Διδώ Σωτηρίου–
23 Σεπτεμβρίου 2004

Η Διδώ Σωτηρίου, μια από τις σημαντικότερες Ελληνίδες συγγραφείς, γεννήθηκε το 1909 στο Αϊδίνιο της Μικράς Ασίας, μετακόμισε με την οικογένειά της το 1919 στη Σμύρνη και βρέθηκαν πρόσφυγες, στην Ελλάδα μετά το 1922. Εργάστηκε ως δημοσιογράφος από το 1936 υπήρξε αρχισυντάκτρια του περιοδικού “Γυναίκα” και μέσα στον πόλεμο ανέλαβε την αρχισυνταξία του “Ριζοσπάστη”, ενώ εντάχθηκε στην αντίσταση κατά τη διάρκεια της Κατοχής μέσα από τις τάξεις της Αριστεράς.

Το συγγραφικό της έργο συμπυκνώνει με μοναδικό τρόπο την αφήγηση των δεινών και των περιπετειών του Ελληνισμού από τη Μικρασιατική καταστροφή μέχρι και τη δύσκολη εποχή της μετεμφυλιακής Ελλάδας. Το 1959 εκδίδεται το πρώτο βιβλίο της «Οι νεκροί περιμένουν» και ακολουθούν τα «Ματωμένα Χώματα», «Εντολή», «Κατεδαφιζόμεθα» κ.ά. Τα έργα της έχουν μεταφραστεί σε πολλές ξένες γλώσσες, ενώ η ίδια έχει τιμηθεί με πλήθος βραβείων όπως το βραβείο ελληνοτουρκικής φιλίας “Ιπεκτσί” και το Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας. Η Εταιρεία Ελλήνων Συγγραφέων προς τιμήν της Σωτηρίου καθιέρωσε το βραβείο “Διδώ Σωτηρίου”, το οποίο απονέμεται σε ξένο ή Έλληνα συγγραφέα του οποίου το έργο προωθεί την επικοινωνία των λαών και των πολιτισμών με γνώμονα την πολιτισμική διαφορετικότητα.

Η Διδώ Σωτηρίου έφυγε από τη ζωή στις 23 Σεπτεμβρίου 2004. Με αφορμή την επέτειο θανάτου της, το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει την εκπομπή:

ΑΝΘΡΩΠΟΙ

ΔΙΔΩ ΣΩΤΗΡΙΟΥ – ΕΛΛΗ ΠΑΠΠΑ

Η παρουσιάστρια και δημοσιογράφος Σεμίνα Διγενή με τη βοήθεια της δημοσιογράφου Σοφίας Αδαμίδου επισκέπτεται στο σπίτι τους δυο σημαντικές γυναίκες της νεότερης ελληνικής ιστορίας και λογοτεχνίας, τη συγγραφέα Διδώ Σωτηρίου και τη δημοσιογράφο και αγωνίστρια της Εθνικής Αντίστασης και ενεργό μέλος της ΕΔΑ και του ΚΚΕ, Έλλη Παππά. Η Διδώ Σωτηρίου, η μάνα του μικρασιατικού λαού, όπως έχει χαρακτηριστεί, γεννήθηκε στο Αϊδίνιο το 1911 και μετακόμισε στη Σμύρνη με τους δικούς της, όπου εκεί γεννήθηκε το 1920 η αδερφή της Έλλη Παππά. Μετά την Μικρασιατική Καταστροφή εγκαταστάθηκαν στον Πειραιά. Όταν ο πατέρας τους πτώχευσε και από εργοστασιάρχης έγινε απλός εργάτης, η Διδώ πήγε με την πλούσια θείας της, ένα γεγονός που σημάδεψε τη ζωή της. Εργάστηκε και εκείνη ως δημοσιογράφος στον Ριζοσπάστη και σε άλλα δημοσιογραφικά και λογοτεχνικά έντυπα. Η Έλλη Παππά έζησε με τους γονείς της στο Πειραιά και από μικρή έδειξε τον αγωνιστικό της χαρακτήρα, ζητώντας από την οικογένεια της να σταματήσει το σχολείο και να πάει να δουλέψει ως εργάτρια, όπως άλλες συνομήλικες της. Η Έλλη Παππά, πρωταγωνίστρια συγκλονιστικών γεγονότων της νεότερης ελληνικής ιστορίας, μιλάει με δάκρυα στα μάτια για τον σύντροφο της, τον αγωνιστή της Εθνικής Αντίστασης και μέλος του ΚΚΕ Νίκο Μπελογιάννη. Περιγράφει τις στιγμές της γέννησης του γιού της, Νίκου Μπελογιάννη, στις φυλακές, όπου κρατείτο τον Αύγουστο του 1951, αφηγείται την πρώτη φορά και τελευταία φορά που ο σύντροφός της είδε το παιδί του στην αίθουσα, όπου διεξαγόταν η πρώτη δίκη τους, τον Οκτώβριο του 1951. Οι περιγραφές της συγκλονίζουν, ενώ διακόπτονται από κλάματα και χαμόγελα, καθώς οι αναμνήσεις για κείνη είναι ζωντανές και ζει κάθε μέρα με αυτές. Σχολιάζει την αποτρόπαια απόφαση της εκτέλεσης του Νίκου Μπελογιάννη και των συντρόφων του Κυριακή ξημερώματα, γεγονός που δεν είχε συμβεί ποτέ ξανά. Διηγείται την στιγμή του αποχωρισμού με τον σύντροφό της μέσα από την πόρτα του κελιού της. Όσα χρόνια εκείνη βρισκόταν στη φυλακή, η αδερφή της Διδώ Σωτηρίου φρόντιζε και μεγάλωνε το γιο της Νίκο. Οι δυο γυναίκες σχολιάζουν τον 20ο αιώνα και τα γεγονότα που τον σημάδεψαν. Η Έλλη Παππά χαρακτηρίζει τον αιώνα που τελειώνει ως τον αιώνα των ελπίδων που μετατράπηκε σε αιώνα των απογοητεύσεων και δηλώνει ότι παραμένει αφοσιωμένη στην επανάσταση, στο κίνημα, στην αριστερά αλλά προτείνει καινούριες μορφές πάλης. Δυο γυναίκες με μάτια λαμπερά από την εμπειρία της ζωής γοητεύουν τους τηλεθεατές ως ζωντανά κομμάτια της ιστορίας της Ελλάδας.      

Σκηνοθεσία: ΒΑΣΙΛΗΣ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

Αρχισυνταξία – παρουσίαση: ΣΕΜΙΝΑ ΔΙΓΕΝΗ

‘Ετος παραγωγής:1997

Τεκμηρίωση εκπομπής και σύνταξη άρθρου: Βλάσης Κομνηνός

Δείτε περισσότερα στο http://archive.ert.gr