Η 20η Ιουνίου έχει καθιερωθεί ως η Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων, σε μια προσπάθεια ευαισθητοποίησης γύρω από το τεράστιο αυτό ανθρωπιστικό ζήτημα. Φέτος, η Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων εστιάζει στην αλληλεγγύη, για έναν κόσμο που αγκαλιάζει τους πρόσφυγες. Ειδικότερα, τα τελευταία χρόνια και με πολέμους να μαίνονται στην Ουκρανία,τη Γάζα και την κρίση στον Περσικό Κόλπο, ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τα εδάφη της πατρίδας τους για να μην βρουν τραγικό θάνατο. Ακόμη, στα αίτιααύξησης των προσφυγικών ροών – εκτός από τους πολέμους, τη βία και τις συρράξεις – συγκαταλέγεται και η κλιματική αλλαγή.
Το Αρχείο της ΕΡΤ, με αφορμή την συγκεκριμένη Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων παρουσιάζει το επεισόδιο ”Μικρασιάτες πρόσφυγες στην Ελλάδα πριν και μετά το 1922” της εκπομπής ”Ιστορικοί Περίπατοι” παραγωγής 2018.
ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΠΕΡΙΠΑΤΟΙ
ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΕΣ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΟ 1922
Οι «Ιστορικοί Περίπατοι» είναι μια εκπομπή-ντοκιμαντέρ που έχει σκοπό να αναδείξει πλευρές της ελληνικής ιστορίας άγνωστες στο πλατύ κοινό. Με εξωτερικά γυρίσματα σε χώρους που σχετίζονται με το θέμα του κάθε επεισοδίου και προβολή αρχειακού υλικού, μια ομάδα ιστορικών μας ξεναγεί σε σημεία της Αθήνας και της Περιφέρειας, συνδεδεμένα με γεγονότα που σημάδεψαν την Ελλάδα. Στο συγκεκριμένο επεισόδιο, η Μαριλένα Κατσίμη μαζί με τον ιστορικό Νίκο Ανδριώτη (Διδάκτωρ Ιστορίας Ε.Κ.Π.Α., ασχολείται με το προσφυγικό ζήτημα σχεδόν 25 χρόνια) περπατούν σε προσφυγικές γειτονιές του Μεσοπολέμου και με τη βοήθεια πολύτιμου αρχειακού υλικού αναλύουν το πόσο μεγάλη τομή αποτέλεσε για την Ελλάδα η έλευση των Μικρασιατών προσφύγων.
Ειδικότερα, στο συγκεκριμένο επεισόδιο ο ιστορικός Νίκος Ανδριώτης αναλύει το προσφυγικό ζήτημα που προέκυψε λίγο πριν και μετά τη Μικρασιατική καταστροφή του 1922 καθώς και την εγκατάσταση και την αποκατάσταση των προσφύγων.
Η πρώτη στάση του συγκεκριμένου ιστορικού περιπάτου πραγματοποιείται στο νοσοκομείο ”Σωτηρία” από όπου γίνεται μια σύντομη αναδρομή στα προσφυγικά ρεύματα του 19ου αιώνα και την αποκατάσταση των προσφύγων της Επανάστασης του 1821 από τον Καποδίστρια και τον Όθωνα. Στην συνέχεια, από το λιμάνι του Πειραιά περιγράφονται οι κινήσεις των προσφύγων την περίοδο των Βαλκανικών πολέμων καθώς και οι αφίξεις ανθρώπων από την Ανατολική Θράκη, την Ρωσία και τη Μικρά Ασία από το 1914 έως το 1920. Η εκπομπή επικεντρώνεται στους πρόσφυγες που έφτασαν στην Ελλάδα μετά την Καταστροφή της Σμύρνης το 1922 και περιγράφεται ο τρόπος άφιξής τους και υποδοχής τους στη χώρα.
Επόμενος σταθμός του ιστορικού τους περιπάτου τα σκαλοπάτια του κτιρίου της Βουλής όπου λειτουργούσε συντονιστικό κέντρο για την ταυτοποίηση και την αποκατάσταση των προσφύγων. Από εκεί, ο Νίκος Ανδριώτης περιγράφει την κατάσταση που επικρατεί στη χώρα και ιδιαίτερα στην Αθήνα και τον Πειραιά μετά την άφιξη προσφύγων. Έπειτα, από τους στύλους του Ολυμπίου Διός μιλά για την κρατική μέριμνα και την ίδρυση νοσοκομείων για την περίθαλψη προσφύγων. Τονίζεται ακόμη η ύπαρξη αλληλεγγύης ανάμεσα στους πρόσφυγες καθώς και η διεξαγωγή πανελλήνιων εράνων. Από την Κοκκινιά, παρέχονται ιστορικές πληροφορίες για τη δημιουργία των συνοικισμών Βύρωνα, Καισαριανής, Νέας Ιωνίας και Κοκκινιάς. Αναλύονται τα μέτρα που έλαβαν οι ελληνικές κυβερνήσεις και η ΕΑΠ (Επιτροπή Αποκατάστασης Προσφύγων) για να περιθάλψουν και να αποκαταστήσουν τον τεράστιο αριθμό των ανθρώπων αυτών μέσω της αγροτικής και της αστικής αποκατάστασης.
Επόμενος σταθμός του συγκεκριμένου ιστορικού περιπάτου η Καλλιθέα από όπου παρουσιάζονται οι διαφορές ανάμεσα στους συνοικισμούς των προσφύγων της Αθήνας. Ακόμη, ο Νίκος Ανδριώτης μιλά για την ιστορία των οκτώ προσφυγικών πολυκατοικιών της λεωφόρου Αλεξάνδρας. Έπειτα, οι συντελεστές της εκπομπής μεταφέρονται στο Μουσείο Μικρασιατικού Ελληνισμού ”Φιλιώ Χαϊδεμένου” στη Νέα Φιλαδέλφεια όπου γίνεται λόγος για την ένταξη και ενσωμάτωση των Μικρασιατών στην ελληνική κοινωνία καθώς και τα στερεότυπα και τους χαρακτηρισμούς που απέδωσαν στους πρόσφυγες οι γηγενείς κάτοικοι. Γίνεται λόγος για την συμμετοχή των γυναικών στην παραγωγική διαδικασία και στην πολιτική τοποθέτηση των προσφύγων. Τέλος, γίνεται λόγος για την πολιτιστική παράδοση και την ιστορική μνήμη των προσφύγων. Κατά τη διάρκεια του επεισοδίου προβάλλεται πλούσιο αρχειακό οπτικοακουστικό και φωτογραφικό υλικό.
