκοσμάς, υπήρξε μια σπουδαία μορφή της Χριστιανοσύνης. Ως ιερομόναχος επιδόθηκε σε έναν αγώνα αφύπνισης των υπόδουλων Ρωμιών μέσω της παρότρυνσης του ανοίγματος σχολείων. Πίστευε ότι τα γράμματα αποτελούν τη βάση για να έρθουν καλύτερες μέρες, γι’ αυτό και περιόδευσε σε αναρίθμητες πόλεις και χωριά διδάσκοντας τα ευαγγέλια που γράφτηκαν σε γλώσσα ελληνική. Κάποιοι συνδέουν τη δράση του με τον παλιότερο θρησκευτικό ουμανισμό «Φτιάξτε σχολειά δεν βλέπετε πως αγρίεψε το Γένος μας από τη αμάθειαν και εγινήκαμεν ως τα θηρία; Τα πάντα από το σχολείον τα μανθάνομεν, διατί χωρίς το σχολείον περιπατούμεν εις το σκότος. Καλύτερα να έχεις εις την χώραν σου σχολείον ελληνικόν, παρά να έχεις βρύσες και ποταμούς, διατί η βρύσις ποτίζει το σώμα, το δε σχολείον ποτίζει την ψυχήν».

Υπάρχουν όμως και απόψεις που ποικίλουν όσον αφορά στις προθέσεις του Κοσμά του Αιτωλού. Άλλοι θεωρούν ότι εξέφραζε αντι-εβραϊσμό, άλλοι πως εναντιώνονταν στους κοτζαμπάσηδες και τον πλούτο και άλλοι πως στόχευε τους παπικούς, τους Αλβανούς και τους Τούρκους. Υπήρχαν κι εκείνοι που εκτιμούσαν ότι μετά την Ελληνική Επανάσταση του 1770 στην Πελοπόννησο, κατά την περίοδο των Ορλοφικών, οι Τούρκοι τον υποπτεύονταν ως πράκτορα των Ρώσων. Αναμφίβολα υπήρξε μια ιστορική μορφή που σήμερα η Ορθόδοξη Εκκλησία τον τιμά ως Άγιο. Οι περιοδείες του, σε συνδυασμό με τις διδαχές του, συνέβαλλαν στη δημιουργία ενός μύθου που, όμως, υπεύθυνοι να τον κρίνουν με στοιχεία και αντικειμενικότητα, είναι οι ερευνητές και οι ιστορικοί. Συνελήφθη και εκτελέστηκε στις 24 Αυγούστου, ημέρα Σάββατο, του 1779, στο χωριό Κολικόντασι, κοντά στην πόλη του Βερατίου, στη σημερινή Αλβανία. Στο κήρυγμά του αναφερόταν στις σχέσεις των ατόμων, της αγοράς, στις σχέσεις ανδρών και γυναικών και γενικότερα σε σχέσεις που ανάγονται στην ελλειμματική συνείδηση περί «κακού». Η προτροπή του για παιδεία, μέσω της κατανόησης των ιερών Γραφών, συνίστατο στην ανάγκη εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας, όχι όμως και της ελληνικής σκέψης που αναμφίβολα είναι κάτι διαφορετικό.

Σημείωμα του Λάμπρου Τσάγκα

Ο Χρίστος Τσάγκας «συμμετέχει» στην παράσταση μέσω της ηχογραφημένης φωνής του που ακούγεται επί σκηνής

Η επιλογή μου να ανεβάσω αυτό το έργο έχει ως αφετηρία το συναισθηματικό μου δέσιμο με τον αείμνηστο αδελφό μου Χρίστο. Παρακαλώ να τον γράφετε όλοι με ι όπως ήθελε ο ίδιος να γράφει το όνομά του. Ο Χρίστος συμμετείχε με τη φωνή του στο ομώνυμο θεατρικό έργο του Γρηγόρη Χαλιακόπουλου που σκηνοθετήθηκε από τον Μιχάλη Σδούγκο σε μουσική Φίλιππου Περιστέρη και υποδύθηκε τον ρόλο του Πατροκοσμά ο ηθοποιός Δημήτρης Κωνσταντίνου, το 2011. Ο Χρίστος συμμετείχε στο μισό θεατρικό έργο ως συνείδηση και αφηγητής του Κοσμά του Αιτωλού. Φέτος λοιπόν, που το Θέατρο Κνωσός κλείνει τα 30 χρόνια από την ίδρυσή του, σκέφτηκα να ανεβάσω το έργο αυτό. Θα παίζω μαζί με τον αδελφό μου, καθώς η φωνή του υπάρχει ηχογραφημένη. Όταν άκουσα επάνω στη σκηνή τη φωνή του ταράχτηκα. Έκανα μέρες να συνέλθω ώστε να μπορώ να βρω τον τρόπο να απαντώ στα ερωτήματά του ή αυτός στα δικά μου. Ήταν από δύσκολο έως αδύνατον στην αρχή. Όμως η επιθυμία μου να πραγματοποιήσω αυτό τον στόχο με χαλύβδωσε. Άλλωστε, αυτό ήταν το τελευταίο έργο της ζωής του και οφείλω να το αναδείξω απ’ την πλευρά μου. Το χρωστώ στον Χρίστο με τον οποίον από κοινού δημιουργήσαμε το Θέατρο Κνωσός και παίξαμε σπουδαίες ποιοτικές παραστάσεις που άφησαν εποχή. Γυρίσαμε μαζί όλη την Ελλάδα και περιοδεύσαμε Αμερική, Ευρώπη, Ασία, Αφρική πλην Αυστραλίας. Πιστεύω πως θα χαίρεται από κει που είναι να μ’ ακούει να τον ρωτάω κι αυτός να απαντά…

Συντελεστές

  • Συγγραφέας: Γρηγόρης Χαλιακόπουλος
  • Σκηνοθεσία: Μιχάλης Σδούγκος
  • Μουσική Φίλιππος Περιστέρης
  • Σκηνικά-κοστούμια: Μιχάλης Σδούγκος
  • Φωτισμοί: Δημήτρης Παπαδόπουλος
  • Βοηθός Σκηνοθέτης: Δανάη Καλαχώρα
  • Φωτογραφία: Αιμίλιος Πέτρου
  • Υπεύθυνη marketing: Ράνια Παπαδοπούλου
  • Δημόσιες Σχέσεις: Γιάννα Ακριβού
  • Υπεύθυνη Παραστάσεων: Βούλα Αλεξοπούλου
  • Ερμηνεύει: Λάμπρος Τσάγκας
  • Αφηγητής: Χρίστος Τσάγκας

info

Θέατρο Κνωσός

  • Πού: Κνωσσού 11 & Πατησίων 195, Πλατεία Αμερικής, Αθήνα
  • Τηλέφωνο: 210.8677070 και 6983004857

Πρεμιέρα: Τετάρτη 25 Οκτωβρίου 2017

Παραστάσεις: Από 4 Νοεμβρίου 2017 κάθε Σάββατο, στις 18:00

Μοιράσου το άρθρο: