Για την επέτειο από το θάνατο του σπουδαίου Έλληνα σκηνοθέτη, Θόδωρου Αγγελόπουλου, στις 24 Ιανουαρίου 2012, το Αρχείο ΕΡΤ προτείνει επεισόδιο της σειράς ντοκιμαντέρ «Τοπία της σιωπής» παραγωγής 2009, στο οποίο ο Θόδωρος Αγγελόπουλος επιστρέφει στα μέρη όπου γυρίστηκε η «Αναπαράσταση» το 1970.
Ο Θόδωρος Αγγελόπουλος ήταν ένας από τους σημαντικότερους Ευρωπαίους σκηνοθέτες, διεθνώς αναγνωρισμένος για τη βαρύτητα του καλλιτεχνικού του έργου. Οι ταινίες του βραβεύτηκαν και διακρίθηκαν σε διεθνή κινηματογραφικά φεστιβάλ και σπουδαίοι σκηνοθέτες από όλον τον κόσμο έχουν εγκωμιάσει το έργο του. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1935, σπούδασε κινηματογράφο στη Γαλλία και ξεκίνησε να εργάζεται ως κριτικός κινηματογράφου την περίοδο 1964-1967 μαζί με τον Βασίλη Ραφαηλίδη και την Τώνια Μαρκετάκη. Από το 1965 ξεκινάει η ενασχόλησή του με την κινηματογραφική δημιουργία και η πρώτη του μικρού μήκους ταινία «Η εκπομπή» παρουσιάζεται το 1968 στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, ενώ δύο χρόνια αργότερα, στο ίδιο φεστιβάλ, η πρώτη του μεγάλου μήκους ταινία, "Αναπαράσταση", κερδίζει το πρώτο βραβείο. Οι ταινίες του Θόδωρου Αγγελόπουλου βραβεύτηκαν επανειλημμένα σε διεθνή φεστιβάλ με αποκορύφωση το Χρυσό Φοίνικα στις Κάννες για την ταινία του «Μία αιωνιότητα και μία Μέρα» (1998). Το Αρχείο της ΕΡΤ με αφορμή την επέτειο θανάτου του μεγάλου σκηνοθέτη, στις 24 Ιανουαρίου 2012, παρουσιάζει την εκπομπή:
ΤΟΠΙΑ ΤΗΣ ΣΙΩΠΗΣ
ΘΟΔΩΡΟΣ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ – ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ
Σε αυτό το επεισόδιο της σειράς ντοκιμαντέρ «Τοπία της σιωπής» ο Θόδωρος Αγγελόπουλος επιστρέφει στα μέρη όπου γυρίστηκε η «Αναπαράσταση» το 1970, η πρώτη του μεγάλου μήκους ταινία, εξαιρετικά σημαντική ειδικά για τον νέο ελληνικό κινηματογράφο. Η πλοκή της ταινίας λαμβάνει χώρα στο χωριό Τυμφαία της Ηπείρου και η εκπομπή παρακολουθεί τον Θόδωρο Αγγελόπουλο στην επιστροφή του στα χωριά Βίτσα και Μονοδέντρι του νομού Ιωαννίνων, αλλά και στην πόλη των Ιωαννίνων όπου πραγματοποιήθηκαν τα γυρίσματα.
Ο Θόδωρος Αγγελόπουλος εξηγεί ότι κατά τη στρατιωτική του θητεία και στο πλαίσιο της υπηρεσίας του έπρεπε να ταξιδεύει σε περιοχές της Ελλάδας. Τότε για πρώτη φορά συνειδητοποίησε την ύπαρξη «μιας άλλης Ελλάδας». Μιλάει για τη σχέση του με την Ήπειρο και την αγάπη που γεννήθηκε μέσα για τις περιοχές της. Αναφέρεται στις συνθήκες παραγωγής της ταινίας του «Αναπαράσταση», στον εξαιρετικά χαμηλό προϋπολογισμό της και στις αντίξοες συνθήκες που λειτούργησαν ως κίνητρο για να προκύψει αυτό το τόσο σημαντικό κινηματογραφικό έργο. Θυμάται την άφιξή του στη Βίτσα, ενώ έψαχνε να εντοπίσει τις κατάλληλες περιοχές και τοποθεσίες για τα γυρίσματα (ρεπεράζ-repérage) και περιγράφει με γλαφυρό τρόπο τη στιγμή κατά την οποία αποφάσισε και επέλεξε το μέρος των γυρισμάτων του χωριού, την υποδοχή από ένα μοναδικό τοπίο και ένα τραγούδι. Υπογραμμίζει τη φιλική υποδοχή των κατοίκων και το ενδιαφέρον τους να εμπλακούν στην ταινία του και εξαίρει την υποκριτική ικανότητα που επέδειξαν οι κάτοικοι των χωριών που δέχτηκαν να παίξουν. Εξηγεί τη φυσικότητα του χώρου και των ανθρώπων την οποία ήθελε να διατηρήσει στην ταινία του. Το κρυφό μυστικό της ιστορίας της ταινίας του «Αναπαράσταση» μας λέει ο Αγγελόπουλος, είναι ότι πρόκειται για μια «βιωμένη ιστορία» η οποία ξεκινάει από το θέμα της αφήγησης, μια αληθινή ιστορία εγκλήματος στην ευρύτερη περιοχή, μέχρι τα στοιχεία παράδοσης, κουλτούρας αλλά και καθημερινότητας που αφορούσαν την τοπική κοινωνία της εποχής εκείνης, αλλά και εκείνους από το κινηματογραφικό συνεργείο και τους ηθοποιούς που είχαν ζήσει και μεγαλώσει στην ελληνική επαρχία. Όπως λέει ο Αγγελόπουλος η θέση ενός προσώπου στο χώρο σημαδεύει και το πρόσωπο και το χώρο και δημιουργείται μια ιδιαίτερη δυναμική. Η ταυτότητα του χώρου, εξηγεί ο σκηνοθέτης, είναι ταυτόχρονα ιστορία και μνήμη. Το βλέμμα με το οποίο γυρίστηκε η «Αναπαράσταση», εύκολα και γρήγορα, χωρίς καμία ευκολία, το παλιό καινούριο βλέμμα είναι το ζητούμενο σε κάθε ταινία του και κάθε ταινία του είναι η ίδια ταινία.
Διασχίζοντας τις περιοχές, τους επαρχιακούς δρόμους, αντικρίζοντας τα τοπία, τους χώρους, τα σημεία, ο Αγγελόπουλος εντοπίζει, αναγνωρίζει, θυμάται με βεβαιότητα ή αμφιβάλλει για τα μέρη όπου γυρίστηκε η «Αναπαράσταση». Διαπιστώνει με περιέργεια και δέος τις αλλαγές του τοπίου, οικιστικού ή φυσικού, τέσσερις σχεδόν δεκαετίες μετά τη δημιουργία της ταινίας του. Συναντάει κατοίκους των περιοχών οι οποίοι πρωταγωνίστησαν σε αυτή, συζητάει μαζί τους και θυμούνται ιστορίες από τα γυρίσματα. Κατά τη διάρκεια της εκπομπής προβάλλονται πλάνα από την ταινία σε αντιπαραβολή με λήψεις από τα μέρη όπου αυτές οι σκηνές γυρίστηκαν.
