Διχασμένη και μετέωρη δείχνει η Ευρώπη εδώ και χρόνια. Και πλέον ακόμα περισσότερο. Από τη μορφή ενός «ανοιχτού σχεδίου» διολισθαίνει στη μορφή περίκλειστων παρεκδοχών. Αξιακά απονευρωμένη, κοινωνικά και οικονομικά «τραυματισμένη» και βαθιά άνιση και με εμφανές έλλειμμα συντονισμού στη διαχείριση μείζονων κρίσεων», ανέφερε σε συνέντευξή του στην ΕΡΤ Χανίων σχετικά με τις οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της πανδημίας του κορωνοϊόύ, ο Καθηγητής και Διευθυντής του Κέντρου Πολιτικής Έρευνας και Τεκμηρίωσης (ΚΕΠΕΤ) του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Κρήτης, Νίκος Παπαδάκης για να προσθέσει:

«Η Οικονομική Κρίση του 2008/9 και κυρίως η μετέπειτα διαχείριση της σε ευρωπαϊκό επίπεδο διεύρυνε τις ανισότητες μεταξύ των Κ-Μ αλλά και εντός των Κ-Μ και απονεύρωσε σημαντικά την πορεία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Οι άλλες κρίσεις που την ακολούθησαν (και κυρίως η προσφυγική), ανέδειξαν για μια ακόμα φορά τη σημαντική έλλειψη συντονισμού όσο και τις βαθιές και εγκολπωμένες ασυμμετρίες, ενώ έθεσαν περαιτέρω εν αμφιβόλω την (ήδη «αδύναμη» κατά Copeland) οικονομική και πολιτική διακυβέρνηση της Ένωσης και ίσως και την ίδια την πορεία του ενωσιακού εγχειρήματος».

Ακόμα μεγαλύτερη σήμερα η πρόκληση για την Ευρώπη

Σήμερα η πρόκληση για την Ευρώπη είναι ακόμα μεγαλύτερη. Η πανδημία, όπως επίσης και η -σε εξέλιξη- παγκόσμια οικονομική ύφεση, αν και παγκόσμια φαινόμενα φαίνεται να έχουν οδηγήσει σε επιστροφή των εθνικών κρατών. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η απόφαση ότι δεν θα ισχύουν για φέτος οι προβλέψεις του Συμφώνου Σταθερότητας, όσο και η (αναντίλεκτα) σημαντική πρωτοβουλία της ECB για ένα μεγάλο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης (που καλύπτει εν μέρει την ανάγκη για ρευστότητα) δεν δείχνουν αρκετές. Η πραγματικά επείγουσα ανάγκη είναι η παροχή δυνατοτήτων, στα πληττόμενα Κ-Μ, για μεγιστοποίηση της δημόσιας δαπάνης, επεσήμανε ο κ. Παπαδάκης, ο οποίος παράλληλα τόνισε:

Ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM) συνδέεται με μέτρα, δηλαδή με «μνημόνια από την πίσω πόρτα» όπως έχει λεχθεί εύστοχα και ενδεχομένως μπορεί να δημιουργήσει και επιπλέον προβλήματα από αυτά που θα επιχειρήσει να λύσει.
Το κορωνο-ομόλογο («Corona Bond»), που έχει προταθεί, δείχνει να είναι η μόνη δυνατότητα ουσιαστικής απόκρισης της Ευρώπης, σε μια παγκόσμια ύφεση που είναι στην αρχή της και αναμένεται να έχει ισχυρό κοινωνικό impact και σημαντικότατες συνέπειες στην αγορά εργασίας, αλλά και στις ζωές των πολιτών. Το κορωνο-ομόλογο είναι κάτι αντίστοιχο με το ευρωομόλογο που είχε συζητηθεί στο πλαίσιο της κρίσης του 2009 και μετά. Είναι, όπως έχουν επισημάνει έγκριτοι οικονομολόγοι, ουσιαστικά ένα κοινό εργαλείο χρέους, που μπορεί να επιτρέψει την ενδυνάμωση των δημόσιων δαπανών ειδικά από τις περισσότερο πληττόμενες χώρες.

Ωστόσο αυτό που βλέπουμε είναι να αναβιώνει ο ευρωπαϊκός διχασμός- διαίρεση, που είδαμε και σε άλλες κρίσεις και μάλιστα να αναβιώνει στην κρισιμότερη στιγμή και στη χειρότερη δυνατή συνθήκη. Η εμμονή της Γερμανίας και κάποιων άλλων χωρών στη δημοσιονομική πειθαρχία και στην αντιπληθωριστική προσέγγιση αποτρέπει (προς το παρόν) την λήψη γενναίων και αποφασιστικών οικονομικών πρωτοβουλιών, την περίοδο που τις έχουμε περισσότερο από ποτέ ανάγκη. Και μόνο η σκέψη για ένα εργαλείο που οδηγεί σε κάποιας μορφής αμοιβαιοποίηση του χρέους, αλλά και για μια γενναία ολιστική παρέμβαση στην κατεύθυνση της παροχής της δυνατότητας μεγιστοποίησης των δημόσιων δαπανών, έστω και σ’ αυτές τις συνθήκες, προσκρούει στην αντίληψη της Γερμανίας (και κάποιων άλλων Κρατών Μελών) για την πειθαρχημένη (με κάθε κόστος) δημοσιονομικά Ευρώπη, χωρίς τη δυνατότητα «αναδιανεμητικών μεταβιβάσεων» και συνακόλουθα πολιτικών.

Μια αντίληψη κοντόφθαλμη και τελικά αντι-ευρωπαϊκή, σ’ αυτή τη φάση. Και αναπόφευκτα αναρωτιόμαστε τι πραγματικό νόημα έχει η Ευρωπαϊκή Ένωση αν δεν αποκτήσει συνεκτική (και αναπόφευκτα δαπανηρή) στρατηγική σε αυτήν την πρωτοφανή κρίση και αν δεν είναι σε θέση να παράσχει πραγματική αλληλεγγύη σε μια τόσο δραματική συγκυρία, που μας αφορά όλους. Η κρίση του κορωνοϊού έχει τεράστιες συνέπειες για τη δημόσια υγεία ήδη, αναμένεται να έχει εκτατικές συνέπειες στην οικονομία και στις κοινωνίες και αν η Γερμανία και κάποιες άλλες χώρες συνεχίζουν να υπονομεύουν τη δυνατότητα μιας ουσιώδους επίδειξης αλληλεγγύης ίσως έχει και ανυπολόγιστες συνέπειες στην ίδια την πορεία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και τελικά στην ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως την αντιλαμβανόμαστε μέχρι σήμερα.

Ακούστε τη συνέντευξη του κ. Παπαδάκη στην ΕΡΤ Χανίων:

Ρεπορτάζ: Κ. Πολύζου / Ηλ. Επεξεργασία: Β. Χειμώνας

Μοιράσου το άρθρο: