Το τηλεοπτικό πολιτιστικό μαγκαζίνο «Συνεικόνες» παρουσιάζει θεματική για τον κινηματογραφιστή Ντίνο Κατσουρίδη με αφορμή την επέτειο 50 ετών προσφοράς του στον Ελληνικό κινηματογράφο (1950-2000). Αφιέρωμα από το Αρχείο ΕΡΤ για τα 15 χρόνια από το θάνατο του Ν. Κατσουρίδη στις 28 Νοεμβρίου 2011.
Στις 17 Νοεμβρίου 1973, με εντολή του δικτατορικού καθεστώτος της 21ης Απριλίου, αστυνομικές και στρατιωτικές δυνάμεις καταστέλλουν με βία την εξέγερση νέων, φοιτητών και πολιτών, οι οποίοι έχουν συγκεντρωθεί από τις προηγούμενες ημέρες στο Πολυτεχνείο και στη γύρω περιοχή. Η εξέγερση του Πολυτεχνείου έχει πάρει διαστάσεις απειλητικές για το καθεστώς του Γ. Παπαδόπουλου και η αδυναμία της αστυνομίας να αποτρέψει την κατάληψη του Πολυτεχνείου και την κλιμάκωση των εκδηλώσεων διαμαρτυρίας, οδηγεί τους συνταγματάρχες σε σπασμωδικές κινήσεις. Ο Γεώργιος Παπαδόπουλος δίνει εντολή να κινητοποιηθεί μονάδα τεθωρακισμένων μαζί με άρματα μάχης και μονάδες ειδικών δυνάμεων του στρατού στο χώρο γύρω από το Πολυτεχνείο. Στις 3 τα ξημερώματα της 17ης Νοεμβρίου 1973 και ενώ η συντονιστική επιτροπή των φοιτητών προσπαθούσε να διαπραγματευτεί για την ασφαλή εκκένωση του Πολυτεχνείου, δίνεται η εντολή για την εισβολή του άρματος. Εντός και εκτός του χώρου του Πολυτεχνείου θα σκοτωθούν και θα τραυματιστούν φοιτήτριες και φοιτητές, νέες και και νέοι, ενώ περισσότεροι από 2400 εξ αυτών θα συλληφθούν και μεταφερθούν στη Γενική Ασφάλεια και στην ΕΣΑ, όπου θα υποστούν ξυλοδαρμούς και άγρια βασανιστήρια. Ο ραδιοσταθμός του Πολυτεχνείου συνεχίζει να εκπέμπει το μήνυμά του για περίπου 40 λεπτά μετά την εισβολή του στρατού και της αστυνομίας και μέχρι να συλληφθούν και οι εκφωνητές. Για τους νεκρούς του Πολυτεχνείου τα επίσημα στοιχεία, δηλαδή το πόρισμα της προκαταρκτικής εξέτασης, που κατέθεσε στις 14 Οκτωβρίου 1974, ο εισαγγελέας Δημήτρης Τσεβάς, κατέληξε σε μία λίστα 34 νεκρών (18 επώνυμοι και 16 ανώνυμοι) και 1.103 τραυματιών, ενώ κατά τη διάρκεια της δίκης για τα γεγονότα του Πολυτεχνείου (16 Οκτωβρίου – 31 Δεκεμβρίου 1975) τεκμηριώθηκαν 24 θάνατοι. Εικάζεται ωστόσο ότι τα θύματα πρέπει να ήταν πολύ περισσότερα, διότι πολλοί βαριά τραυματισμένοι, προκειμένου να διαφύγουν τη σύλληψη, αρνήθηκαν να μεταφερθούν σε νοσοκομείο. Για τον εορτασμό της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει την εκπομπή:
ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΕΙΚΟΝΑ
ΗΜΕΡΕΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ
Το συγκεκριμένο επεισόδιο της σειράς «ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΕΙΚΟΝΑ» βασισμένο σε αρχειακό κινηματογραφικό υλικό, αναφέρεται στην εξέγερση του Πολυτεχνείου, στο χαρακτήρα της κατάληψης, από τις 14, 15 και κυρίως στα γεγονότα της νύχτας της 16ης προς 17η Νοεμβρίου 1973 και σε όσα ακολούθησαν.
Πλάνα από τους δρόμους γύρω από το Πολυτεχνείο, φοιτητές και πολίτες διαδηλώνουν ενατνίον της χούντας των συνταγματαρχών, άλλοι γράφουν συνθήματα σε αυτοκίνητα, μοιράζουν φυλλάδια, κόσμος συρρέει στους παρακείμενους δρόμους, τα συνθήματα που γράφονται σε τοίχους και ακούγονται από τους διαδηλωτές μέσα και έξω από το Πολυτεχνείο. Παρακολουθούμε εκτενείς λήψεις με σκηνές από τους δρόμους στο κέντρο της Αθήνας, ιδίως από την οδό Πατησίων και το συγκεντρωμένο πλήθος γύρω από το Πολυτεχνείο. Προβάλλονται επίσης σπάνια στιγμιότυπα από τους εσωτερικούς χώρους του Πολυτεχνείου κατά τη διάρκεια της κατάληψης του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου.
Κατά τη διάρκεια του ντοκιμαντέρ, η κάμερα καταγράφει φυσικό ήχο, αλλά και τα συνθήματα των αγωνιστών του Πολυτεχνείου, ενώ ακούγεται η μετάδοση πλήθους μηνυμάτων του Ραδιοφωνικού σταθμού της Συντονιστικής Επιτροπής του Πολυτεχνείου με τις φωνές της Μαρίας Δαμανάκη, του Δημήτρη Παπαχρήστου και του Λάμπρου Παπαδημητράκη.
Μέσα από αποσπάσματα του μεγάλου μήκους ντοκιμαντέρ με τίτλο «Μέγαρα» (1974), των Σάκη Μανιάτη και Γιώργου Τσεμπερόπουλου, αλλά και λήψεις ιδιωτών και άλλων κινηματογραφιστών, παρακολουθούμε τις διαδηλώσεις των Μεγαρέων στους δρόμους της Αθήνας που διαμαρτύρονται κατά της απαλλοτρίωσης των κτημάτων τους και την εγκατάσταση Διυλιστηρίων, καθώς και την είσοδό τους στο Πολυτεχνείο, το οποίο βρισκόταν υπό κατάληψη από τους φοιτητές.
Περιλαμβάνονται πλάνα από τις δραστηριότητες των φοιτητών μέσα στο Πολυτεχνείο, τις συνελεύσεις, την προετοιμασία φυλλαδίων, τη συγκέντρωση τροφίμων, φαρμάκων, ενώ ακούγονται και οι εκκλήσεις για γιατρούς, αυτοκίνητα και ασθενοφόρα για μεταφορά τραυματιών, παράλληλα με πλάνα από το βράδυ πριν την έφοδο των δυνάμεων ασφαλείας μαζί με στιγμιότυπα από την είσοδο του άρματος στο Πολυτεχνείο το οποίο γκρεμίζει την πύλη του και τη στιγμή όπου συρρέουν μέσα στο χώρο του πανεπιστημίου αστυνομικοί και στρατιώτες. Γίνεται αναφορά στην άγρια επίθεση των αστυνομικών στους φοιτητές και την προσπάθεια κάποιων στρατιωτών να τους προστατέψουν. Προβάλλονται εκτενή πλάνα από την επόμενη μέρα της καταστολής της εξέγερσης μέσα από τον χώρο του Πολυτεχνείου, πλάνα από τη μεταφορά τραυματισμένων φοιτητών και την κακομεταχείρισή τους από τις αστυνομικές δυνάμεις, ενώ γίνονται αναφορές και στον τρόπο με τον οποίο το δικτατορικό καθεστώς επιχείρησε να παρουσιάσει την εξέγερση ως ένοπλη και επικίνδυνη για τη δημόσια ασφάλεια, δικαιολογώντας έτσι και τη βίαιη και πολύνεκρη καταστολή της. Ακούγεται απόσπασμα από το διάγγελμα του Γ. Παπαδόπουλου για την επιβολή στρατιωτικού νόμου την επομένη της βίαιης καταστολή της εξέγερσης. Πλάνα της επόμενης ημέρας, γύρω από το Πολυτεχνείο, κατεστραμμένα οχήματα, δρόμοι σημαδεμένοι από τα επεισόδια της προηγούμενης νύχτας, πυροσβέστες και αστυνομικοί προσπαθούν να σβήσουν τα ίχνη αυτά, ενώ οι πολίτες κινούνται στην ευρύτερη περιοχή. Η εκπομπή κλείνει με πλάνα των συνθημάτων που έγραψαν οι φοιτητές εκείνες τις ημέρες. Τελευταίο πλάνα το τεθωρακισμένο που περνάει πάνω από έναν φοιτητή και εκείνος σηκώνεται όρθιος αλώβητος.
Έρευνα-Σκηνοθεσία: ΛΑΚΗΣ ΠΑΠΑΣΤΑΘΗΣ
Μοντάζ-μιξάζ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΙΑΛΕΚΤΟΠΟΥΛΟΣ
Έτος παραγωγής: 1994
Τεκμηρίωση εκπομπής και σύνταξη άρθρου: Βλάσης Κομνηνός