Για την επέτειο ενός έτους από το θάνατο του σκηνοθέτη και διευθυντή της Ταινιοθήκης της Ελλάδος, Θεόδωρου Αδαμόπουλου, στις 12 Φεβρουαρίου 2025, το Αρχείο ΕΡΤ παρουσιάζει επεισόδιο της εκπομπής «Οι δημοσιογράφοι προτείνουν» με τίτλο ΣΕ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΗΣ ΧΑΜΕΝΗΣ ΚΟΠΙΑΣ – ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ.
Ο σκηνοθέτης Θεόδωρος Αδαμόπουλος, η κινητήρια δύναμη της Ταινιοθήκης της Ελλάδος για πολλές δεκαετίες, έφυγε από τη ζωή πριν από ένα χρόνο στις 12 Φεβρουαρίου 2025. Η συμβολή του για τη συγκρότηση της κινηματογραφικής συλλογής της Ταινιοθήκης της Ελλάδος ήταν σημαντική, ενώ παράλληλα εργάστηκε συστηματικά για τα προγράμματα και τις συνεργασίες αποκατάστασης ιστορικών ελληνικών βωβών ταινιών, δημιουργώντας έτσι μια σχετική αρχειακή κουλτούρα και θεμελιώνοντας τη τεχνογνωσία της Ταινιοθήκης της Ελλάδος σε ζητήματα και διαδικασίες διάσωσης του ελληνικού κινηματογράφου αρχειακού υλικού. Μαζί με τον σκηνοθέτη Νίκο Κούνδουρο έδωσε έναν σκληρό και μακρόχρονο αγώνα προκειμένου να αποκτήσει η Ταινιοθήκη τη μόνιμη έδρα της στον Κεραμεικό αλλά και σταθερό κωδικό χρηματοδότησης, κάτι που δυστυχώς δεν πρόλαβε να δει να υλοποιείται. Ο Θεόδωρος Αδαμόπουλος γεννήθηκε στον Σκληρό Μεσσηνίας, σπούδασε στην Ανωτάτη Σχολή Κινηματογράφου και εργαζόταν από το 1964 στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος όπου και διετέλεσε επί μακρόν Διευθυντής της Ταινιοθήκης ενώ μέχρι το τέλος της ζωής του κατείχε τη θέση του προέδρου της Γενικής Συνέλευσης του Ιδρύματος. Στον κινηματογράφο εργάστηκε από διάφορα πόστα από το 1959, ενώ το 1970 σκηνοθέτησε μαζί με τον Ιάσωνα Γιαννουλάκη το πρώτο σήριαλ της ελληνικής τηλεόρασης με τίτλο: «Το Σπίτι με τον Φοίνικα», ενώ για τη μικρού μήκους ταινία του η «Η Ρόδα» (1964) έλαβε το Κρατικό Βραβείο Κινηματογράφου. Για τον τομέα της συντήρησης, της αποκατάστασης και της διάδοσης της εθνικής φιλμικής μας μνήμης ασχολήθηκε πάνω από πενήντα χρόνια. Έλαβε μέρος σε πολλά ελληνικά και διεθνή συμπόσια και σεμινάρια ως ομιλητής και εκπαιδευτής με θέμα την αποκατάσταση και την συντήρηση των ταινιών και έχει γράψει πολλά άρθρα σε ελληνικά και ξένα κινηματογραφικά περιοδικά που σχετίζονται με τη αποκατάσταση, συντήρηση και διαχείριση της φιλμικής μνήμης. Για τους ανθρώπους του κινηματογράφου που βρέθηκαν κοντά του, αλλά και όσους εργάστηκαν στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος, ο «κύριος Θόδωρος» ήταν μια ακούραστη, πατρική φιγούρα, με αληθινή αγάπη για την Ταινιοθήκη και τους συνεργάτες του.
Το Αρχείο της ΕΡΤ για την επέτειο ενός έτους από την απώλεια του Θεόδωρου Αδαμόπουλου, στις 12 Φεβρουαρίου 2025, ενός σημαντικού ανθρώπου για την πολιτιστική οπτικοακουστική κληρονομιά του τόπου μας, προτείνει την εκπομπή:
ΟΙ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΙ ΠΡΟΤΕΙΝΟΥ
ΣΕ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΗΣ ΧΑΜΕΝΗΣ ΚΟΠΙΑΣ - ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ
Η εκπομπή παρουσιάζει την Ταινιοθήκη της Ελλάδος στον χώρο όπου στεγαζόταν στη διασταύρωση των οδών Ακαδημίας και Κανάρη. Παρακολουθούμε μια σύντομη περιήγηση στο μέγαρο Δεληγιάννη, στις συλλογές του Μουσείου της Ταινιοθήκης, στην αίθουσα προβολών, με παράλληλη αναδρομή στην ιστορία και την πορεία του ιδρύματος από το 1963, αλλά και αναφορά στους ανθρώπους που εμπνεύστηκαν και στήριξαν τον φορέα.
Ο διευθυντής της Ταινιοθήκης της Ελλάδος, Θεόδωρος Αδαμόπουλος περιγράφει ευσύνοπτα την ιστορία και την αποστολή της Ταινιοθήκης της Ελλάδος, ξεκινώντας από την ίδρυση της Κινηματογραφικής Λέσχης η οποία προσπάθησε να φέρει το ελληνικό κοινό με τα αισθητικά ρεύματα του διεθνούς κινηματογράφου και προβολές ταινιών που δεν έβρισκαν διανομή. Εξηγεί τη συνεισφορά της Αγλαΐας Μητροπούλου η οποία ίδρυσε το 1963 την Ταινιοθήκη της Ελλάδος και ξεκίνησε την αναζήτηση του κινηματογραφικού υλικού που θα αποτελούσε την αφετηρία της συλλογής των ταινιών της Ταινιοθήκης από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Αναφέρεται στη συνεργασία με τη διεθνή ομοσπονδία κινηματογραφικών αρχείων (FIAF), την πρώτη οργάνωση της υποδομής φύλαξης της Ταινιοθήκης και την έρευνα και αναζήτηση των «χαμένων» ταινιών της πρώτης περιόδου του ελληνικού κινηματογράφου. Αναφέρει τις προσπάθειες συντήρησης και αποκατάστασης των ταινιών που έχουν βρεθεί με πρώτο παράδειγμα την ταινία «Οι περιπέτειες του Βιλλάρ» του 1924, από την οποία παρακολουθούμε και σχετικά πλάνα, ενώ ο Αδαμόπουλος εξηγεί την πολλαπλή αξία του συγκεκριμένου πολιτιστικού τεκμηρίου. Ο Θεόδωρος Αδαμόπουλος μιλάει για τους λόγους στους οποίους οφείλεται η απώλεια ενός σημαντικού μέρους των ταινιών της πρώτης περιόδου της ελληνικής κινηματογραφικής παραγωγής, κυρίως των αρχών του 20ου αιώνα. Υπογραμμίζεται η άγνοια γύρω από τη φύση του κινηματογραφικού υλικού, η αδιαφορία που συχνά συνόδευε τη μεταχείριση των ταινιών μετά την προβολή τους στις αίθουσες και εξηγείται τις ειδικές συνθήκες που οδήγησαν στην Ελλάδα την καταστροφή αρκετές κόπιες κινηματογραφικών ταινιών. Γίνεται ειδική αναφορά στην φύλαξη ταινιών και στις ακατάλληλες συνθήκες που επικρατούν στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, ενώ δίνει παραδείγματα ταινιών που έχουν χαθεί, αλλά και άλλων που έχουν σωθεί. Ο Αδαμόπουλος μιλάει για τον κινηματογραφιστή Αχιλλέα Μαδρά και την ταινία «Ο Μάγος της Αθήνας» (1931) από την οποία προβάλλονται πλάνα, ενώ θυμάται τον Τζόσεφ Χεπ, τον κινηματογραφιστή που συνεργάστηκε με τον Μαδρά, ο οποίος του είχε διηγηθεί αστεία περιστατικά από τα γυρίσματα. Ο Θόδωρος Αδαμόπουλος αναφέρεται στη νομοθεσία που διέπει τις διαδικασίες κατάθεσης των ταινιών στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος, τις οικονομικές δυσκολίες και τη φύλαξη στην Ταινιοθήκη της τρέχουσας ελληνικής παραγωγή η οποία πραγματοποιείται σε μεγάλο βαθμό Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου. Κατά τη διάρκεια της εκπομπής γίνεται ειδική μνεία στην πυρκαγιά που κατέστρεψε την αίθουσα προβολών της Ταινιοθήκης στις 14 Απριλίου 1997. Ο Θεόδωρος Αδαμόπουλος μιλάει και για το ενδεχόμενο να παραδοθεί το κτίριο στους ιδιοκτήτες του το Ταμείο Πολιτικών Υπαλλήλων, με κίνδυνο να μείνει χωρίς στέγη το ίδρυμα της Ταινιοθήκης της Ελλάδος και να υποχρεωθεί να εγκαταλείψει τον χώρο με τον οποίο έχει άρρητα συνδεθεί η ιστορία του.
Στα εργαστήρια αποκατάστασης, συντήρησης και φύλαξης του κινηματογραφικού υλικού της Ταινιοθήκης της Ελλάδος, στην Αγία Παρασκευή, ο υπεύθυνος συντήρησης κινηματογραφικών ταινιών, Αναστάσιος Αδαμόπουλος, παρουσιάζει το χώρο και περιγράφει το υλικό που φυλάσσεται σε αυτόν. Παρακολουθούμε πλάνα από το εσωτερικό των εργαστηρίων, εξηγείται η λειτουργία των θαλάμων φύλαξης των έγχρωμων, ασπρόμαυρων και αρνητικών φιλμ της συλλογής της Ταινιοθήκης, ενώ αναφέρονται οι διαφορετικές συνθήκες φύλαξης που απαιτούνται ανάλογα με το υλικό της συλλογής που προαναφέρθηκε. Περιλαμβάνονται πλάνα από τις διαδικασίες συντήρησης του φιλμ., ενώ σε μια μουβιόλα προβάλλεται απόσπασμα από μια κόπια της ταινίας «Τα παιδιά της Αθήνας» (1947) και ο Αναστάσιος Αδαμόπουλος δείχνει τις φθορές που κλήθηκε να αντιμετωπίσει η Ταινιοθήκη για να αποκαταστήσει το φιλμ. Εξηγούνται επίσης τα στάδια που ακολουθούνται για την φύλαξη και συντήρηση μιας ταινίας που φτάνει στην Ταινιοθήκη, από την αναγνώριση της κατάστασης στην οποία βρίσκεται το φιλμ, την καταγραφή των φθορών, τις πρώτες διαδικασίες αποκατάστασης, τις κολλήσεις και τις περφορασιόν, τον καθαρισμό σε ειδικό πλυντήριο για φιλμ για την αφαίρεση σκουπιδιών, τον καθαρισμό με υπερήχους και τον ειδικό χημικό καθαρισμό προκειμένου να μπορεί να επεξεργαστεί το φιλμ. Περιγράφεται το παράδειγμα της αποκατάστασης της ταινίας «Δάφνις και Χλόη» (1931) του Ορέστη Λάσκου, ο οποίος βοήθησε στις σχετικές εργασίες συνεργαζόμενος με την Ταινιοθήκη της Ελλάδος, ξαναγράφοντας τους μεσότιτλους και αναδομώντας το τέλος της ταινίας το οποίο είχε χαθεί.
Ο Δημήτρης Χατζής, στέλεχος της Ταινιοθήκης της Ελλάδος, παρουσιάζει μέρη των συλλογών της Ταινιοθήκης όπως εκείνη με τις κινηματογραφικές αφίσες, παρουσιάζει δείγματα της συλλογής και εξηγεί τις εργασίες ταξινόμησης, καταλογογράφησης και μηχανογράφησης της συλλογής. Αντίστοιχα παρουσιάζει τη συλλογή με τις φωτογραφίες από τις κινηματογραφικές ταινίες, δείχνει παραδείγματα από φωτογραφίες από την ταινία «ΟΔράκος» (1956) του Νίκου Κούνδουρου και εξηγεί τις διαδικασίες έρευνας και εντοπισμού του αρχειακού υλικού.
