Νίκος Μαμαγκάκης–
24 Ιουλίου 2013

Η εκπομπή "Περιπέτεια ενός ποιήματος" είναι αφιερωμένη στη μελοποιημένη ποίηση του Νίκου Εγγονόπουλου από τον συνθέτη Νίκο Μαμαγκάκη και συγκεκριμένα στα έργα «Μπολιβάρ» και « Ο Αφέντης της Καρύταινας» που μελοποιήθηκαν το 1968 και το 1970 αντίστοιχα. Ερμηνεύει ο Γιώργος Ζωγράφος. Σενάριο- σκηνοθεσία: Αντώνης Κόκκινος- Γιάννης Σολδάτος. Παραγωγή: 1989.
Αναλυτικά Share

Ο Νίκος Μαμαγκάκης από τους πιο σημαντικούς Έλληνες συνθέτες γεννήθηκε στο Ρέθυμνο στις 3 Μαρτίου 1929 και πέθανε στην Αθήνα στις 24 Ιουλίου 2013. Συνθέτης τεράστιας εμβέλειας, διακρίθηκε στα περισσότερα είδη της μουσικής σύνθεσης από τη μουσική παράδοση της πατρίδας του της Κρήτης έως την πρωτοποριακή ηλεκτρονική μουσική και από το ρεμπέτικο τραγούδι έως το συμφωνικό έργο. Έγραψε μουσική για τον κινηματογράφο τόσο για τον πιο εμπορικό του Φίνου, όσο και για τον Νέο Ελληνικό Κινηματογράφο, για τις ταινίες του Τάκη Κανελλόπουλου και του Νίκου Περάκη και για τον ευρωπαϊκό κινηματογράφο. Υπήρξε από τους πρώτους που έκαναν ηλεκτρονική μουσική το 1955, στο στούντιο Siemens στο Μόναχο και δημιούργησε στο χώρο της αβάν γκαρντ. Μελοποίησε και «έντυσε» μουσικά κείμενα και ποιήματα δημιουργών όπως των Ρίτσου, Σεφέρη, Πρεβελάκη, Μπρεχτ, Παπαδιαμάντη, Καζαντζάκη, Βάρναλη, Καβάφη, Χορτάτση, Εγγονόπουλου, Ελύτη, αντλώντας από την ελληνική λογοτεχνία σημαντικό μέρος του υλικού του, όπως από το γραπτό λόγο του Κρητικού θεάτρου. Είχε συνεργαστεί με τον Ξενάκη και είχε συνδεθεί με τον Βαμβακάρη και τον Τσιτσάνη. Ο Μαμαγκάκης έγραψε μουσική για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Μονάχου. Μετέγραψε ρεμπέτικα για συμφωνική ορχήστρα και έκανε ενορχηστρώσεις για τέσσερις δίσκους της Σωτηρίας Μπέλλου. Είχε φίλους ποιητές (όπως τον Ρίτσο που συνυπέγραψαν το 1972 τα «11 λαϊκά τραγούδια του Γιάννη Ρίτσου»). Στα μεγάλα έργα του συγκαταλέγονται: η όπερα «Ερωτόκριτος και Αρετούσα», η «Οδύσσεια» του Καζαντζάκη, το «Μέγα Ορατόριο» των Ελλήνων του Στρατηγού Μακρυγιάννη

Το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει την εκπομπή:

ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΕΝΟΣ ΠΟΙΗΜΑΤΟΣ
ΝΙΚΟΣ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟΣ / ΝΙΚΟΣ ΜΑΜΑΓΚΑΚΗΣ
"ΜΠΟΛΙΒΑΡ"

Σειρά μουσικών εκπομπών του 1989 που αναφέρεται στους ποιητές και τη μελοποίηση των έργων τους. Το επεισόδιο είναι αφιερωμένο στη μελοποιημένη ποίηση του Νίκου Εγγονόπουλου από τον συνθέτη Νίκο Μαμαγκάκη και συγκεκριμένα στα έργα «Μπολιβάρ» και « Ο Αφέντης της Καρύταινας» που μελοποιήθηκαν το 1968 και το 1970 αντίστοιχα. Το ποίημα «Μπολιβάρ» εκδόθηκε το 1944 και επενέργησε βαθιά στη διάρκεια της Κατοχής, όταν πρωτοκυκλοφόρησε  χειρόγραφα, λόγω του αντιστασιακού του χαρακτήρα. Αποτελεί μεγάλο συνθετικό υπερρεαλιστικό ποίημα με κεντρικό ήρωα τον Σιμόν Μπολιβάρ, ο οποίος ηγήθηκε του απευλευθερωτικού αγώνα των λαών της Λατινικής Αμερικής που ενέπνευσε την Ελληνική Επανάσταση του 1821 και αντίστροφα.

Ζωηρή απήχηση είχε όμως και το 1968 η ηχητική επεξεργασία της σύνθεσης, του Ν.Μαμαγκάκη σε φόρμα λαϊκής καντάτας, όταν τον Δεκέμβριο του 1968 κυκλοφόρησε από τη Lyra ο δίσκος «Μπολιβάρ»: Ένα ελληνικό ποίημα», με ερμηνευτή τον Γιώργο Ζωγράφο, μέσα στη Δικτατορία. Παρακολουθούμε συνέντευξη του συνθέτη Ν. Μαμαγκάκη ο οποίος μιλάει για τους λόγους που τον ώθησαν στη μελοποιία συγκεκριμένου τμήματος του έργου, για τη σημασία του μελοποιημένου ποιήματος στην περίοδο της Δικτατορίας εξηγώντας τις μουσικές φόρμες που χρησιμοποίησε και την αποδοχή που είχε το έργο από το κοινό. Αναφέρεται μεταξύ άλλων στη βαθιά ελληνικότητα των στίχων του Εγγονόπουλου. Από την άλλη, ο Γιώργος Ζωγράφος μας μεταφέρει στο κλίμα των μπουάτ στα χρόνια της χούντας όταν πρωτοεκδόθηκε ο δίσκος.

Στην εκπομπή μιλούν ακόμη, η Λένα Εγγονοπούλου, σύζυγος του ποιητή, η οποία μας ξεναγεί ταυτόχρονα στο ατελιέ του ζωγράφου Νίκου Εγγονόπουλου, ο λογοτέχνης και κριτικός Κώστας Γεωργουσόπουλος, ο οποίος αναλύει τη λαϊκή βάση της ποιητικής σύνθεσης του «Μπολιβάρ» και το πώς εντάχθηκε στη μέση συνείδηση αναγνωστών. Για την οπτικοποίηση της ποίησης και της μουσικής μιλάει ο σκηνοθέτης Δήμος Θέος. Στη διάρκεια της εκπομπής ακούγονται τα μελοποιημένα ποιήματα «Μπολιβάρ» και «Ο Αφέντης της Καρύταινας» τα οποία ερμηνεύει ο Γιώργος Ζωγράφος. Περιέχεται επίσης ηχητική απαγγελία με τη φωνή του Ν. Εγγονόπουλου.

Σενάριο- σκηνοθεσία: Αντώνης Κόκκινος- Γιάννης Σολδάτος

Παραγωγή: 1989

Δείτε περισσότερα στο http://archive.ert.gr

Συντάκτης: Κωνσταντίνα Τασιοπούλου

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ