Μηχανικές του Μίσους – To Factory Επιστρέφει στο Τρίτο με Νέο Κύκλο Εκπομπών
Κυριακή 25 Οκτωβρίου 2026 | 19:00
Η εκπομπή «Factory. Ιδέες / Τέχνες» επιστρέφει στο Τρίτο Πρόγραμμα της ΕΡΤ με νέο κύκλο εκπομπών και τίτλο «Μηχανικές του μίσους». Η πρώτη εκπομπή του νέου κύκλου μεταδίδεται την Κυριακή 25 Οκτωβρίου 2026.
Η εκπομπή «Factory. Ιδέες / Τέχνες» επιστρέφει στο Τρίτο Πρόγραμμα της ΕΡΤ με νέο κύκλο εκπομπών και τίτλο «Μηχανικές του μίσους». Η πρώτη εκπομπή του νέου κύκλου μεταδίδεται την Κυριακή 25 Οκτωβρίου 2026.
Πώς γεννιέται ο εχθρός; Ποιος τον χρειάζεται, με ποια εργαλεία κατασκευάζεται, και τι συμβαίνει όταν το κακό δεν έχει πια ανάγκη ούτε το ίδιο το μίσος, μόνο τη συνήθεια και την παραίτηση από τη σκέψη; Ο νέος κύκλος δεν προσεγγίζει το μίσος ως ξέσπασμα ή ως παθολογία. Το προσεγγίζει ως μηχανισμό, δηλαδή ως διαδικασία με προϋποθέσεις, τεχνικές και θεσμούς, που μπορεί να περιγραφεί και γι’ αυτό να αμφισβητηθεί.
Η πρώτη εκπομπή, με τίτλο «Φιλοσοφίες της κυριαρχίας και παραγωγή μίσους», ξεκινά πριν από το μίσος ως συναίσθημα, πριν από την ιδεολογία και την προπαγάνδα. Ρωτά πώς η ίδια η φιλοσοφική παράδοση της Δύσης σκέφτηκε τη γέννηση της κυριαρχίας ανάμεσα σε ανθρώπους, και τι ρόλο παίζει σε αυτή κάτι που μοιάζει, έστω εν σπέρματι, με εχθρότητα. Πέντε στοχαστές δίνουν πέντε ριζικά διαφορετικές απαντήσεις:
Ο Thomas Hobbes βλέπει στη φυσική κατάσταση πόλεμο όλων εναντίον όλων και ζητά έναν κυρίαρχο που θα μονοπωλήσει τη νόμιμη βία.
Ο Jean-Jacques Rousseau απαντά ότι η εχθρότητα δεν είναι δεδομένο της φύσης αλλά προϊόν της ιστορίας, που γεννιέται μαζί με την ιδιοκτησία και τη σύγκριση με τον άλλον.
Ο Georg Wilhelm Friedrich Hegel μεταφέρει το ζήτημα στον αγώνα για αναγνώριση και στη διαλεκτική του Κυρίου και του Δούλου.
Ο Karl Marx το μετατοπίζει στις υλικές σχέσεις παραγωγής, με την ταξική σύγκρουση να είναι αναγκαιότητα ιστορική και όχι διαχρονική.
Από την πρώτη βραδιά ανοίγει το ερώτημα που θα διατρέξει ολόκληρο τον κύκλο: είναι η εχθρότητα διαχρονικό δεδομένο της ανθρώπινης φύσης, που μπορεί μόνο να περιοριστεί, ή είναι πάντοτε ιστορικό προϊόν συγκεκριμένων κοινωνικών σχέσεων, που μπορεί να μεταβληθεί;
