Συμπληρώνονται φέτος δύο χρόνια από τον θάνατο του σκηνοθέτη Σταμάτη Χονδρογιάννη, ο οποίος έφυγε από τη ζωή σαν σήμερα, στις 29 Αυγούστου 2024. Γεννημένος στην Κύμη της Εύβοιας, ο Σταμάτης Χονδρογιάννης σπούδασε θέατρο, τηλεόραση, αγγλική φιλολογία και ιστορία τέχνης στην Αγγλία. Υπήρξε σκηνοθέτης του θεάτρου και της τηλεόρασης, με βραβευμένες δουλειές του στο Prague d’or, στο Prix Italia, στην Ισπανία και στην Ελλάδα. Δύο τηλεοπτικές του παραγωγές βρίσκονται στη μόνιμη συλλογή του Διεθνούς Μουσείου Τηλεόρασης της Νέας Υόρκης. Έγραψε θεατρικά έργα που παίχτηκαν στο θέατρο και στην τηλεόραση της ΕΡΤ. Επίσης, μεταφράσεις του θεατρικών έργων έχουν παρουσιαστεί στην ελληνική σκηνή, καθώς και πολλές τηλεοπτικές διασκευές Ελλήνων διηγηματογράφων από την κρατική τηλεόραση.
Ο Σταμάτης Χονδρογιάννης δημιούργησε το θρυλικό «Θέατρο της Δευτέρας» το 1972. Η πρώτη τηλεοπτική θεατρική παράσταση που προβλήθηκε τον Δεκέμβριο του 1970, ήταν «Τα Χριστούγεννα του τεμπέλη» του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, με τον Σταύρο Ξενίδη στον ομώνυμο ρόλο. Το τηλεοπτικό θέατρο καθιερώθηκε το 1972 με την ονομασία «Θέατρο της Δευτέρας». Ο Παπαδιαμάντης, ο Καρκαβίτσας, ο Κονδυλάκης, ο Μυριβήλης ήταν μερικοί από τους Έλληνες διηγηματογράφους που το λογοτεχνικό τους έργο μεταφέρθηκε στη μικρή οθόνη ώστε να περάσει στο ευρύ κοινό, παράλληλα με κείμενα σπουδαίων ξένων συγγραφέων, διασκευασμένα και μεταφρασμένα για πρώτη φορά για το τηλεοπτικό θέατρο, το οποίο συνέβαλε αναμφισβήτητα στη διαμόρφωση της θεατρικής παιδείας στην Ελλάδα.
Το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει το επεισόδιο ”Αφιέρωμα στο Θέατρο της Δευτέρας” της εκπομπής ”Σε χρόνο TV” παραγωγής 2005.
ΣΕ ΧΡΟΝΟ TV
ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΔΕΥΤΕΡΑΣ
Το ”Σε χρόνο TV” είναι μια ψυχαγωγική εκπομπή που παρουσιάζει μια αναδρομή στην ιστορία της δημόσιας τηλεόρασης με καλεσμένους πρόσωπα που διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στη μικρή οθόνη και με αξιοποίηση μοναδικού οπτικοακουστικού υλικού από το Αρχείο της ΕΡΤ. Το συγκεκριμένο επεισόδιο φιλοξενεί ένα αφιέρωμα στο θρυλικό ”Θέατρο της Δευτέρας”.
Το επεισόδιο ξεκινά με ένα απόσπασμα από την εκπομπή «Το Θέατρο στην Τηλεόραση», στο οποίο ο Σταύρος Ξενίδης θυμάται πώς ξεκίνησε το τηλεοπτικό θέατρο στην ΕΡΤ στις αρχές της δεκαετίας του 1970. Αμέσως μετά, η Μάριον Μιχελιδάκη υποδέχεται τον σκηνοθέτη Σταμάτη Χονδρογιάννη, ο οποίος ξεκίνησε τη δραστηριότητά του στο θέατρο της ελληνικής τηλεόρασης το 1970 στο Ε.Ι.Ρ.Τ. και περιγράφει πώς ξεκίνησε η σειρά «Το Θέατρο της Δευτέρας» το 1972. Εξηγεί πώς η Δευτέρα επιλέχθηκε ως η ημέρα κατά την οποία τα κανονικά θέατρα είχαν το λιγότερο κοινό και θυμάται την πρώτη εγγραφή του πρώτου επεισοδίου τηλεοπτικού θεάτρου στην οδό Αλκαμένους, καθώς και κάποια ευτράπελα που προέκυψαν κατά τη διάρκειά της. Ακόμη, ο Σταμάτης Χονδρογιάννης ανακαλεί κι άλλες ιστορίες από γυρίσματα τηλεοπτικών θεάτρων κατά την πρώτη περίοδο της τηλεόρασης. Ακολουθεί βίντεο με αρχειακό υλικό από επεισόδια του «Θεάτρου της Δευτέρας» («Η κυρία του Μαξίμ», «Ο Λεπρεντής», «Το στραβόξυλλο», «Ο βροχοποιός», «Λεωφορείον ο Πόθος», «Το ημερολόγιο ενός τρελού», «Το φως του γκαζιού», «Πρόσωπο με Πρόσωπο», «Αδιέξοδο», «Το ματς», κ.ά.).
Αμέσως μετά, η Μάριον Μιχελιδάκη υποδέχεται στο στούντιο τους ηθοποιούς Χρυσούλα Διαβάτη και Ιάκωβο Ψαρρά, τη σκηνογράφο Μαρία Κόκκου και τον παραγωγό Στέλιο Αντωνιάδη. Ο Σταμάτης Χονδρογιάννης μιλά για την επαγγελματική σχέση του με τη Χρυσούλα Διαβάτη και τις συμμετοχές της σε πληθώρα επεισοδίων του «Θεάτρου της Δευτέρας», ακόμη και χωρίς αμοιβή τα πρώτα χρόνια της τηλεόρασης. Η Χρυσούλα Διαβάτη τονίζει πως δεν την απασχολούσε το αν θα πληρωθεί για τις πρόβες, καθώς ήταν πολύ σημαντικό για εκείνη και τη νέα γενιά ηθοποιών να συμμετέχουν στη διαδικασία της θεατρικής δημιουργίας. Ο Ιάκωβος Ψαρράς αναφέρεται στην ομαδική «μάχη» που έδιναν ηθοποιοί και τεχνικοί για να πραγματοποιήσουν γυρίσματα υπό αντίξοες συνθήκες. Η Μαρία Κόκκου περιγράφει τη διαδικασία κατασκευής των σκηνικών για τα επεισόδια του «Θεάτρου της Δευτέρας». Ακολουθεί απόσπασμα από το «Ρομανσέρο» με τη Μάρω Κοντού και τον Λάκη Κομνηνό και η Μάριον Μιχελιδάκη υποδέχεται την ηθοποιό στο στούντιο.
Ειδικότερα, η Μάρω Κοντού μιλά για τα τρία επεισόδια του «Θεάτρου της Δευτέρας» στα οποία συμμετείχε. Ο Σταμάτης Χονδρογιάννης εξαίρει τη δουλειά του Στέλιου Αντωνιάδη ως διευθυντή παραγωγής και θυμάται την παραγωγή του επεισοδίου «Ρομανσέρο». Ακολουθούν πλάνα από τον «Γλάρο», το πρώτο έγχρωμο επεισόδιο του «Θεάτρου της Δευτέρας», και οι συντελεστές μοιράζονται τις αναμνήσεις τους από την ατμόσφαιρα στα παρασκήνια. Η συζήτηση περιστρέφεται γύρω από το πώς χάθηκαν ορισμένες εκπομπές από το αρχείο της τηλεόρασης. Ακολουθούν αποσπάσματα από επεισόδια του «Θεάτρου της Δευτέρας» βασισμένα σε έργα ξένων συγγραφέων. Ειδικότερα, βλέπουμε αποσπάσματα από τα επεισόδια: «Ευτυχισμένες μέρες», «Δόνα Ροζίτα», «Ο θείος Βάνιας», «Δεν πληρώνω – δεν πληρώνω», «Οι τέσσερις εποχές».
Έπειτα, προστίθεται στην παρέα ο ηθοποιός Ηλίας Λογοθέτης, ο οποίος μιλά για τη δική του εμπειρία και σχέση με το «Θέατρο της Δευτέρας» και ξεχωρίζει το επεισόδιο «Χριστούγεννα στη Θεμωνιά». Ακόμη, ο Σταμάτης Χονδρογιάννης τονίζει πως επέλεγε ταλαντούχους ηθοποιούς, καθώς δεν είχε πολύ χρόνο στη διάθεσή του για προετοιμασία. Προβάλλεται ένα βίντεο με αποσπάσματα από επεισόδια βασισμένα στα εξής θεατρικά έργα Ελλήνων και Ελληνίδων συγγραφέων: «Ένα παράξενο απόγευμα» του Αντώνη Δωριάδη, «Το σόι» του Γιώργου Αρμένη, «Η γυναίκα του Λωτ» του Μάριου Ποντίκα, «Το πανηγύρι» του Δημήτρη Κεχαΐδη, «Οι γλάστρες» του Σπύρου Παπαδογιώργου, «Τα τέσσερα πόδια του τραπεζιού» του Ιάκωβου Καμπανέλλη, «Ο φονιάς» του Μήτσου Ευθυμιάδη, «Πέντε μορφές αγάπης» της Κωστούλας Μητροπούλου, «Ο Λεπτεντής» του Μ. Χουρμούζη. Ο Σταμάτης Χονδρογιάννης αναφέρεται στο επεισόδιο «Ο ματωμένος γάμος» του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα με την Άννα Συνοδινού, το οποίο βραβεύτηκε σε διεθνές συνέδριο στην Ισπανία, και παρακολουθούμε απόσπασμα από αυτό.
Στη συνέχεια της εκπομπής, ο Σταμάτης Χονδρογιάννης μιλά για τους σταθμούς του «Θεάτρου της Δευτέρας», περιγράφει τις προσπάθειές του να γυρίσει και διαφορετικά είδη θεάτρου (μιούζικαλ, επιθεωρήσεις κ.ά.) και αναφέρεται στη συμμετοχή του στα βραβεία EMMY, με υποψήφιο το επεισόδιο «Το αδιέξοδο» του Μανόλη Κορρέ, από το οποίο προβάλλεται και απόσπασμα. Η Χρυσούλα Διαβάτη και ο Ιάκωβος Ψαρράς θυμούνται πως ο Σταμάτης Χονδρογιάννης ζητούσε επανειλημμένα να ξαναγυρίσουν κάποιες σκηνές. Επιπλέον, οι καλεσμένοι προσπαθούν να εξηγήσουν γιατί η συγκεκριμένη εκπομπή έγινε τηλεοπτικός θεσμός. Ο Σταμάτης Χονδρογιάννης θυμάται επεισόδια που βασίστηκαν σε εκτενή ποιήματα και προβάλλεται απόσπασμα από τον «Επιτάφιο» του Γιάννη Ρίτσου σε σκηνοθεσία Σταμάτη Χονδρογιάννη, καθώς και φωτογραφίες από τα γυρίσματα.
Στο τελευταίο μέρος της εκπομπής, ο Σταμάτης Χονδρογιάννης μιλά για τη σταδιακή υποβάθμιση της εκπομπής «Το Θέατρο της Δευτέρας», καθώς και για το μιούζικαλ «Άννυ», που ήταν και η τελευταία δουλειά του Στέλιου Αντωνιάδη ως διευθυντή παραγωγής. Ο Ιάκωβος Ψαρράς αναφέρεται σε ένα συνεχόμενο γύρισμα 60 λεπτών που έκανε για το επεισόδιο «Ο Βασιλικός», το οποίο χρειάστηκε να ξαναγυρίσουν λόγω τεχνικού προβλήματος. Προβάλλεται ένα απόσπασμα από το μιούζικαλ «Άννυ» και η εκπομπή ολοκληρώνεται.
