Ο Πάμπλο Καζάλς στον εορτασμό της “Ημέρας του ΟΗΕ”–
24 Οκτωβρίου 1958

Ο καταλανός Πάμπλο Καζάλς (Pablo Casals) δεξιοτέχνης βιολοντσελίστας, διευθυντής ορχήστρας και συνθέτης, κατέστησε το βιολοντσέλο ως δημοφιλές όργανο. Το πλήρες όνομά του ήταν Πάου Καζάλς ι Ντεφιγιό (Pau Casals i Defilló) και γεννήθηκε το 1876 στην πόλη Ελ Βεντρέλ της Καταλωνίας. Μεγαλώνοντας σε οικογένεια μουσικών σπούδασε από μικρή ηλικία τσέλο, πιάνο και σύνθεση και κάνει την πρώτη του μουσική εμφάνιση το 1891 στη Βαρκελώνη. Συνέχισε τις σπουδές του με υποτροφίες στη Μαδρίτη και τις Βρυξέλλες, εμφανίστηκε για ένα διάστημα στο Παρίσι ως σολίστ για να επιστρέψει στην όπερα της Βαρκελώνης το 1896 ως κορυφαίος τσελίστας. Ο Καζάλς είχε αναπτύξει τη δική του τεχνική με μια πιο ευέλικτη αριστερή δαχτυλοθεσία και μια ελεύθερη τεχνική στο δοξάρι, καθιερώθηκε με το προσωπικό του ύφος να διαπνέεται από μια αβίαστη ερμηνεία γεμάτη μουσικότητα.

Ο Καζάλς περιόδευσε για περίπου 20 χρόνια (1898 – 1917) σε Δυτική Ευρώπη, ΗΠΑ και Νότιο Αμερική, ενώ το 1905 συμμετείχε σε τρίο με τους Αλφρέντ Κορτό (πιάνο) και Ζακ Τιμπό (βιολί) μέχρι το 1933. Το 1919 ενίσχυσε την ίδρυση της Μουσικής Σχολής του Παρισιού (École Normale de Musique), ενώ ίδρυσε και διηύθυνε την ορχήστρα «Πάου Καζάλς» στη Βαρκελώνη.

Είχε επανειλημμένα εκφραστεί εναντίον του φασισμού και υποχρεώθηκε το 1936 να διαφύγει στη Γαλλία, αρνούμενος να επιστρέψει στην πατρίδα του μετά το τέλος του Ισπανικού Εμφυλίου Πολέμου (1936-1939), ενώ έδωσε πολλά κονσέρτα κατά τη διάρκεια του Β’ ΠΠ υπό την αιγίδα του Ερυθρού Σταυρού. Ωστόσο το 1946 ανακοίνωσε ότι σταματάει τις συναυλίες διαμαρτυρόμενος  για τη διεθνή αναγνώριση του καθεστώτος του δικτάτορα Φράνκο στην Ισπανία, αν και 1950 επανήλθε συνεχίζοντας όμως να διαμαρτύρεται με κάθε ευκαιρία εναντίον του φρανκικού καθεστώτος, ενώ συνέχισε να αρνείται τις συναυλίες σε χώρες που είχαν αναγνωρίσει το καθεστώς. Το 1950 συνέχισε την καριέρα του ως μαέστρος και τσελίστας στο Φεστιβάλ Πραντ στο Κονφλέντ, που διοργανώθηκε σε ανάμνηση των διακοσίων ετών από τον θάνατο του Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ. Το 1956 εγκαθίσταται στο Πουέρτο Ρίκο και μέχρι το τέλος της ζωής του θα διευθύνει σεμινάρια βιολοντσέλου, θα δώσει κονσέρτα στον ΟΗΕ (1958) και στον Λευκό Οίκο (1961) επί προεδρίας Τζον Κένεντι, το 1962 με το χριστουγεννιάτικο ορατόριό του «ΕΙ Pessebre» κάνει μια διεθνή έκκληση για ειρήνη, ενώ το 1971 θα παρουσιάσει στον ΟΗΕ το έργο του «Hymn of the United Nations» («Ύμνος των Ηνωμένων Εθνών») και θα τιμηθεί από τον γενικό γραμματέα, Ου Θαντ, για τη συμβολή του στην παγκόσμια ειρήνη με το μετάλλιο ειρήνης του ΟΗΕ σε αναγνώριση της στάσης του για ειρήνη, δικαιοσύνη και ελευθερία. Ο Καζάλς δέχτηκε το μετάλλιο βγάζοντας τη διάσημη ομιλία του «Είμαι Καταλανός», όπου δήλωσε ότι η Καταλονία είχε το πρώτο δημοκρατικό Κοινοβούλιο, πολύ πριν από την Αγγλία.

Ο Καζάλς επέμεινε σε μια ρομαντική προσέγγιση της μουσικής και κράτησε αποστάσεις από τις μοντερνιστικές τάσεις της εποχής του, λάτρευε το έργο του Μπαχ και για αυτό επανέφερε στο προσκήνιο τη μουσική του Μπαχ για τσέλο, ερμηνεύοντας μοναδικά τις «Έξι Σουίτες για τσέλο». Ο Καζάλς βραβεύτηκε με το Προεδρικό Μετάλλιο Ελευθερίας των ΗΠΑ. Έφυγε από τη ζωή στο Πουέρτο Ρίκο στις 22 Οκτωβρίου 1973, δύο χρόνια πριν το τέλος του Φρανκισμού στην πατρίδα του. Το Αρχείο ΕΡΤ με αφορμή τα 68 χρόνια από την 24^η Οκτωβρίου 1958, όταν έδωσε το κονσέρτο στον ΟΗΕ ο Πάμπλο Καζάλ, προτείνει:

ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΕΠΙΚΑΙΡΑ

ΣΥΝΑΥΛΙΑ ΤΟΥ ΒΙΟΛΟΝΤΣΕΛΙΣΤΑ ΠΑΜΠΛΟ ΚΑΖΑΛΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΟΡΤΑΣΜΟ ΤΗΣ «ΗΜΕΡΑΣ ΤΟΥ ΟΗΕ» ΣΤΙΣ 24/10/1958

Ο βιολοντσελίστας Πάμπλο Καζάλς επισκέπτεται τη Νέα Υόρκη προκειμένου να δώσει συναυλία στην έδρα του ΟΗΕ για τον εορτασμό της 13ης επετείου από την ίδρυση του οργανισμού. Στο αεροδρόμιο τον υποδέχονται φίλοι του μουσικοί όπως ο διεθνούς φήμης  Λιθουανός βιολιστής Αλεξάντερ Σνάιντερ (Alexander Schneider) και ο ρωσο-εβραϊκής καταγωγής διεθνώς καταξιωμένος πιανίστας Ευγένιος Ίστομιν (Eugene Istomin). Ο Π. Καζάλς μεταβαίνει στο κτήριο του ΟΗΕ όπου γίνεται δεκτός από αξιωματούχους του οργανισμού και εξηγεί στην κάμερα την απόφασή του να συμμετάσχει στον εορτασμό της «Ημέρας του ΟΗΕ». Μιλάει για τις προσδοκίες του από την Κοινωνία των Εθνών στη Γενεύη,  οι οποίες διαψεύστηκαν όταν διαπίστωσε ότι οι συμμετέχοντες σε αυτήν δεν ήθελαν αν ασχοληθούν με την αποστολή του φορέα. Έτσι λοιπόν, υπήρξε ιδιαιτέρως δύσπιστος απέναντι στον ΟΗΕ, αλλά σύντομα κατάλαβε ότι υπάρχουν πλέον οι άνθρωποι και οι διαδικασίες για να αλλάξει προς το καλύτερο ο κόσμος. Ελπίζει με τις συναυλίες και τα κονσέρτα του στη διάδοση ενός μηνύματος συνεργασίας και συνύπαρξης ειρηνικής των ανθρώπων ανά τον κόσμο. Ακολουθεί η πρόβα του με τους άλλους μουσικούς στην αίθουσα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Ο Π. Καζάλς ερμηνεύει το λαϊκό καταλανικό «Τραγούδι των Πουλιών» συνοδευόμενος από τον επίσης καταξιωμένο Πολωνό πιανίστα Μιέτσισλαφ Χορσόφσκι (Mieczysław Horszowski). Στις 24 Οκτωβρίου 1958 ο Π. Καζάλς συμμετέχει στη συναυλία που δίνεται για τον εορτασμό της «Ημέρας του ΟΗΕ» στην κατάμεστη αίθουσα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ και οι παρευρισκόμενοι εκπρόσωποι των χωρών καταχειροκροτούν την ορχήστρα και τον ίδιο τον σολίστα υπό τη διεύθυνση του μαέστρου Έρνεστ Άνσερμετ (Ernest Ansermet).  Το επίκαιρο ολοκληρώνεται με πλάνα όπου διαβάζεται προτροπή του μουσικού να ακούγεται παντού η «Ωδή στη Χαρά» από την 9^η συμφωνία του Μπετόβεν ως σύμβολο ειρήνης των λαών και βλέπουμε τον Π. Καζάλς να παρακολουθεί από θεωρείο συνεδρίαση της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ ενώ ακούγεται απόσπασμα από το εν λόγω μουσικό έργο. Το διεθνές κονσέρτο του Καζάλς μεταδόθηκε από νέα Υόρκη, Γενεύη και Παρίσι σε 82 χώρες και περιοχές του κόσμου.

Έτος παραγωγής: 1958

Παραγωγή: United Nations Office of Public Information

Συλλογή: Ελληνικά Επίκαιρα

Τεκμηρίωση εκπομπής και σύνταξη άρθρου: Βλάσης Κομνηνός

Δείτε περισσότερα στο http://archive.ert.gr