Συνέντευξη της ποιήτριας και ιστορικού της Τέχνης Ελένης Βακαλό στην ΕΤ-1 και τον δημοσιογράφο Άρη Σκιαδόπουλο. Η Ελένη Βακαλό φιλοξενήθηκε το 1996 στην εκπομπή "Νυχτερινός Επισκέπτης" στην οποία καταθέτει τις απόψεις της για την τέχνη, την ποίηση, την εμπειρία της ως τεχνοκριτικού αλλά και την διδασκαλία. Η ίδια στράφηκε προς την εκπαίδευση από το 1958 στη Σχολή Βακαλό όπου δίδαξε Ιστορία και Θεωρία της Τέχνης ως το 1990, ενώ παράλληλα ήταν μέλος της διεύθυνσης της Σχολής. Σκηνοθεσία: Παναγιώτης Κακαβιάς.
Η Ελένη Βακαλό, πολυσχιδής προσωπικότητα, που υπηρέτησε με σθένος την ποίηση, την κριτική εικασστικών τεχνών και την εκπαίδευση, έφυγε από τη ζωή στις 10 Οκτωβρίου του 2001. Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1921 αλλά ύστερα από τη Μικρασιατική Καταστροφή η οικογένειά της ήρθε στην Αθήνα. Σπούδασε φιλολογία στην Αθήνα και Ιστορία της Τέχνης στη Σορβόννη του Παρισιού. Σύντροφός της από το 1944 ήταν ο σπουδαίος καλλιτέχνης Γιώργος Βακαλό (1902 – 1991) ο οποίος ίδρυσε μαζί με την ίδια, τον ζωγράφο Παναγιώτη Τέτση και τον εκδότη της καλλιτεχνικής επιθεώρησης «Ζυγός» Φραντζή Φραντζισκάκη, τη Σχολή Βακαλό, την πρώτη Σχολή Διακοσμητικών Τεχνών στην Ελλάδα, όπου η ίδια μέχρι το 1990 δίδαξε Ιστορία και Θεωρία της Τέχνης.
Η Ελένη Βακαλό πρωτοεμφανίστηκε στα γράμματα το 1945 οπότε εξέδωσε την πρώτη της ποιητική συλλογή με τίτλο «Θέμα και Παραλλαγή». Έως το 1997 εξέδωσε 14 ποιητικές συλλογές. Συνεργάστηκε με άρθρα και δοκίμια σε πολλά περιοδικά, όπως με το περιοδικό «Ζυγός» κατά την πρώτη περίοδο της έκδοσής του από το 1955 ως το 1967. Επί 20 χρόνια εργάστηκε ως Κριτικός Τέχνης στην εφημερίδα «Τα Νέα» (1952-1974), με διακοπή δύο χρόνων την περίοδο της δικτατορίας.
Τιμήθηκε με το Πρώτο Κρατικό Βραβείο Ποίησης το 1991 για τη συλλογή «Γεγονότα και Ιστορίες της Κυρα-Ροδαλίνας» και με το Βραβείο Δοκιμίου της Ακαδημίας για το δίτομο έργο της «Κριτική Εικαστικών Τεχνών» το 1997, στο οποίο συγκεντρώθηκαν τα άρθρα της στα «Νέα».
Δίδαξε σε πολλά εκπαιδευτικά ιδρύματα και πανεπιστήμια στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Συνεργάστηκε, μεταξύ άλλων, με το Πανεπιστήμιο του Πρίνστον, στις Ηνωμένες Πολιτείες, στο οποίο η Ελένη Βακαλό δώρισε μεγάλο μέρος του αρχείου της.
Για τα 25 χρόνια από τον θάνατό της το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει τηλεοπτική της συνέντευξη στην ΕΤ-1 και τον Άρη Σκιαδόπουλο το 1996:
ΝΥΧΤΕΡΙΝΟΣ ΕΠΙΣΚΕΠΤΗΣ ΕΛΕΝΗ ΒΑΚΑΛΟ
Ενημερωτική εκπομπή του δημοσιογράφου Άρη Σκιαδόπουλου με συνεντεύξεις προσωπικοτήτων της πνευματικής, καλλιτεχνικής και πολιτικής ζωής. Στο επεισόδιο αυτό, φιλοξενείται η ποιήτρια και ιστορικός της τέχνης Ελένη Βακαλό.
Στο πρώτο μέρος της εκπομπής, γίνεται αναφορά στην ποιητική της συλλογή «Γεγονότα και ιστορίες της Κυρα-Ροδαλίνας» (1990), βιβλίο με το οποίο ολοκληρώνει το ποιητικό της έργο. Η ίδια το χαρακτηρίζει ως έργο ενηλικίωσης, μιλά για το θέμα της ιστορίας αλλά και για το μοτίβο που μελετά στο ποιητικό της έργο γενικότερα. Εξηγεί επίσης τι την ωθεί στην ποίηση όπως, η “ορμή για την ανακάλυψη της ζωής”. Η Ελένη Βακαλό καταθέτει επίσης, την άποψή της γι’ αυτό που χαρακτηρίζει “αντιεξουσιαστικό λόγο” και που αποτελεί για εκείνη στάση ζωής: την καθοδήγηση ως προς τη γνώση των βασικών στοιχείων, με στόχο την προώθηση της προσωπικής έκφρασης, στοιχείο που συνιστά και βασική μέθοδο διδασκαλίας στη σχολή της. Σχολιάζοντας τη σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα, μιλά για τους μηχανισμούς που βλέπει να αναπτύσσονται ως προς την αντιμετώπιση κινδύνων χειραγώγησης, καθώς και για συγκεκριμένες τάσεις των νέων.
Στο δεύτερο μέρος, η Ελένη Βακαλό αναφέρεται στην καταγωγή της, στις έμφυλες σχέσεις, μιλά για τη σχέση της με την τέχνη, και για την περίοδο του Παρισιού όπου παρακολούθησε σεμινάρια Ιστορίας της Τέχνης στη Σορβόννη το 1948. Ειδικό λόγο κάνει για την αφαίρεση στην τέχνη και τη σημασία της. Αφηγείται, επίσης, την εμπειρία της, ως κριτικού τέχνης επί 20 χρόνια στην εφημερίδα «Τα Νέα» και μιλά μεταξύ άλλων για την εμπορευματοποίηση της τέχνης. Παραθέτει τα στοιχεία που συνιστούν ένα καλό έργο τέχνης. Κατόπιν, θυμάται τις λογοτεχνικές συντροφιές της γενιάς του ’30 στα καφενεία της Ομόνοιας Λουμίδη και Μπραζίλιαν, πνευματικά στέκια της εποχής, και τη δική της πρώτη εμφάνιση στους κύκλους αυτούς. Τέλος, μιλά για τον σύζυγό της, ζωγράφο και σκηνογράφο Γιώργο Βακαλό (1902-1991), για τη ζωγραφική του, καθώς και για τη σχολή τους, την πρώτη στην Ελλάδα Σχολή Εφαρμοσμένων Τεχνών.
