Κάθε Παρασκευή στις 19:00 ο τενόρος και ραδιοφωνικός παραγωγός Γιάννης Φίλιας παρουσιάζει μεγάλους λυρικούς τραγουδιστές, μέσα από ζωντανές ή studio ηχογραφήσεις τους που εναλλάσσονται με στοιχεία από τη ζωή τους και την πορεία της καριέρας τους.
Στιβαρή Φωνή, με Πλήρη Απουσία Επίδειξης
9 Οκτωβρίου του 1919 και στο μικρό χωριό Köngetried, κοντά στο Mindelheim της Βαυαρίας, γεννιέται η Maria Theresia Irmgard Seefried. Ο πατέρας της, Heinrich Seefried, ήταν δάσκαλος, διηύθυνε χορωδίες και ορχηστρικά σύνολα, και ήταν εκείνος που έδωσε στην κόρη του τα πρώτα μαθήματα πιάνου και τραγουδιού. Ο πρόωρος θάνατός του όμως, την ανάγκασε να δουλέψει σκληρά προκειμένου να συμβάλει και η ίδια στα έξοδα των σπουδών και της οικογένειάς της.
Όταν τέλειωσε το σχολείο, σπούδασε στο Ωδείο του Augsburg και το 1939 πήρε το κρατικό της δίπλωμα. Έναν χρόνο αργότερα, μια ακρόαση στο Δημοτικό Θέατρο του Aachen την οδήγησε αμέσως στο πρώτο της επαγγελματικό συμβόλαιο. Το 1943 η μόλις 23 ετών τότε καλλιτέχνης έλαβε μια πολύτιμη πρόσκληση από την Κρατική Όπερα της Βιέννης και έκανε το ντεμπούτο της εκεί, ως Eva στους «Αρχιτραγουδιστές της Νυρεμβέργης» του Richard Wagner, υπό τη διεύθυνση Karl Böhm. Η πιο ενδιαφέρουσα περίοδος της καριέρας της όμως, αρχίζει ουσιαστικά μέσα στα ερείπια της μεταπολεμικής Βιέννης. Μετά το τέλος του πολέμου, η Όπερα της Βιέννης είχε χάσει το κτίριό της από τους βομβαρδισμούς και λειτουργούσε προσωρινά σε άλλες αίθουσες. Μέσα σε αυτές τις δύσκολες συνθήκες δημιουργήθηκε ένα από τα πιο θρυλικά και ιδιαίτερα σύνολα στην ιστορία της όπερας: το περίφημο Mozart Ensemble. Υπό τη μουσική καθοδήγηση του Josef Krips και με τραγουδιστές όπως η Elisabeth Schwarzkopf, ο Anton Dermota, ο Paul Schöffler, η Sena Jurinac και άλλοι, καλλιεργήθηκε ένας ιδιαίτερος τρόπος ερμηνείας του Mozart: όχι ως επίδειξη φωνητικής δεξιοτεχνίας αλλά ως μουσικό θέατρο, στο οποίο ο λόγος, η φράση, η κίνηση και η ανθρώπινη προσωπικότητα του χαρακτήρα λειτουργούσαν ως ένα ενιαίο σύνολο. Η Seefried υπήρξε μία από τις ιδανικότερες εκπροσώπους αυτής της παράδοσης.
Εξίσου σημαντική όμως με την καριέρα της στην όπερα, ήταν και η πορεία της ως ερμηνεύτρια Lied. Η Irmgard Seefried αντιμετώπιζε το Lied όχι ως μικρότερη, ή υποδεέστερη μορφή φωνητικής τέχνης, αλλά ως έναν ολόκληρο θεατρικό κόσμο συμπυκνωμένο μέσα σε λίγα λεπτά. Οι ηχογραφήσεις της δεν διασώζουν απλώς μια ωραία φωνή μιας άλλης εποχής. Διασώζουν έναν τρόπο να τραγουδά κανείς. Έναν τρόπο με πλήρη απουσία επίδειξης, καθώς δεν προσπαθούσε να μας θυμίζει σε κάθε φράση πόσο σπουδαία τραγουδίστρια ήταν. Προσπαθούσε να μας κάνει να ξεχάσουμε ότι ακούμε τραγούδι και να πιστέψουμε, έστω για λίγα λεπτά, ότι ακούμε έναν άνθρωπο να σκέφτεται, να αισθάνεται και να μιλά μέσα από τη μουσική. Γι αυτό και η φωνή της – που θα αντηχήσει στον «Καθρέφτη» μας αυτή την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου – εξακολουθεί να ακούγεται ακόμα και σήμερα τόσο απρόσμενα άμεση, τόσο παράξενα ζωντανή.
Μη λείψει Κανείς!
INFO
«Μια Φωνή στον Καθρέφτη»
Έρευνα – παραγωγή – παρουσίαση: Γιάννης Φίλιας
Τρίτο Πρόγραμμα 90.9 & 95.6 | ERT εcho