Η Παγκόσμια Ημέρα Αρχαιολογίας εορτάζεται κάθε χρόνο το τρίτο Σάββατο του Οκτωβρίου και στόχος της είναι η ενημέρωσή του κοινού, για την επιστήμη της Αρχαιολογίας και τη συνεισφορά της στην προστασία, τη διατήρηση και την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς καθώς και στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης. Η επιστήμη της αρχαιολογίας εξελίχθηκε ραγδαία στα μέσα του 20ου αιώνα με την ανάπτυξη της τεχνολογίας.
Ειδικότερα, σημαντικότερη επανάσταση στον τομέα της αρχαιολογίας και ειδικά της χρονολόγησης θεωρείται η ανάπτυξη της μεθόδου χρονολόγησης με ραδιενεργό άνθρακα από τον Αμερικανό χημικό Γουΐλαρντ Λίμπι (Willard Libby) το 1949. Έκτοτε, άρχισαν να εισάγονται στην αρχαιολογία στοιχεία άλλων επιστημών όπως η φυσική, η χημεία, η βιολογία, η μεταλλουργία, η ιατρική, κ.ά., γεγονός που βοήθησε ιδιαίτερα την εξέλιξη της συγκεκριμένης επιστήμης.
Το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει ένα επεισόδιο της σειράς ”Η ΕΡΤ σε όλη την Ελλάδα’’ παραγωγής 1986 σε σκηνοθεσία Μάνου Ευστρατιάδη, το οποίο περιέχει μοναδικά ντοκουμέντα από τις αρχαιολογικές ανασκαφές που έλαβαν χώρα στην Αρχαία Ολυμπία το 19ο και τον 20ο αιώνα.
Η ΕΡΤ ΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΣΚΑΦΩΝ-ΟΛΥΜΠΙΑ
Η ΕΡΤ σε όλη την Ελλάδα” είναι μία σειρά ντοκιμαντέρ η οποία ερευνά και προβάλλει θέματα από ολόκληρη την Ελλάδα. Το συγκεκριμένο επεισόδιο είναι αφιερωμένο στις ανασκαφές της Αρχαίας Ολυμπίας και αποτελεί σπουδαίο ντοκουμέντο μιας και στηρίζεται σε σπάνια ανέκδοτα φωτογραφικά ντοκουμέντα από τα αρχεία της Γερμανικής Αρχαιολογικής Αποστολής και σε αποσπάσματα από τα ημερολόγια των ανασκαφών που κράτησαν οι αρχαιολόγοι από την πρώτη μέρα της δουλειάς τους εκεί. Κατά τη διάρκεια του επεισοδίου προβάλλονται σπάνιες φωτογραφίες από τις ανασκαφές (του 19ου και του 20ου αιώνα), σκίτσα αγαλμάτων και πλάνα από το μουσείο και τον αρχαιολογικό χώρο της Ολυμπίας.
Ειδικότερα, στην έναρξη της εκπομπής, γίνεται μια αναφορά στα ημερολόγια ανασκαφών του Γερμανού Γουστάβου Χίσφερλντ με την πρώτη ανασκαφή να λαμβάνει χώρα στις 4 Οκτωβρίου του 1875. Έπειτα, περιγράφεται η γέννηση της επιστήμης της αρχαιολογίας το 19ο αιώνα. Παρέχονται πληροφορίες για τις πρώτες ανασκαφές Γάλλων στην Ολυμπία το 1829 καθώς και στη μεταφορά αρχαιοτήτων σε μουσεία της Δυτικής Ευρώπης. Ο Χέλμουτ Κιριεσλάις, διευθυντής του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου Αθηνών, επιχειρεί μια αναδρομή στην ιστορία των ανασκαφών στην Ολυμπία, από την συμφωνία μεταξύ του ελληνικού και του γερμανικού κράτους το 1874, στην έναρξη των ανασκαφών το 1875 και στην ανάδειξη των πιο σημαντικών κτιρίων του αρχαιολογικού χώρου της Ολυμπίας έως το 1881 (ναός Δία, δάσος της Άλτεως). Παράλληλα, ακούγονται αποσπάσματα από τα ημερολόγια ανασκαφών των Γερμανών αρχαιολόγων. Επιπροσθέτως, γίνεται λόγος και για την ανακάλυψη σπουδαίων αγαλμάτων από τις μετόπες και τα αετώματα του ναού του Δία τα οποία εντάσσονται στο λεγόμενο ”Αυστηρό Ρυθμό” της πρώιμης κλασικής γλυπτικής. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο άγαλμα του Ερμή του Πραξιτέλη.
Στην συνέχεια, ο έφορος αρχαιοτήτων Ολυμπίας Άγγελος Λιάγκουρας αναφέρεται στο ζήτημα που ανέκυψε στα τέλη του 19ου αιώνα για την στέγαση των σπουδαίων ευρημάτων, ζήτημα που λύθηκε με την κατασκευή του μουσείου της Ολυμπίας –του πρώτου επαρχιακού μουσείου της χώρας – με δωρεά του Ανδρέα Συγγρού.
Αμέσως μετά γίνεται λόγος για την ολοκλήρωση και δημοσίευση των ευρημάτων της πρώτης φάσης της ανασκαφής στην Ολυμπία το 1897 από το Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο. Η ιστορική αναδρομή συνεχίζεται στη δεκαετία του 1960 και στην αποκατάσταση του σταδίου της Ολυμπίας στην υστεροκλασική του μορφή. Ο Άλκης Σπηλιόπουλος, πρώην επιστάτης των ανασκαφών, περιγράφει στην κάμερα της εκπομπής τις δυσκολίες που συνάντησαν αλλά και τα σπουδαία ευρήματα τα οποία ανακάλυψαν κατά τη διάρκεια της ανασκαφής και αποκατάστασης του σταδίου. Τέλος, τονίζεται πως υπάρχει μεγάλο περιθώριο για περαιτέρω αρχαιολογική έρευνα στην περιοχή.
Έτος παραγωγής: 1986 Ημερομηνία πρώτης προβολής: 8/4/1986 Σκηνοθεσία-κείμενα-αφήγηση: Μάνος Ευστρατιάδης
