ΜΙΑ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ, ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ
Επιμέλεια: Μαρία Σφυρόερα

Έγραψα το βιβλίο για τη Μεταπολίτευση που τελικά το τιτλοφόρησα, πολύ αισιόδοξα, Και βέβαια αλλάζει!, γιατί κοιτάζω με νοσταλγία προς το παρελθόν και με προσδοκία προς το μέλλον. Στη μέση βέβαια είναι η κρίση∙ για την ακρίβεια: και η κρίση – είναι και πολλά πολλά άλλα στα ενδιάμεσα χρόνια.

Νοσταλγώ το παρελθόν, όπως νοσταλγούμε πάντα τα παιδικά μας χρόνια, έστω κι αν δεν ήταν και πολύ ευτυχισμένα. Νοσταλγώ τη σχολική μου τάξη, τον συμμαθητή που θαύμαζα επειδή είχε γράψει μια έκθεση με τον εντυπωσιακό τίτλο «τα κουνελοαυτιά που ανεβοκατεβαίνουν», τον συμμαθητή που με τάραζε στις τσιμπιές (από αγάπη), τη φίλη που με είχε εγκαταλείψει αλλά δέχτηκε να έρθει εκδρομή μαζί μου. Νοσταλγώ τα πάρτι με τη μπουκάλα (που σιχαινόμουν) και τα παθητικά τραγούδια με τα οποία χορεύαμε μπλουζ (με τα αγόρια να τρεμουλιάζουν απ’ την ταραχή τους τόσο τρυφερά!). Κι έπειτα, κατά την εποχή της πολιτικοποίησης, νοσταλγώ τα ετοιμόρροπα γραφεία της μαθητικής παράταξης, την πρώτη φορά που έπιασα τη μαθητική εφημερίδα στα χέρια μου, τη συγκλονιστική εμπειρία να ακούς τον Λεωνίδα Κύρκο σε ένα σκοτεινό θέατρο στις Σέρρες, τις διαδηλώσεις όπου ντρεπόμουν να φωνάζω συνθήματα και όπου κάτω από τις αφέλειές μου κιάλαρα αυτούς τους υπέροχους μουσάτους φοιτητές με τα πράσινα μάτια… Νιώθω ξανά το καρδιοχτύπι όταν έγραψα το πρώτο μου άρθρο (πόση ευθύνη!) κι όταν έκανα την πρώτη μου «πολιτική παρέμβαση» στη γιορτή των Χριστουγέννων μιλώντας επί μία ώρα για την «καταγωγή του χριστιανισμού» (τι ψώνιο!). Και βέβαια θυμάμαι τις ατελείωτες αποτυχημένες απόπειρες να βρεθεί ένα ταίρι για μένα…

Όλα αυτά και άλλα πολλά τα εναπέθεσα στην ηρωίδα μου Ειρήνη, τα απομάκρυνα λίγο από εμένα την ίδια για να τα επεξεργαστώ με μεγαλύτερη άνεση. Να μη λέω πάντα την προσωπική μου αλήθεια, αλλά μια αλήθεια κάπως καθολικότερη. Κι έπειτα μίλησα με φίλες και με φίλους, που νοσταλγούσαν κι αυτοί το παρελθόν τους, και μου αφηγήθηκαν τις ιστορίες τους που τις ενσωμάτωσα στο βιβλίο. Έτσι ώστε να ακούγονται φωνές από διάφορα μέρη της Ελλάδας και από διαφορετικά κοινωνικά περιβάλλοντα.

Ωραία. Και τώρα για το μέλλον. Γιατί αυτό το βιβλίο έχει και ένα σκέλος έντονα πολιτικό. Τώρα που βουτήξαμε για τα καλά στην κρίση και είδαμε ανάγλυφα τα προβλήματα (ήπιος όρος) του πολιτικού μας συστήματος και του πολιτικού μας προσωπικού, αναρωτιέμαι –μαζί με πολλούς άλλους– αν είναι δυνατόν να αλλάξουμε ρότα και να ξαναστήσουμε το πολιτικό παιχνίδι σε άλλες βάσεις. Ποιες βάσεις; Θεωρώ ότι οι ιδέες που είχε προβάλει τότε, στη Μεταπολίτευση, η ανανεωτική Αριστερά και δεν είχε εισακουστεί, μπορούν ενδεχομένως τώρα να δείξουν τον δρόμο.

Η ιδέα της συναίνεσης. Η άρση του γελοίου κομματικού ανταγωνισμού που δεν στηρίζεται σε αρχές και σε (εύλογες) πολιτικές διαφορές, παρά μόνο ζητά να κερδίσει θέσεις στη σκακιέρα και ψήφους στην κάλπη. Αντί για τις κοκορομαχίες, την αντιπολίτευση για την αντιπολίτευση, ας καθίσουμε επιτέλους –σε όλα τα επίπεδα– να δούμε πώς θα προχωρήσουμε τις απαραίτητες αλλαγές που θα δώσουν ξανά ώθηση στον τόπο. Στην ανανεωτική Αριστερά, τότε, αδιαφορούσαμε πλήρως για το περίφημο «πολιτικό κόστος». Τώρα που το πραγματικό κόστος έχει ανέβει στα ύψη, ίσως έχει έρθει η ώρα να καταλάβουν οι πολιτικοί (και οι πολίτες) ότι μόνο με πολιτικές που έχουν «πολιτικό κόστος» μπορούμε να μειώσουμε το αληθινό κόστος που μας γονατίζει. Πάντα μέσα στο πλαίσιο της δημοκρατίας, μην υποχωρώντας ποτέ στη βία, ποτέ στην τρομοκρατία.

Αυτά είχα διδαχθεί τότε από σπουδαία παιδιά, σπουδαίους συντρόφους, και αυτά θέλησα να κοινοποιήσω τώρα, με αγωνία, στους σημερινούς συμπολίτες, συνομήλικους και νεότερους. Γιατί αν «ο άνθρωπος δεν αλλάζει τόσο εύκολα», αυτό που έχουμε καταλάβει τώρα είναι ότι: οφείλει να αλλάξει.

Αγγέλα Καστρινάκη

Layout 1Η ΑΓΓΕΛΑ ΚΑΣΤΡΙΝΑΚΗ γεννήθηκε το 1961 στην Αθήνα και από το 1989 ζει στο Ρέθυμνο. Είναι καθηγήτρια της Νέας Ελληνικής Λογοτεχνίας στο τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης.
Έχει δημοσιεύσει τέσσερις συλλογές διηγημάτων, ένα μυθιστόρημα, έναν τόμο με αυτοβιογραφικά δοκίμια και πολλές μελέτες για την ελληνική λογοτεχνία του 19ου και του 20ού αιώνα. Διηγήματά της έχουν μεταφραστεί στα ισπανικά, ιταλικά, γαλλικά, γερμανικά, τσέχικα και φινλανδικά. Τιμήθηκε με το Βραβείο Ειρήνης και Φιλίας Αμπντί Ιπεκτσί, 2000 (για τις µελέτες Το 1922 και οι λογοτεχνικές αναθεωρήσεις και H εµπειρία της νίκης και η µυθοποίηση της ήττας. Εικόνες του Τούρκου στο έργο του Καζαντζάκη) και με το Κρατικό Βραβείο δοκιμίου-κριτικής 2006, για το έργο της Η λογοτεχνία στην ταραγμένη δεκαετία 1940-1950.
Το βιβλίο Και βέβαια αλλάζει! Αφήγημα για τη Μεταπολίτευση (2014) κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Κίχλη (σελ.: 264, τιμή: €15,00)

Μοιράσου το άρθρο: