Αρχείο της ΕΡΤ: Ξεχωριστά αφιερώματα με σπάνιο οπτικοακουστικό υλικό 

Ξεχωριστές εκπομπές και ντοκιμαντέρ με σπάνιο οπτικοακουστικό υλικό ψηφιοποίησε και παρουσιάζει το Αρχείο της ΕΡΤ από τη Δευτέρα 17 Αυγούστου έως και την Κυριακή 23 Αυγούστου 2026.

Ογδόντα δύο χρόνια συμπληρώνονται φέτος από το Μπλόκο της Κοκκινιάς, στις 17 Αυγούστου 1944, και «Το Χρονικό της Εθνικής Αντίστασης» μέσα από μαρτυρίες, σπάνια φωτογραφικά ντοκουμέντα και χαρακτικά ξετυλίγει τα γεγονότα και τις τραγικές στιγμές που εκτυλίχθηκαν.

Η ιστορική απεργία των μεταλλωρύχων στη Σέριφο πραγματοποιήθηκε στις 21 Αυγούστου 1916 και οι «Μαρτυρίες» καταγράφουν το χρονικό της αιματηρής εξέγερσης μέσα από σπάνιο και πλούσιο οπτικοακουστικό και φωτογραφικό αρχειακό υλικό.

Ακόμη, ξεχωριστά είναι τα αφιερώματα στη σπουδαία Ελληνίδα φωτογράφο Έλλη Σουγιουλτζόγλου-Σεραϊδάρη, γνωστή ως Nelly’s, στην παγκοσμίου φήμης Ελληνίδα πιανίστρια Τζίνα Μπαχάουερ, στον μεγάλο Ισπανό συγγραφέα Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα, στους ηθοποιούς Ζωή Λάσκαρη και Ανδρέα Μπάρκουλη, στον τραγουδιστή Γιάννη Πουλόπουλο, στον σπουδαίο μουσικό και δεξιοτέχνη της τούμπας Γιάννη Ζουγανέλη, καθώς και στους ψαράδες και καραβοκύρηδες του Αγίου Όρους.

Τα αφιερώματα αναρτώνται στον ιστότοπο της ΕΡΤ www.ert.gr/ert-arxeio/ 
καθώς και στη σελίδα του Αρχείου στο Facebook www.facebook.com/ERTarchive

17 Αυγούστου: Αφιέρωμα στη φωτογράφο Έλλη Σεραϊδάρη (Nelly’s)
«20ός αιώνας – Επιλογές: Nelly’s»

Αφιέρωμα της σειράς «20ός αιώνας – Επιλογές» στη σπουδαία Ελληνίδα φωτογράφο Έλλη Σουγιουλτζόγλου-Σεραϊδάρη, γνωστή ως Nelly’s από την αγγλική υπογραφή της, με αφορμή τον θάνατό της στις 17 Αυγούστου 1998. Το αφιέρωμα αρχίζει με πληροφορίες για τα παιδικά χρόνια και τις σπουδές της. Ακολουθεί απόσπασμα από συνέντευξή της στην εκπομπή της ΕΡΤ «Μονόγραμμα», στο οποίο περιγράφει πώς έβγαλε τις διάσημες γυμνές φωτογραφίες της χορεύτριας Μόνας Πάιβα στην Ακρόπολη. Παράλληλα, γίνεται αναφορά στη συνεργασία της με την Εύα και τον Άγγελο Σικελιανό και στη φωτογράφιση των Δελφικών Εορτών. Η ίδια περιγράφει πώς γνωρίστηκε με το ζεύγος Σικελιανού, πώς συνεργάστηκαν στις Δελφικές Εορτές, καθώς και την εμπειρία της από εκείνη την περίοδο. Ακόμη, γίνεται λόγος για τις φωτογραφίες που τράβηξε στην ελληνική ύπαιθρο κατά τη δεκαετία του 1930. Κατά τη διάρκεια της εκπομπής προβάλλεται πλούσιο φωτογραφικό αρχειακό υλικό από τη ζωή και την πορεία της.
Αφήγηση: Αλέκος Δραγώνας
Παραγωγή 1999.

17 Αυγούστου 1944: Το Μπλόκο της Κοκκινιάς
«Το Χρονικό της Εθνικής Αντίστασης» – Η οργανωμένη τρομοκρατία των κατακτητών

Στις 17 Αυγούστου 1944, τα γερμανικά κατοχικά στρατεύματα περικύκλωσαν τη Νίκαια και επιχείρησαν ομαδικές εκτελέσεις στη συνοικία της Κοκκινιάς, πέντε μήνες μετά τη Μάχη της Κοκκινιάς (Μάρτιος ’44). Ήταν από τα μπλόκα των Ναζί κατακτητών με τις μεγαλύτερες ανθρώπινες απώλειες, που έμεινε στην ιστορία της Αντίστασης ως το Μπλόκο της Κοκκινιάς. Τις πρώτες πρωινές ώρες της 17ης Αυγούστου του 1944, ομάδες δωσίλογων και ταγματασφαλιτών απαίτησαν από τους άνδρες της συνοικίας της Κοκκινιάς, ηλικίας 14 έως 60 ετών, να συγκεντρωθούν στην πλατεία Οσίας Ξένης. Στο παλιό ταπητουργείο της πόλης, πίσω από την πλατεία, εκτελέστηκαν εβδομήντα πέντε άτομα, και συγκεκριμένα εβδομήντα δύο άντρες και τρεις γυναίκες, αγωνιστές και αγωνίστριες που μετείχαν ενεργά στην Αντίσταση και στον απελευθερωτικό αγώνα της χώρας. Για την 82η επέτειο της μαρτυρικής θυσίας, το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει απόσπασμα από το 14ο επεισόδιο της ιστορικής σειράς της ΕΡΤ «Το Χρονικό της Εθνικής Αντίστασης», παραγωγής 1987. Η σειρά βασίστηκε σε σώμα προφορικών μαρτυριών των αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης αλλά και ανωνύμων ανθρώπων που έζησαν τα γεγονότα. Στο επεισόδιο μιλούν ο Τάσος Παναγιωτόπουλος, ο οποίος πιάστηκε στο μπλόκο του Δουργουτίου, και ο Δημήτρης Διαμαντίδης, μέλος του ΕΑΜ Κοκκινιάς, ο οποίος αιχμαλωτίστηκε στο Μπλόκο της Κοκκινιάς. Οι μαρτυρίες ξετυλίγουν τη δράση των δωσίλογων και αναβιώνουν το χρονικό του Μπλόκου και τις τραγικές στιγμές που εκτυλίχθηκαν. Προβάλλονται σπάνια φωτογραφικά ντοκουμέντα, καθώς και χαρακτικά με απεικονίσεις των γεγονότων.
Σκηνοθεσία: Σωτήρης Αναστασιάδης
Σενάριο: Πέτρος Ανταίος, Αντώνης Βογιάζος
Ιστορικός σύμβουλος: Νίκος Σβορώνος
Αφήγηση: Χρήστος Τσάγκας, Σοφία Ρούμπου
Το αφιέρωμα θα αναρτηθεί στη σελίδα του Αρχείου στο Facebook www.facebook.com/ERTarchive

18 Αυγούστου: Αφιέρωμα στον δεξιοτέχνη τουμπίστα Γιάννη Ζουγανέλη
«Η ιστορία των χρόνων μου»

Συμπληρώνονται, φέτος, δέκα χρόνια από τον θάνατο του σπουδαίου μουσικού, δεξιοτέχνη της τούμπας Γιάννη Ζουγανέλη (18 Αυγούστου 2006). Γόνος φτωχής οικογένειας, γεννήθηκε το 1938 στον Κοκκινόβραχο του Πειραιά. Ταύτισε το όνομά του με το ογκωδέστερο χάλκινο πνευστό, την τούμπα, και με τις εμφανίσεις του στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, αναγνωρίστηκε ως ένας από τους κορυφαίους τουμπίστες της εποχής του. Σημαντικοί Έλληνες και ξένοι συνθέτες έγραψαν έργα ειδικά γι’ αυτόν. Συνεργάστηκε με συνθέτες του νέου ελληνικού τραγουδιού και συμμετείχε σε ιστορικά μουσικά έργα της δεκαετίας του 1970, όπως στον «Θεσσαλικό Κύκλο» (1974) του Γιάννη Μαρκόπουλου, στην «Τετραλογία» του Δήμου Μούτση (1974), στα «Νέγρικα» του Μάνου Λοΐζου (1975). Έπαιξε ως σολίστ με τις Κρατικές Ορχήστρες Αθηνών και Θεσσαλονίκης, με την Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ, τις Συμφωνικές Ορχήστρες του Βελιγραδίου, της Λουμπλιάνας κ.ά. Ο ίδιος ασχολήθηκε, επίσης, τόσο με τη σύνθεση όσο και με την ποίηση. Το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει την εκπομπή «Η ιστορία των χρόνων μου» (παραγωγής 2005), στην οποία ο Γιάννης Ζουγανέλης αυτοβιογραφείται, αφηγείται την πρώτη του επαφή με την τούμπα ως τρόφιμος στο Αναμορφωτήριο Αρρένων Κορυδαλλού και θυμάται τους σταθμούς της πορείας του μέχρι την κορυφή, καθώς αποκάλυψε τεχνικές και εκφραστικές δυνατότητες της τούμπας που την κατέστησαν όργανο σολιστικό από όργανο συνοδείας που ήταν έως τότε.
Σενάριο – Σκηνοθεσία: Άγγελος Κοβότσος.

18 Αυγούστου 2017: Θάνατος της ηθοποιού Ζωής Λάσκαρη
«Η ζωή είναι αλλού»

Η Εύη Κυριακοπούλου φιλοξενεί στην εκπομπή τη Ζωή Λάσκαρη, με αφορμή τη θεατρική παράσταση «Διαμάντια και μπλουζ». Η ηθοποιός μιλάει για την πολύχρονη πορεία της, τις σημαντικές συνεργασίες της, αλλά και για τις ηρωίδες που υποδύθηκε. Θυμάται, επίσης, την περίοδο που απείχε από το θέατρο και τον κινηματογράφο κι εξηγεί γιατί ήταν εποικοδομητική για την ίδια, αλλά και την επιστροφή της στο θεατρικό σανίδι με την παράσταση «Ξυπόλητη στο πάρκο». Ακόμη, αναφέρεται στον τρόπο με τον οποίο αντιμετώπιζε πάντα τον λαμπερό χώρο στον οποίο βρέθηκε σε ηλικία μόλις 16 ετών, αλλά και στην οικογένειά της, που αποτελεί γι’ αυτήν το μεγαλύτερο επίτευγμά της.
Σκηνοθεσία: Γιώργος Παναγιωτόπουλος
Παραγωγή: 2005
Το αφιέρωμα θα αναρτηθεί στη σελίδα του Αρχείου στο Facebook www.facebook.com/ERTarchive

19 Αυγούστου: Αφιέρωμα στον Ισπανό συγγραφέα Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα
«Περισκόπιο»

Για τα 90 χρόνια από τον θάνατο του Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα, στις 19 Αυγούστου 1936, το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει την εκπομπή «Περισκόπιο», παραγωγής 1987, αφιερωμένη στον σημαντικό Ισπανό ποιητή και θεατρικό συγγραφέα. Παρουσιάζονται η ζωή και τα παιδικά του χρόνια, καθώς και η πορεία του στην ποίηση, στο θέατρο, στη μουσική και στη ζωγραφική. Ο διευθυντής της Δραματικής Σχολής του Εθνικού Θεάτρου και λογοτέχνης Τάσος Λιγνάδης αναφέρεται στο έργο του Λόρκα και στις επιρροές που δέχθηκε από την ισπανική και ανδαλουσιανή παράδοση, το μαυριτανικό και το τσιγγάνικο τραγούδι. Παράλληλα, γίνεται αναφορά στη σχέση του με σημαντικούς καλλιτέχνες, όπως ο Σαλβαδόρ Νταλί και ο Λουίς Μπουνιουέλ, καθώς και στην προσπάθειά του να δημιουργήσει έναν φοιτητικό θίασο που θα έφερνε το θέατρο πιο κοντά στον ισπανικό λαό. Το 1932, η ισπανική κυβέρνηση χρηματοδότησε την προσπάθειά του.
Στη συνέχεια, παρουσιάζεται δραματοποιημένο μέρος με μελοποιημένη ποίηση και απόσπασμα από το έργο «Ματωμένος γάμος». Ερμηνεύουν οι Νένα Βενετσάνου και Σούλα Αθανασιάδη, ενώ κείμενα διαβάζει ο Γιάννης Ροζάκης. Τέλος, γίνεται αναφορά στη δολοφονία του Λόρκα το 1936, στη Γρανάδα, από άνδρες του Φράνκο και στο γεγονός ότι η σορός του δεν βρέθηκε ποτέ, δημιουργώντας έναν μύθο γύρω από τον θάνατό του.
Σκηνοθεσία: Κλεώνη Φλέσσα
Έρευνα- Κείμενα: Μίλτος Σαλβαρλής.

20 Αυγούστου 1981: Οι καραβοκύρηδες του Αγίου Όρους
«Η ΕΡΤ στη Βόρειο Ελλάδα»

Η σειρά ντοκιμαντέρ «Η ΕΡΤ στη Βόρειο Ελλάδα», παραγωγής 1981, παρουσιάζει άγνωστες πλευρές της ζωής στη Βόρεια Ελλάδα. Το συγκεκριμένο επεισόδιο είναι αφιερωμένο στους ψαράδες και καραβοκύρηδες του Αγίου Όρους. Παρουσιάζεται η δραστηριότητα των ιδιοκτητών τρατών και τρεχαντηριών στο λιμάνι της Ιερισσού, οι οποίοι περιγράφουν το επάγγελμά τους και τη μεταφορά τροφίμων, ξυλείας, μοναχών και επισκεπτών προς τις μονές του Αγίου Όρους. Παράλληλα, προβάλλονται οι ταρσανάδες των μοναστηριών, καθώς και η φόρτωση και εκφόρτωση ξυλείας που μεταφερόταν από τον Άθω στα μεταλλεία της Χαλκίδας. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στους επαγγελματίες ψαράδες, στις συνθήκες εργασίας τους και στις περιοχές όπου δραστηριοποιούνται. Το επεισόδιο ολοκληρώνεται με εικόνες από τις ακρογιαλιές του Άθω και παλιές τράτες.
Σκηνοθεσία: Μάνος Ευστρατιάδης
Ρεπορτάζ και διεύθυνση παραγωγής: Χρίστος Χριστοδούλου.

21 Αυγούστου 1916: Η αιματηρή εξέγερση των μεταλλωρύχων της Σερίφου
«Μαρτυρίες»

Συμπληρώνονται φέτος 110 χρόνια από τα γεγονότα της ιστορικής απεργίας των μεταλλωρύχων στη Σέριφο, το 1916. Πρόκειται για τη δεύτερη αιματηρή εργατική εξέγερση στη συνδικαλιστική ιστορία της Ελλάδος, μετά τα δραματικά γεγονότα της απεργίας του Λαυρίου, το 1896. Η εκπομπή «Μαρτυρίες» του Γιώργου Πετρίτση, περιγράφει τις ιστορικές συγκυρίες της εποχής, οι οποίες ευνόησαν τον ξεσηκωμό των μεταλλωρύχων της Σερίφου, που κατέληξε στην αιματηρή καταστολή της 21ης Αυγούστου, με εφτά νεκρούς και δεκάδες τραυματίες. Παρουσιάζεται η ιστορία των μεταλλείων του νησιού, ειδικά από 1906 και έπειτα, όταν ο γερμανικής καταγωγής Γεώργιος Γρόμαν ανέλαβε την επιχείρηση του πατέρα του, επιδεινώνοντας τις συνθήκες για τους μεταλλωρύχους. Ειδική μνεία γίνεται στον συνδικαλιστή Κωνσταντίνο Σπέρα και στη δράση του. Για το χρονικό της αιματηρής εξέγερσης στη Σέριφο καταθέτουν τις μαρτυρίες τους η κόρη του συνδικαλιστή, Νεφέλη Σπέρα, ο λαογράφος της Σερίφου Θοδωρής Λιβάνιος, ο παλιός μεταλλωρύχος Αντώνης Φραγκουλάκης, ο πρόεδρος του σωματείου εργατών και λατόμων Σερίφου, Παναγιώτης Σταματάκης και η δήμαρχος του νησιού, Αγγελική Συνοδινού. Προβάλλεται πλούσιο οπτικοακουστικό και φωτογραφικό αρχειακό υλικό.
Σκηνοθεσία – Σενάριο: Γιώργος Πετρίτσης
Παραγωγή: 2010.

22 Αυγούστου: Αφιέρωμα στην πιανίστρια Τζίνα Μπαχάουερ

Η παγκοσμίου φήμης Ελληνίδα πιανίστρια Τζίνα Μπαχάουερ έφυγε από τη ζωή πριν από πενήντα χρόνια, στις 22 Αυγούστου 1976, ανήμερα της προγραμματισμένης συναυλίας της Εθνικής Συμφωνικής Ορχήστρας της Ουάσιγκτον, υπό τη διεύθυνση του μαέστρου Άνταλ Ντοράτι και σολίστ στο πιάνο την ίδια, στο Ωδείο Ηρώδου του Αττικού, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών.
Το Αρχείο της ΕΡΤ, τιμώντας τη μνήμη της, παρουσιάζει την έκτακτη εκπομπή-αφιέρωμα της ΕΡΤ που πραγματοποιήθηκε λίγο μετά τον θάνατο της μεγάλης καλλιτέχνιδας. Τα γυρίσματα έγιναν στο αγαπημένο σπίτι της στην Αθήνα και συγκεκριμένα στο Χαλάνδρι.
Καθώς βλέπουμε πλάνα από τον κήπο του σπιτιού της, παραθέτονται βιογραφικά στοιχεία καθώς και οι κυριότεροι σταθμοί της καριέρας της. Ακολουθεί φωτογραφικό υλικό της Μπαχάουερ, ενώ ακούμε την ίδια να μιλάει για τον σημαντικό ρόλο του Φεστιβάλ Αθηνών, προτρέποντας καλλιτέχνες, φορείς και κοινό στην περαιτέρω στήριξη και ανάπτυξή του, προκειμένου να λάβει τη διεθνή προβολή που του αξίζει. Το αφιέρωμα περιλαμβάνει συνέντευξη του συζύγου της, μουσικού και διευθυντή ορχήστρας Άλεκ Σέρμαν. Ο Σέρμαν αφηγείται, στα ελληνικά, πώς γνωρίστηκε με την Τζίνα Μπαχάουερ και μιλάει για τη μετέπειτα συνεργασία τους σε πολλές συναυλίες σε όλο τον κόσμο, για την αγάπη της στην Ελλάδα και το όραμά της να βοηθήσει με υποτροφίες τα νέα παιδιά.
Το αφιέρωμα τελειώνει προαναγγέλλοντας ότι η ΕΡΤ, στη συνέχεια του προγράμματός της, θα μεταδώσει σε επανάληψη τη συναυλία που είχε δώσει η Μπαχάουερ το 1974, στο Ηρώδειο, με τη Συμφωνική Ορχήστρα του Εθνικού Ιδρύματος Ραδιοφωνίας Τηλεόρασης [ΕΙΡΤ] ως προσφορά για την Κύπρο.

23 Αυγούστου: Αφιέρωμα στον ηθοποιό Ανδρέα Μπάρκουλη
«Το Θέατρο της Δευτέρας» – «Ο θείος Βάνιας»

Φέτος συμπληρώνονται δέκα χρόνια από τον θάνατο του Ανδρέα Μπάρκουλη (23 Αυγούστου 2016), ενός από τους γοητευτικότερους ζεν πρεμιέ της μεγάλης οθόνης τη «χρυσή» δεκαετία του ’60. Στον κινηματογράφο έκανε το ντεμπούτο του το 1957, ενώ στο θέατρο ο δημοφιλής ηθοποιός εμφανίστηκε για πρώτη φορά ένα χρόνο νωρίτερα, το 1956, στην παράσταση «Ο Κορυδαλλός», που ανέβασε ο Δημήτρης Μυράτ στο Θέατρο Κοτοπούλη.
Συνεργάστηκε με πολλά μεγάλα ονόματα της εποχής από τον χώρο του θεάτρου και σχημάτισε και δικό του θίασο. Τη δεκαετία του ’80 αφοσιώθηκε στο ποιοτικό θέατρο ερμηνεύοντας με μοναδική ευαισθησία σπουδαίους ρόλους. Το Αρχείο της ΕΡΤ θυμάται τον Ανδρέα Μπάρκουλη μέσα από «Το Θέατρο της Δευτέρας» σ’ ένα από τα σημαντικότερα έργα της παγκόσμιας δραματουργίας, τον «Θείο Βάνια» του Αντόν Τσέχοφ, σε μετάφραση του Λυκούργου Καλλέργη και σκηνοθεσία του Γιώργου Αγαθονικιάδη, που μεταδόθηκε το 1986. Ο Ανδρέας Μπάρκουλης ερμηνεύει τον ρόλο του Αστρόφ, ενός μεσήλικα γιατρού της ρωσικής επαρχίας. Στον ρόλο του θείου Βάνια εμφανίζεται ο Χρήστος Τσάγκας. Παίζουν ακόμη οι ηθοποιοί: Μαρία Φωκά, Ζώρας Τσάπελης, Χρήστος Δοξαράς, Τιτίκα Βλαχοπούλου, Άννυ Πασπάτη, Κάκια Παναγιώτου και Λάμπρος Τσάγκας. Ημερομηνία πρώτης μετάδοσης: 20 Ιανουαρίου 1986.
Σκηνικά – Κοστούμια: Νίκος Πετρόπουλος
Διεύθυνση παραγωγής: Στέλιος Αντωνιάδης.

23 Αυγούστου 2020: Θάνατος του Γιάννη Πουλόπουλου
Μίμης Πλέσσας – 30 χρόνια μουσική

Απόσπασμα από την ιστορική συναυλία που έδωσε ο Μίμης Πλέσσας στο θέατρο του Λυκαβηττού, γιορτάζοντας τα 30 χρόνια της μουσικής διαδρομής του. Ο Γιάννης Πουλόπουλος ερμηνεύει το τραγούδι «Θα πιω απόψε το φεγγάρι», με τον συνθέτη να τον συνοδεύει στο πιάνο. Πρόκειται για ένα από τα πολλά τραγούδια που έχει σφραγίσει με τη φωνή του ο σπουδαίος ερμηνευτής στην πολύχρονη καριέρα του, το οποίο έγινε μεγάλη επιτυχία και τραγουδιέται έως σήμερα. Τους στίχους υπογράφει ο Λευτέρης Παπαδόπουλος και τη μουσική ο Μίμης Πλέσσας.
Σκηνοθεσία: Γιώργος Μ. Δάμπασης
Παραγωγή 1981.
Το αφιέρωμα θα αναρτηθεί στη σελίδα του Αρχείου στο Facebook www.facebook.com/ERTarchive