Στις 26 Ιουνίου 1998 καθιερώνεται η Διεθνής Ημέρα κατά των Βασανιστηρίων με πρωτοβουλία των Ηνωμένων Εθνών. Πρόκειται για την ημερομηνία κατά την οποία το 1987 υπεγράφη η Διεθνής Σύμβαση κατά των Βασανιστηρίων αλλά και το 1948 ο Καταστατικός Χάρτης του ΟΗΕ. Το Διεθνές Συμβούλιο κατά των Βασανιστηρίων έχει δημιουργήσει ένα δίκτυο 200 κέντρων περίθαλψης και αποκατάστασης θυμάτων βασανιστηρίων σε ολόκληρο τον κόσμο, έχει την έδρα του στην Κοπεγχάγη και λειτουργεί με ευρωπαϊκή επιχορήγηση και την υποστήριξη της κυβέρνησης της Δανίας. Ως βασανιστήριο ορίζεται η πρόκληση σοβαρού πόνου, σωματικού και ψυχικού προκειμένου να εξασφαλιστούν πληροφορίες ή ομολογίες οι οποίες δεν θα ήταν δυνατό να ληφθούν με άλλο τρόπο. Τα βασανιστήρια αποτελούν κατάφωρη παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και έχουν απαγορευθεί από το Διεθνές Δίκαιο. Σήμερα καταγράφονται διαρκώς περιστατικά βασανιστηρίων εις βάρος κάθε είδους θυμάτων, σε εμπόλεμες ζώνες και μη, εις βάρος αμάχων, πολιτικών αντιφρονούντων, φυλακισμένων, συλληφθέντων, γυναικών και παιδιών.
Το Αρχείο της ΕΡΤ για την 26η Ιουνίου, Διεθνή Ημέρα κατά των Βασανιστηρίων, παρουσιάζει την εκπομπή:
ΑΝΘΡΩΠΟΙ
ΜΑΚΡΟΝΗΣΟΣ
Η δημοσιογράφος Σεμίνα Διγενή παρουσιάζει την εκπομπή “ΑΝΘΡΩΠΟΙ”, η οποία στο εν λόγω επεισόδιο αναφέρεται σ’ έναν από τους τόπους εξορίας και βασανισμού των πολιτικών αντιφρονούντων και των ηττημένων του Εμφυλίου Πολέμου, τη Μακρόνησο. Στόχος του αφιερώματος είναι να μεταφέρει μέσα από ένα οδοιπορικό τις μαρτυρίες ανθρώπων που φυλακίστηκαν εκεί, τις σκληρές και συχνά απάνθρωπες συνθήκες διαβίωσης στο νησί. παρουσιάζονται φωτογραφίες από τον μαρτυρικό τόπο εξορίας, που διατρέχουν όλο το αφιέρωμα, και εν συνεχεία μιλά με τους Ζωζώ Πετροπούλου, Ιωάννη Μίνω, Σόνια Ρενιέρη Τζωρτζάκη, Ποτα Κακκαβά, Αντώνη Σωτηρόπουλο, Αλέκα Παΐζη και Παναγιώτη Γιατρά που είχαν εκτοπιστεί εκεί, καταγράφοντας και μεταφέροντας τις μαρτυρίες τους. Η κάμερα καταγράφει συγκινητικές στιγμές καθώς το πλοίο μεταφέρει, με τη συμπλήρωση πενήντα ενός χρόνων από τη δημιουργία του στρατοπέδου (1947-1998), τους τότε κρατουμένους στον τόπο κράτησης και βασανιστηρίων, από το Λαύριο στη Μακρόνησο. Στην ημέρα αυτή μνήμης οι συγκεντρωμένοι ξαναζούν την προσωπική τους ιστορία και θυμούνται τη ζωή τους εκεί, ενώ χαρακτηριστικές του κλίματος είναι οι ομιλίες της Αλέκας Παΐζη και του Μέλους του Π.Γ. της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ, Σπύρου Στριφτάρη. Αιματηρός είναι και ο απολογισμός της φυλάκισης στη Μακρόνησο, αν αναλογιστεί κανείς τους τριακόσιους νεκρούς και τους εκατοντάδες τραυματίες και ψυχικά ασθενείς που βγήκαν από το “αναμορφωτήριο” της Μακρονήσου και οι οποίοι δεν ανάρρωσαν ποτέ. Η εκπομπή ξεναγείται στο νησί και στους στρατώνες από τον Πρόεδρο της Π.Ε.Κ.Α.Μ., Βασίλη Χρηστακέα, ο οποίος αναφέρεται και στη σωματική και ψυχολογική βία που ασκούνταν στους κρατουμένους, για να υπογράψουν την περιβόητη δήλωση μετάνοιας. Αξίζει να σημειωθεί η λεβεντιά, ακόμα και το χιούμορ, με το οποίο οι ίδιες οι γυναίκες που εξορίστηκαν και βασανίστηκαν περιγράφουν τα βασανιστήρια εναντίον των γυναικών, σημειώνοντας ότι πολλές από τις γυναίκες της Μακρονήσου εκτοπίστηκαν εκεί μαζί με τα μωρά τους μόνο και μόνο επειδή κάποιο μέλος της οικογενείας τους συμμετείχε στο αντάρτικο ή ανήκε στο ΚΚΕ. Τα βασανιστήρια των γυναικών, μάλιστα, περιγράφονται και στο βιβλίο “ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΕΞΟΡΙΣΤΕΣ ΣΤΑ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΑ ΤΟΥ ΕΜΦΥΛΙΟΥ”, που προήλθε από τις σημειώσεις που κρατούσαν κρυφά οι γυναίκες κρατούμενες στο ξερονήσι. Οι ίδιοι οι κρατούμενοι της Μακρονήσου υπογραμμίζουν την πεποίθησή τους, τον φόβο τους, ότι η νέα γενιά δεν γνωρίζει τί συνέβη πραγματικά σε αυτό νησί και ότι πρέπει να γίνουν προσπάθειες για ν’ αναδειχθεί η ιστορία και η βαριά κληρονομιά αυτού του κολαστηρίου και κυρίως των ανθρώπων που στάθηκαν όρθιοι μέσα σε αυτό. Η εκπομπή κλείνει με πλάνα από τη συμβολική θεατρική παράσταση του “ΠΡΟΜΗΘΕΑ ΔΕΣΜΩΤΗ” που ανέβηκε στο νησί με πρωταγωνιστή τον Νικήτα Τσακίρογλου.
Σκηνοθεσία: ΒΑΣΙΛΗΣ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ
Αρχισυνταξία – Παρουσίαση: ΣΕΜΙΝΑ ΔΙΓΕΝΗ
Έτος παραγωγής: 1998
Σύνταξη άρθρου – τεκμηρίωση εκπομπής: Βλάσης Κομνηνός
Δείτε περισσότερα στο http://archive.ert.gr
