Τι ήταν οι πισίνες διαχρονικά και ποιά είναι η ιστορία της κολύμβησης για αναψυχή; Το Αρχείο της ΕΡΤ προτείνει μια δροσερή βουτιά στο νερό, μέσα από το σχετικό αφιέρωμα της σειράς ντοκιμαντέρ «Τα Στέκια» της Μαρίνας Δανέζη, παραγωγής 2019, στην πισίνα και την κολύμβηση.
«Είναι απλώς μια δεξαμενή νερού, αρκετά μεγάλη για να μπεις μέσα», Φράνσις Χόντσον, συγγραφέας του βιβλίου «The Swimming Pool in Photography».Τι σημαίνει ο όρος «πισίνα» διαχρονικά; Και ποια είναι η ιστορία της κολύμβησης για αναψυχή; Ποια η σχέση του ανθρώπου με το νερό και πώς έφτασε να θεωρείται η πισίνα ως το απόλυτο ταξικό σύμβολο επίδειξης υψηλού κοινωνικού στάτους; Ποιες ήταν οι πρώτες πισίνες που λειτούργησαν στην Ελλάδα;
Το Αρχείο της ΕΡΤ προτείνει μια δροσερή βουτιά στο νερό, μέσα από το σχετικό αφιέρωμα της σειράς ντοκιμαντέρ «Τα Στέκια» της Μαρίνας Δανέζη, παραγωγής 2019, στην πισίνα και την κολύμβηση.
ΤΑ ΣΤΕΚΙΑ
Η ΠΙΣΙΝΑ
«Τα Στέκια» παρουσιάζουν ιστορίες της πόλης, για χώρους που αποκαλούμε «στέκια»-χώροι που είναι όχι μόνο κέντρα ομαδικής εκδήλωσης μέσα στο πλαίσιο των καθιερωμένων χρόνων αλλά και φορείς της άγραφης ιστορίας της πόλης μέσα από την συνέχεια του χρόνου. Το συγκεκριμένο επεισόδιο της σειράς ντοκιμαντέρ είναι αφιερωμένο στηνπισίνα.
Άνθρωπος και νερό μπορούμε να πούμε πως συνδέονται με μια σχέση διαχρονική και διαπολιτισμική. Έτσι, από την αρχαία μυθολογία και τις θρησκείες ανά τον κόσμο μέχρι τα σύγχρονα ρεύματα της Κοινωνικής Βιολογίας και Ψυχολογίας, το νερό εμφανίζεται ως σύμβολο της ζωής και του θανάτου, του εξαγνισμού και της καθαρότητας της ψυχής, συνδέεται με τη χαλάρωση και την αναψυχή, αλλά ταυτόχρονα αποτελεί και ίσως τον σημαντικότερο συνδετικό δεσμό του ανθρώπου με το φυσικό περιβάλλον. Γι’ αυτό και η έννοια της πισίνας δεν εξαντλείται στο γνωστό στις μέρες μας ιδιωτικό σύμβολο πλουτισμού και επίδειξης.
Σε αυτό το επεισόδιο της σειράς ντοκιμαντέρ, αφιερωμένο στην πισίνα, γίνεται μια ιστορική αναδρομή στην έννοια της πισίνας και στην ενασχόληση με την κολύμβηση. Αναφορά γίνεται στην πρώτη δημόσια δεξαμενή νερού, το «Μεγάλο Λουτρό» (The «Great Bath») στο Μοχέντζο Ντάρο στη σημερινή περιοχή του Πακιστάν, η οποία κτίστηκε περίπου το 2600 π.Χ. και η χρήση της εκτιμάται πως μάλλον σχετιζόταν με θρησκευτικές τελετές. Λόγος γίνεται για την οργανωμένη κολύμβηση, με τις ιστορικές απαρχές της στην αρχαία Ελλάδα-περίοδο κατά την οποία η κολύμβηση αποτελούσε στοιχείο παιδείας, κοινωνικής καταξίωσης και στρατιωτικής εκπαίδευσης- αλλά και στη συνέχεια στην Αγγλία κατά τον 17ο και τον 18ο αιώνα- με στόχο την αποφυγή των πνιγμών στα ποτάμια, αλλά και την μεταπολεμική Αμερική. Παράλληλα, αναλύεται ο όρος «πισίνα» (Λατινικά piscina, από το λατινικό piscis, ψάρι), ο οποίος προέρχεται από τη ρωμαϊκή εποχή για να δηλώσει τις δεξαμενές νερού που περιέχουν ψάρια.
Σχολιάζεται πώς ο τουρισμός επέδρασε στον πολλαπλασιασμό των πισινών -ιδιωτικών και δημόσιων- για να φτάσει να αποτελέσει η πισίνα το απόλυτο ταξικό σύμβολο επίδειξης υψηλού κοινωνικού στάτους. Λόγος γίνεται για ακόμη, για τις μεγάλες κοινωνικές αλλαγές που ήρθαν με τη χρήση της πισίνας: η επανεκτίμηση της σχέσης με το σώμα και του τι θεωρείται «ευπρεπές», δημιούργησε έναν νέο κοινωνικό χώρο συναναστροφής αλλά και άθλησης και προώθησε νέα πρότυπα ομορφιάς και κοινωνικής καταξίωσης.
Παρουσιάζονται οι πρώτες πισίνες στην Αθήνα, με ιδιαίτερη αναφορά στην πισίνα του Ζαππείου, το Εθνικό Κολυμβητήριο, το οποίο κατασκευάστηκε το 1938 και ήταν η πρώτη πισίνα ολυμπιακών διαστάσεων και η μοναδική για δεκαετίες, το Κλειστό Κολυμβητήριο της Σχολής Ναυτικών Δοκίμων, αλλά και τις άλλους χώρους που λειτούργησαν σε περιόδους ως δημόσια λουτρά αναψυχής. Στο ταξίδι μας στους χώρους της πισίνας γνωρίζουμε αθλητές και ερασιτέχνες κολυμβητές όλων των ηλικιών, ολυμπιονίκες, προπονητές, παιδιά αλλά και παράγοντες συλλόγων των υδάτινων σπορ, της κλασικής, καλλιτεχνικής και τεχνικής κολύμβησης, της υδατοσφαίρισης και των καταδύσεων, ενώ περιηγούμαστε και σε πισίνες αναψυχής-δημόσιες και ιδιωτικές- επιχειρώντας να προσφέρουμε μια δροσερή βουτιά στους θεατές του τελευταίου επεισοδίου αυτού του κύκλου της σειράς.
