Στις 10 Ιουλίου 1856 γεννήθηκε ο Νίκολα Τέσλα, ένας από τους σημαντικότερους εφευρέτες και οραματιστές στην ιστορία της επιστήμης και της τεχνολογίας. Ο Τέσλα αφιέρωσε τη ζωή του στην έρευνα και την καινοτομία ενώ το έργο του συνέβαλε καθοριστικά στην ανάπτυξη του συστήματος εναλλασσόμενου ρεύματος, το οποίο αποτέλεσε τη βάση για τη σύγχρονη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και τις υποδομές σε παγκόσμιο επίπεδο. Πολλές από τις ιδέες του που αρχικά θεωρήθηκαν ουτοπικές ή ανεδαφικές αποτέλεσαν αργότερα τη βάση για τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται σήμερα.
Η επέτειος της γέννησής του αποτελεί αφορμή να αναγνωρίσουμε τη διαχρονική σημασία του έργου του και την επιρροή του στην εξέλιξη της σύγχρονης επιστήμης και τεχνολογίας. Στο πλαίσιο αυτό, το Αρχείο της ΕΡΤ προτείνει την εκπομπή:
BALKAN EXPRESS: ΝΙΚΟΛΑ ΤΕΣΛΑ (2011)
Η αφήγηση ξεκινά από τον θάνατο του Τέσλα στις 7 Ιανουαρίου 1943 και εισάγει το ιστορικό και επιστημονικό πλαίσιο της εποχής του, αναδεικνύοντας τις πάνω από 700 εφευρέσεις του και την καθοριστική συμβολή του στη μετάβαση από τη βιομηχανική στη σύγχρονη τεχνολογική κοινωνία.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο έργο του γύρω από το εναλλασσόμενο ρεύμα και στις επιπτώσεις του στην οργάνωση της κοινωνίας, της εργασίας και των υποδομών. Ο Τέσλα παρουσιάζεται ως «σύγχρονος Προμηθέας» και εμβληματική μορφή της επιστημονικής σκέψης.
Το επεισόδιο ταξιδεύει στο Βελιγράδι και στο Μουσείο Τέσλα, όπου ο ανιψιός του Σάββα Κοσάνοβιτς και ο διευθυντής του μουσείου Βλαντιμίρ Γιελένκοβιτς αναφέρονται στην κληρονομιά και τη διαχείριση του αρχείου του. Παράλληλα, εξετάζεται η σχέση του Τέσλα με το βιομηχανικό κατεστημένο και οι λόγοι περιθωριοποίησης ορισμένων ιδεών του.
Η αφήγηση συνεχίζει στο χωριό Σμίλιαν, γενέτειρα του Τέσλα, παρουσιάζοντας τη βιογραφία του μέσα από προσωπικά και οικογενειακά στοιχεία, καθώς και το ιστορικό πλαίσιο της παιδικής του ηλικίας. Ντόπια ξεναγός παρουσιάζει το σπίτι του, την εκκλησία που λειτουργούσε ο πατέρας του και άλλα σημαντικά στοιχεία ή μνημεία. Επιστήμονες και συγγραφείς, όπως ο Μάνος Δανέζης και ο Γιώργος Στάμκος, σχολιάζουν το έργο και την ερμηνεία της συμβολής του.
Το επεισόδιο εστιάζει επίσης στις τεχνολογικές του καινοτομίες, όπως ο επαγωγικός κινητήρας και ο μετασχηματιστής υψηλής τάσης, ενώ αναδεικνύεται το όραμά του για ασύρματη μεταφορά ενέργειας και αξιοποίηση φυσικών πηγών ενέργειας. Παράλληλα, τίθενται ερωτήματα για τον επιστημονικό και φιλοσοφικό χαρακτήρα του έργου του και τη διαχρονική του σημασία.
Σενάριο: Θόδωρος Καλέσης
Σκηνοθεσία: Θόδωρος Καλέσης
Τεκμηρίωση εκπομπής και συγγραφή άρθρου: Νίκος Βογιατζής
