To αριστουργηματικό διήγημα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, «Ο ξεπεσμένος δερβίσης», παρουσιάζεται μόνο για τέσσερις παραστάσεις στο Θέατρο Ροές, από τις 2 Νοεμβρίου

Η ηθοποιός Φένια Παπαδόδημα, με τη συνοδεία τριών μουσικών επί σκηνής, αφηγείται το αίνιγμα που κρύβει μέσα του το υπέροχο αυτό αθηναϊκό διήγημα του Παπαδιαμάντη και μιλάει στη «Ραδιοτηλεόραση» για τη νέα εκδοχή της παράστασης, καθώς και για τους λόγους που την οδήγησαν να επιλέξει το συγκεκριμένο έργο.

 

«Ο ξεπεσμένος δερβίσης» πρωτοπαρουσιάστηκε το 2018 στην Εναλλακτική Σκηνή της Λυρικής. Πείτε μας λίγα λόγια για τη νέα εκδοχή της παράστασης στο θέατρο Ροές.

Από τον Απρίλιο του 2018, όταν πρωτοπαρουσιάστηκε η παράσταση στην Εναλλακτική Σκηνή της Λυρικής, έχουν αλλάξει πολλά όχι μόνο ως προς τη σκηνοθετική ματιά, αλλά και ως προς τη μουσική. Κατ’ αρχάς, έχω τη μεγάλη χαρά και τιμή να συνεργαστώ, αυτή τη φορά, με τον σπουδαίο σολίστα του νέυ κι έναν από τους σημαντικότερους συνθέτες της νεότερης γενιάς, τον Χάρη Λαμπράκη. Δεν νομίζω ότι ο «Ξεπεσμένος δερβίσης» του Παπαδιαμάντη θα μπορούσε να βρει, στην Ελλάδα τουλάχιστον, καλύτερη «φωνή» για να ζωντανέψει τους κρυφούς δρόμους της περιπλάνησής του. Σε συνδυασμό με τον Γιώργο Παλαμιώτη, εκφραστή μιας εντελώς νέας προσέγγισης του ηλεκτρικού μπάσου, και τον Παναγιώτη Κωστόπουλο, έναν  μοναδικό ως προς τη λεπτότητα και την ποιότητα της μουσικής του προσέγγισης, ντράμερ, το κουαρτέτο του Ξεπεσμένου δερβίση, είναι για μένα μια ζωντανή μουσική όαση. Όπως συμβαίνει με τα περισσότερα έργα που ανεβάζουμε μετά από καιρό, τα περιττά στοιχεία φεύγουν και επικεντρωνόμαστε στην πιο ουσιαστική «κεντρική ιδέα», δόνηση, κάτι σαν θεώρημα που διέπει το έργο. Συνήθως, αυτό μοιάζει με εξίσωση που εκφράζεται με μία φράση. Και νομίζω ότι για τον Ξεπεσμένο δερβίση αυτή η φράση θα μπορούσε να είναι: “Η ποσότητα είναι αδύνατον να αλλοιώσει τη ποιότητα μιας πράξης όσες φορές κι αν επαναληφθεί αυτή μέσα στον χρόνο”. Αυτή η αέναη επαναληπτικότητα των συμβάντων που λαμβάνουν χώρα μέσα σε μία μέρα, από το πρωί που ξημερώνει μέχρι το βράδυ, όλοι οι ήχοι, όλες οι δράσεις που συμβαίνουν ξανά και ξανά, το κουρδισμένο ρολόι του χρόνου και της συνήθειας, σ’ αυτή την εκδοχή που θα παρουσιάσουμε στις Ροές, αποτελεί τον σκηνοθετκό καμβά μέσα στον οποίο η “διαφορετική” ύπαρξη του Ξεπεσμένου δερβίση έρχεται για λίγο να σπάσει τη μονοτονία.

Έχει εμπλουτιστεί με νέα στοιχεία και συντελεστές η παράσταση;

Υπάρχει μια νέα διάσταση στην παράσταση, η οποία εκφράζεται μέσω των εικόνων που θα προβάλλονται παράλληλα. Πρόκειται για τα visuals που θα κάνει η Ερατώ Τζαβάρα και που με έναν τρόπο ποiητικό τοποθετούν όλη την αφήγηση σε ένα κουρδισμένο και προβλεπόμενο… χάος. Ακόμη, δύο νέοι συνθέτες από το μουσικό τμήμα του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου, ο Χρήστος Νταούλας και ο Γιώργος Γαργάλας, δέχτηκαν να συμμετάσχουν στην παράσταση δημιουργώντας ηχητικά τοπία που θα εμπεριέχουν όλους τους ήχους που καταγράφονται στο διήγημα, επεξεργασμένους μ’ έναν δημιουργικό και προσωπικό τρόπο. Είμαι πολύ περήφανη και χαρούμενη γι’ αυτή τη συνεργασία, την οποία οφείλω στην ιδιαίτερα δραστήρια και άξια πρόεδρο του Τμήματος Μουσικών Σπουδών, Αναστασία Γεωργάκη.

Τι σας κέντρισε το ενδιαφέρον στο συγκεκριμένο έργο του Παπαδιαμάντη;

Η φιγούρα αυτού του γνωστού-άγνωστου, του περιπλανώμενου δερβίση χωρίς ταυτότητα, χωρίς στέγη, χωρίς τελικά κάποιο αίτημα, κάποια επιδίωξη στη ζωή του, χωρίς καμία απαίτηση από κανέναν, απορροφημένος στη μουσική του, στο νέυ, μέσα από το οποίο, όπως έγραψε η Καίτη Χιωτέλλη, λέει το δικό του ‘‘ναι’’ σε όλες τις δυσκολίες, σε όλες τις αντιξοότητες. Ο τρόπος με τον οποίον ο Παπαδιαμάντης τον εμφανίζει και τον εξαφανίζει. Η μουσικότητα όλου του διηγήματος, κάθε φράσης, κάθε λέξης, όλοι οι ήχοι που περιγράφονται και που δημιουργούν ένα τοπίο μεταφυσικό.

Πείτε μας λίγα λόγια για την ιδιαίτερη σχέση πρόζας και μουσικής στην παράσταση.

Το συγκεκριμένο είδος μουσικού θεάτρου βασίζεται στο ότι είναι πάντα η μουσική αυτή που οδηγεί τη δραματουργία και όχι ο λόγος, όπως αυτό συμβαίνει, για παράδειγμα, στην όπερα.

Όσο κι αν ο λόγος είναι πλήρης νοήματος, συνειρμών ή ακόμη κι αν ανήκει στην κλασική αφήγηση, το γεγονός ότι η μουσική οδηγεί και όχι το «οργανωμένο νόημα» της ιστορίας κάνει το έργο να ανήκει στο είδος αυτού του μουσικού θεάτρου.

Είναι ένα ιδιαίτερο είδος. Ο ορισμός που ανέφερα ανήκει στον Γιώργο Απέργη, έναν από τους σημαντικότερους εκφραστές του μουσικού θεάτρου στη Γαλλία και στην Ευρώπη τις τελευταίες δεκαετίες.


Ποια είναι τα επόμενα καλλιτεχνικά σχέδιά σας;

Αμέσως μετά την παράσταση του Ξεπεσμένου δερβίση, πρόκειται να ηχογραφήσουμε το πρώτο μας άλμπουμ, μ’ ένα από τα πιο αγαπημένα σχήματα με τα οποία έχω συνεργαστεί, το Amorgo Quartet, με τους Γρηγόρη Ντάνη στην κιθάρα, Γιάννη Αγγελόπουλο στα τύμπανα, Γιώργο Παλαμιώτη στο μπάσο και εξαιρετικό καλεσμένο τον Χάρη Λαμπράκη το νέυ. Το υλικό μας είναι προσωπικές συνθέσεις και διασκευές, υλικό πολυαγαπημένο πάνω στο οποίο δουλεύουμε ανελλιπώς τα τελευταία δύο χρόνια. Έπειτα, επιστροφή στο Παρίσι, όπου μετακομίσαμε τον τελευταίο μήνα. Νέα σχέδια είναι υπό κατασκευήν εκεί, αλλά είναι πολύ νωρίς για να μιλήσω γι’ αυτά.


Συντελεστές:

Ζωγραφιές: Γιώργος Κόρδης

Visuals: Ερατώ Τζαβάρα

Φωτισμοί: Στέβη Κουτσοθανάση

Μουσική διεύθυνση: Γιώργος Παλαμιώτης

Βοηθός σκηνοθέτη: Θάλεια Γρίβα

Ηχητικά τοπία: Χρήστος Νταούλας, Γιώργος Γαργάλας

Μουσική: Φένια Παπαδόδημα

Φωτογραφίες: AlexKat

Παίζουν: Χάρης Λαμπράκης-Νέυ, Παναγιώτης Κωστόπουλος-τύμπανα, Γιώργος Παλαμιώτης-μπάσο, Φένια Παπαδόδημα, πιάνο-φωνή.

Ημέρες και ώρες παραστάσεων: Σάββατο και Κυριακή 2, 3, 9 και 10 Νοεμβρίου, στις 22:00

Διάρκεια: 70′

Τιμές εισιτηρίων: Γενική είσοδος: 12 ευρώ – προπώληση: 10 ευρώ.
Φοιτητές/Άνεργοι/ΑμεΑ 10 ευρώ – προπώληση: 8 ευρώ

Κρατήσεις θέσεων στο τηλ.: 2103474312

Θέατρο Ροές

Ιάκχου 16, Γκάζι-Μετρό Κεραμεικός

Μοιράσου το άρθρο: