Σαν σήμερα, 85 χρόνια πριν, στις 17 Οκτωβρίου 1941, λαμβάνει χώρα στο χωριό Κερδύλια της Μακεδονίας, κοντά στις Σέρρες, μια από τις πρώτες μαζικές εκτελέσεις αμάχων στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής. Δείτε την εκπομπή της σειράς «Μηχανή του Χρόνου», παραγωγής 2017, αφιερωμένη στα ολοκαυτώματα στην περιοχή της Μακεδονίας-μέσα από ένα οδοιπορικό στα μαρτυρικά χωριά των Κερδυλίων, Μεσόβουνου και Πύργων.
Σαν σήμερα, 85 χρόνια πριν, στις 17 Οκτωβρίου 1941, λαμβάνει χώρα στο χωριό Κερδύλια της Μακεδονίας, κοντά στις Σέρρες, μια από τις πρώτες μαζικές εκτελέσεις αμάχων στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής. Η σφαγή στα Κερδύλια, η εκτέλεση περίπου 230 ανδρών ηλικίας 15-60 ετών ως αντίποινα για την θεωρούμενη από τους Γερμανούς συνεργασία των κατοίκων με τις αντάρτικες ομάδες, και η καταστροφή των χωριών Άνω και Κάτω Κερδύλια, έχει μείνει στην ιστορία ως ένα από τα ολοκαυτώματα της περιόδου της Κατοχής.
Το Αρχείο της ΕΡΤ προτείνει μια εκπομπή της σειράς «Μηχανή του Χρόνου», παραγωγής 2017, αφιερωμένη στα ολοκαυτώματα στην περιοχή της Μακεδονίας-μέσα από ένα οδοιπορικό στα μαρτυρικά χωριά των Κερδυλίων, Μεσόβουνου και Πύργων.
Η ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ
ΤΑ ΑΓΝΩΣΤΑ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ
Η εκπομπή είναι αφιερωμένη στα ολοκαυτώματα των γερμανικών δυνάμεων Κατοχής στη Μακεδονία. Ο Χρήστος Βασιλόπουλος επισκέπτεται τα μαρτυρικά χωριά της Μακεδονίας Κερδύλια, Μεσόβουνο και Πύργοι Κοζάνης, και μέσα από μαρτυρίες και ντοκουμέντα φωτίζει τα δραματικά γεγονότα των μαζικών εκτελέσεων και καταστροφών κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής.
Λόγος γίνεται για τη δημιουργία των πρώτων αντιστασιακών οργανώσεων στην περιοχή της Μακεδονίας το καλοκαίρι του 1941 («Οδυσσέας Ανδρούτσος» στις Σέρρες, «Αθανάσιος Διάκος» στο Κιλκίς, «Ελευθερία» στη Θεσσαλονίκη), με αναφορά στα πρώτα σαμποτάζ κατά των κατακτητών, στην επίλεκτη ομάδα πληροφοριοδοτών των Γερμανών («V – mann») και τους «θεσμικούς συνεργάτες» τους, και τα σκληρά αντίποινα των Γερμανών.
Περιγράφονται τα γεγονότα και η αφορμή που οδήγησαν στο Ολοκαύτωμα στα Άνω και Κάτω Κερδύλια-το πρώτο γερμανικό ολοκαύτωμα στη Μακεδονία, καθώς και οι συγκλονιστικές στιγμές της εκτέλεσης των ανδρών του χωριού και του ολοκαυτώματος των χωριών των Κερδυλίων.- μέσα από τις μαρτυρίες κατοίκων που υπήρξαν αυτόπτες μάρτυρες.
Λόγος γίνεται ακόμη, για τις επιθέσεις των ανταρτών στο Καλόκαστρο Σερρών, τα γερμανικά αντίποινα, καθώς και τις εκτελέσεις σε χωριά του Κιλκίς. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην αντίσταση των ποντιακής καταγωγής κατοίκων στο Μεσόβουνο Κοζάνης, την ομάδα των «Κούτβηδων», καθώς και στον Νομάρχη Κοζάνης Κ.Γεωργαντά, συνεργάτη των κατοχικών δυνάμεων. Περιγράφονται τα γεγονότα που οδήγησαν στο ολοκαύτωμα του χωριού από τις γερμανικές δυνάμεις (23 Οκτωβρίου 1941) και την εκτέλεση 165 ανδρών κατοίκων. Λόγος γίνεται στη συνέχεια και στο δεύτερο ολοκαύτωμα του Μεσόβουνου τον Απρίλιο του 1944, και ακόμη στο ολοκαύτωμα των Πύργων Κοζάνης, την ίδια περίοδο. Τέλος, μνεία γίνεται στους τρεις Σοβιετικούς στρατιώτες που πολέμησαν στο πλευρό των κατοίκων του Μεσόβουνου τον Οκτώβριο του 1941.
Στην εκπομπή μιλούν ο ιστορικός Βλάσης Αγτζίδης, ο καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας Α.Π.Θ. Γιώργος Μαργαρίτης, ο καθηγητής Ιστορίας Στράτος Δορδανάς, ο δημοσιογράφος Νίκος Ασλανίδης, ο διευθυντής του Πολεμικού Μουσείου Θεσσαλονίκης συνταγματάρχης ε.α. Βασίλης Νικόλτσιος, ο υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Χούπης, η εκπαιδευτικός Μιράντα Παυλίδου, καθώς και ο γενικός πρόξενος της Ρωσίας στη Θεσσαλονίκη, Alexander Shcherbakov. Επίσης, μιλούν επιζήσαντες και οι συγγενείς θυμάτων των Άνω και Κάτω Κερδυλίων Σερρών, του Μεσόβουνου και των Πύργων Κοζάνης: Μιχάλης Χούπης και Κρυστάλης Λοπράνης, αυτόπτες μάρτυρες του Ολοκαυτώματος Κερδυλίων, Ευαγγελία Λιόλιου (κάτοικος Νέων Κερδυλίων), Γιώργος Παραστατίδης (αυτόπτης μάρτυρας ολοκαυτώματος Μεσόβουνου), Σοφοκλής Σιδηρόπουλος (πρώην πρόεδρος της Κοινότητας Μεσόβουνου), Μαγδαληνή Καραγιαννίδου (αυτόπτης μάρτυρας ολοκαυτώματος Μεσόβουνου), Ελένη Σιδηροπούλου (αυτόπτης μάρτυρας ολοκαυτώματος Μεσόβουνου), Γιάννης Καραγιαννίδης (αυτόπτης μάρτυρας ολοκαυτώματος Μεσόβουνου), Χρήστος Πολυχρονίδης (κάτοικος Μεσόβουνου), Σοφοκλής Σιδηρόπουλος (πρώην πρόεδρος της Κοινότητας Μεσόβουνου), Γεώργιος Μαυρίδης (αυτόπτης μάρτυρας ολοκαυτώματος Μεσόβουνου), Μιχάλης Τσιλογλανίδης (κάτοικος Μεσόβουνου), Μιράντα Παυλίδου (εγγονή Γ.Παυλίδη), Δημήτρης Σαμπακίδης (πρόεδρος μαρτυρικής κοινότητας Πύργων), Χαράλαμπος Φωτιάδης (αυτόπτης μάρτυρας ολοκαυτώματος Πύργων), Πέτρος Τοπάλης (κάτοικος Πύργων).
