Στο επεισόδιο αυτό της σειράς “Η περιπέτεια ενός ποιήματος” του Αντώνη Κόκκινου και του Γιάννη Σολδάτου, παραγωγής 1989, παρουσιάζεται η μελοποιημένη ποίηση του Τάκη Σινόπουλου από τον Μιχάλη Γρηγορίου και συγκεκριμένα το έργο «Ο Οδυσσέας στο ποτάμι» με ερμηνευτές τους Βασίλη Λέκκα και Σαβίνα Γιαννάτου. Αφιέρωμα από το Αρχείο ΕΡΤ στον Μιχάλη Γρηγορίου ο οποίος έφυγε από τη ζωή στις 11 Οκτωβρίου 2025.
Ο Μιχάλης Γρηγορίου έφυγε από τη ζωή στις 11 Οκτωβρίου 2025. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1947, ήταν γιος του σκηνοθέτη Γρηγόρη Γρηγορίου και της ποιήτριας Μαρίας Παπαλεονάρδου. Από μικρή ηλικία ξεκίνησε η επαφή του με τη μουσική μέσα από μαθήματα πιάνου, έπειτα σπούδασε Αρχιτεκτονική στο Ε.Μ.Π. και παράλληλα προχώρησε τις μουσικές του σπουδές, θεωρία και σύνθεση με τον Γ.Α. Παπαϊωάννου. Από το 1971 ξεκινάει να συνθέτει, επηρεασμένος από τα πρωτοποριακά ρεύματα της ευρωπαϊκής μουσικής. Συνέχισε την ακαδημαϊκή του πορεία ολοκληρώνοντας τη διδακτορική διατριβή του με θέμα την ψυχολογία της αισθητικής αντίληψης, ουσιαστικά αμφισβητώντας μύθους γύρω από τον όρο πρωτοπορία.
Το 1982 και στο πλαίσιο της μοντερνιστικής του μουσικής πορείας ασχολείται με τα συνθεσάιζερ, τα οποία καταλαμβάνουν σημαντική θέση σε έργα του όπως «Farewellw to the sea», (1982), «Σελεφαΐς», (1988), «Νυχτερινή προβολή», (1990), «When we went to see the end of the world», (1990). Ο Γρηγορίου συνέθεσε συνολικά 72 έργα για ορχήστρα, για χορωδία και σολίστες, μουσικής δωματίου, για πιάνο, κύκλους τραγουδιών, για συνθεσάιζερ, μουσική για τον κινηματογράφο, το θέατρο, την τηλεόραση και για χορό. Το πρωτοποριακό του έργο «Σεπτέτο» (1973), είχε εκπροσωπήσει την Ελλάδα στο «Διεθνές Βήμα Συνθετών» της UNESCO το 1977, όμως ο Γρηγορίου εξέπληξε επανερχόμενος στο σύστημα της τονικότητας με το έργο του «Regression», το οποίο παρουσιάστηκε στο Ηρώδειο το καλοκαίρι του 1984. Ο Μιχάλης Γρηγορίου πάντα επέστρεφε στο τραγούδι θεωρώντας το ως πρωταρχική πηγή έμπνευσης και χαρακτηριστικά του έργα είναι τα «Ανεπίδοτα γράμματα» (1976-77) σε ποίηση Άρη Αλεξάνδρου, Η αγάπη είναι φόβος (1979) σε ποίηση Μ. Αναγνωστάκη, «Ο Οδυσσέας στο ποτάμι» (1980-81) και «Αποχαιρετισμοί της Θάλασσας» 91991) σε ποίηση Τ. Σινόπουλου, «Μπλε» 92003) σε ποίηση Ρηνιώς Παπανικόλα.
Ίδρυσε και διηύθυνε την «Εταιρεία μουσικής και θεάματος», με συμμετοχή σε κύκλους σεμιναρίων, φεστιβάλ, μουσικά εργαστήρια και συναυλίες. Έχει μεταφράσει πλήθος θεωρητικών μελετών πάνω στη μουσική, έχει συγγράψει το δίτομο εκπαιδευτικό βιβλίο «Μουσική για παιδιά και έξυπνους μεγάλους», ενώ το 1984 συμμετείχε στην ομάδα που συνέταξε την «Πρόταση για την μουσική εκπαίδευση στα Δημοτικά Σχολεία» για λογαριασμό του Υφυπουργείου Νέας Γενιάς. Το 1994 ανέλαβε την καλλιτεχνική διεύθυνση του Πρότυπου Μουσικού Κέντρου Πειραιά και ήταν μέλος της Ένωσης Ελλήνων Μουσουργών. Έχει συνεργαστεί με την Ορχήστρα των Χρωμάτων και την χορωδία Fons Musicalis, εκπροσώπησε την Ελλάδα στο «International Dance Course for Professional Composers and Choreographers» στο Surrey της Αγγλίας το 1985 και ως μέλος της κριτικής επιτροπής απονομής του διεθνούς βραβείου σύνθεσης Valentino Bucchi στη Ρώμη το1994. Ο Γρηγορίου αρθρογραφούσε, συμμετείχε σε συνέδρια με δημοσιεύσεις και ανακοινώσεις, ήταν διδάκτωρ του Ιονίου Πανεπιστήμιου στους τομίες της σύνθεσης και της μουσικολογίας, έχει διδάξει κοινωνική ιστορία της μουσικής και στοιχεία ψυχολογίας της μουσικής αντίληψης στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας σε προπτυχιακά και μεταπτυχιακά προγράμματα καθώς και στο Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο.
O Μιχάλης Γρηγορίου συνεργάστηκε για πολλά χρόνια με την Ελληνική Ραδιοφωνία και Τηλεόραση. Από το 1975 υπήρξε παραγωγός και μέλος της ομάδας προγραμματισμού (1975-80), το 1981 ως επικεφαλής του τμήματος σοβαρής μουσικής της ΕΤ1, έπειτα μέλος πενταμελούς επιτροπής στη διεύθυνση του Τρίτου Προγράμματος, αλλά και στα προγράμματα της κλασσικής μουσικής της ΕΤ2. Υπήρξε επίσης παραγωγός της σειράς εκπομπών «Το μουσικό εργαστήρι του Τρίτου», κατά την περίοδο 1985 – 1994 με σκοπό την προβολή της σύγχρονης μουσικής δημιουργίας.
Το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει την εκπομπή:
Η ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΕΝΟΣ ΠΟΙΗΜΑΤΟΣ
ΤΑΚΗΣ ΣΙΝΟΠΟΥΛΟΣ – ΜΙΧΑΛΗΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ «Ο ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΣΤΟ ΠΟΤΑΜΙ»
Στο επεισόδιο αυτό παρουσιάζεται η μελοποιημένη ποίηση του Τάκη Σινόπουλου από τον Μιχάλη Γρηγορίου και συγκεκριμένα το έργο «Ο Οδυσσέας στο ποτάμι» με ερμηνευτές τους Βασίλη Λέκκα και Σαβίνα Γιαννάτου.
Στην αρχή του επεισοδίου ακούγεται το τραγούδι «Σκοτεινή μέρα» από τους δύο ερμηνευτές ενώ στη συνέχεια ο Ηλίας Χ. Παπαδημητρακόπουλος διαβάζει αποσπάσματα από την ποιητική συλλογή του Τάκη Σινόπουλου «Νεκρόδειπνος» (1972). Προβάλλονται φωτογραφίες του Σινόπουλου και ένα πορτραίτο του από τον Νίκο Γαβριήλ Πεντζίκη. Έπειτα βλέπουμε πλάνα από στούντιο ηχογράφησης όπου ο Γρηγορίου συνοδεύει στα πλήκτρα και οι Λέκκας και Γιαννάτου τραγουδούν το «Το σώμα και το μηδέν» ενώ ο Γρηγορίου μιλά για την πρώτη του επαφή με το έργο του Σινόπουλου, για τον κύκλο τραγουδιών «Ο Οδυσσέας στο ποτάμι», αναφέρει τα στοιχεία που τον γοήτευσαν στο έργο του ποιητή και θυμάται στιγμές από την ηχογράφηση του δίσκου. Ακολούθως η Γιαννάτου ερμηνεύει το ομώνυμο τραγούδι «Ο Οδυσσέας στο ποτάμι» συνοδεία του Γρηγορίου στα πλήκτρα. Ο Παπαδημητρακόπουλος εξηγεί το στίχο του ποιητή «Είμαι ένας άνθρωπος που έρχεται συνεχώς από τον Πύργο» από το «Νυχτολόγιο» (1978) και αναφέρει αφιέρωμα του περιοδικού «Εποπτεία» το 1980 στον ποιητή, από το οποίο διαβάζει αποσπάσματα κειμένου, δικής του συγγραφής.
Η Γιαννάτου ερμηνεύει το «Η Θάλασσα» όσο προβάλλονται πλάνα από θάλασσες και τον συνθέτη στα πλήκτρα. Στη συνέχεια παρακολουθούμε πλάνα από την κατοικία του ποιητή στην οδό Ναζλή 22 στον Περισσό, που πλέον ονομάζεται οδός Τάκη Σινόπουλου. Φαίνεται η πινακίδα με το όνομά του που αναφέρει την ιδιότητα του γιατρού- παθολόγου (ο Σινόπουλος σπούδασε Ιατρική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών). Πρόκειται για το Ίδρυμα Τάκης Σινόπουλος – Σπουδαστήριο Νεοελληνικής Ποίησης.
Ο Παπαδημητρακόπουλος διαβάζει απόσπασμα από το ποίημα «Απολογισμός» ενώ στη συνέχεια οι Λέκκας και Γιαννάτου ερμηνεύουν το «Ποτάμι». Ο Μιχάλης Γρηγορίου θυμάται τον καιρό της ηχογράφησης του δίσκου, που συνέπιπτε με τις τελευταίες ημέρες στη ζωή του Σινόπουλου. Διερωτάται για το κατά πόσον απασχολούσε την κοινωνία ο χαμός ενός ποιητή. Οι δύο ερμηνευτές με τον συνθέτη στα πλήκτρα ερμηνεύουν τα τραγούδια «Ο ήλιος» και «Περί χρόνου».
