Ο Κυριάκος Κατζουράκης (1944 – 22 Οκτωβρίου 2021) ήταν ζωγράφος, σκηνογράφος, συγγραφέας και σκηνοθέτης καθώς και καθηγητής στη Σχολή Καλών Τεχνών του Αριστοτέλειου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης.
Για τα πέντε χρόνια που συμπληρώνονται φέτος από το θάνατό του δείτε από το Αρχείο της ΕΡΤ την εκπομπή 38ος ΠΑΡΑΛΛΗΛΟΣ:
Πρόκειται για μια ενημερωτική και πολιτιστική εκπομπή με παρουσιαστή και αρχισυντάκτη τον δημοσιογράφο και ποιητή Ζαχαρία Σώκο.
Στην εισαγωγή του ο Σώκος θέτει το πλαίσιο της κουβέντας περί μετακίνησης πληθυσμών και μετανάστευσης. Στην συνέχεια καλωσορίζει τον Κυριάκο Κατζουράκη αναφέροντας πως το ντοκιμαντέρ του «Ο δρόμος προς τη Δύση» κέρδισε το 1ο Κρατικό Βραβείο Ταινίας Τεκμηρίωσης (Ντοκιμαντέρ) στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης (2003.) Τον ρωτά τους λόγους για τους οποίους εντοπίζει μια «σπουδή στον ξένο» στις τελευταίες δουλειές του και για το αν η πρακτική του σχεδιάζει μια απόκριση στην «ξενοφοβία».
Σε επιμέλεια Πάνου Σταθογιαννόπουλου προβάλλεται βίντεο με αποσπάσματα από δουλειές του Κατζουράκη, κυρίως ζωγραφικές. Ο Κατζουράκης εξηγεί γιατί θέλει να τον αποκαλούν «ζωγράφο». Χαρακτηρίζει τη ζωγραφική του «ανθρωποκεντρική» εξηγώντας πως τον ενδιαφέρει το «φόντο» της ανθρώπινης ύπαρξης, δηλαδή η πραγματικότητα του ανθρώπου.
Προβάλλεται τώρα απόσπασμα της ταινίας στο οποίο μπαγκλαντεσιανοί μετανάστες στην Ελλάδα μιλούν για εμπειρίες τους. Ο Σώκος ρωτά τον δημιουργό πώς του επέτρεψαν να μπει στα σπίτια τους με την κάμερα και πώς τον εμπιστεύτηκαν. Στη συνέχεια οι δύο συνομιλητές μιλούν για τα ρεαλιστικά στοιχεία του ντοκιμαντέρ και για τις «φιξιόν» διαστάσεις του ενώ ο Κατζουράκης μιλά για το πώς ένιωσε όταν πήγε να καταγράψει πλάνα στο κτίριο, για τις προσδοκίες του αλλά και για το τι τελικά αντιμετώπισε. Στην πορεία συζητούν για τις οδούς Μενάνδρου, Σωκράτους και λοιπές, γύρω από την Ομόνοια ενώ αναφέρονται επίσης σε σχετικό απόσπασμα της ταινίας. Σχολιάζουν το κείμενο της ταινίας το οποίο εξηγεί ο Κατζουράκης πως ήταν συλλογικό, εμπλέκοντας τη Μάρω Δούκα, τον εαυτό του και την Κάκια Γέρου.
Συζητούν τώρα για τη θεατρική παράσταση «Τράνζιτ» (έχει φιλοτεχνήσει τα σκηνικά ο Κατζουράκης) , τη θεματική της και την έννοια του «No mans land» (άνθρωπος χωρίς χώρα). Προβάλλονται πλάνα από την παράσταση .
Η συζήτηση εστιάζει τώρα στην Αθήνα, στο μέλλον των μεταναστών συγκεκριμένα στην Ελλάδα, για το αν θα απορροφηθούν, για την προβλεπόμενη αύξηση των ροών και γενικά αλλά και για την έλλειψη πολιτικής για την μετανάστευση. Προβάλλεται δεύτερο απόσπασμα από το «Ο δρόμος προς τη Δύση» που εστιάζει σε ατύχημα μετανάστη στην Αθήνα και σχολιάζει το γεγονός πως το άτομο δεν πήγε στο νοσοκομείο λόγω του φόβου της απέλασης ενώ καταλήγει σε ένα χορό – «μίξη δύο πολιτισμών».
Ο Σώκος ρωτά τον Κατζουράκη αν βρίσκει «θετικά» στοιχεία στη μετανάστευση. Εκείνος αποκρίνεται πως η μετανάστευση είναι «αναγκαστική» και με το ζόρι. «Κι άμα δεν έχεις δουλειά στον τόπο σου ξένος είσαι» λέει ο Κατζουράκης αναπαράγοντας ατάκα από την ταινία του. Συζητούν για τον μετανάστη που παλιννοστεί ως «δυό φορές ξένο». Έπειτα προβάλλονται συνεντεύξεις του τεχνοκριτικού Μάνου Στεφανίδη και του επιστήμονα Αριστείδη Μπαλτά σχετικά με το έργο του Κατζουράκη.
Αναλύεται τώρα η έννοια του «ξένου» , από την ιερή διάσταση στην αρχαιότητα στην τωρινή εννοιολόγησή της ως «εχθρού . Σχολιάζεται τώρα ο χαρακτηρισμός του Κατζουράκη από τον Μπαλτά ως «αριστερός» . Η κουβέντα κλείνει με προβολή αποσπάσματος της ταινίας του Κατζουράκη και οι δύο συνομιλητές σχολιάζουν τον ήχο του ελικοπτέρου από το απόσπασμα. Ο Σώκος ρωτά τον Κατζουράκη για το αξιακό του προσωπικό σύστημα και εκείνος αποκρίνεται πως βλέπει τα βήματά του ημιτελή, σαν μια διαδικασία.
