Αρχείο της ΕΡΤ: Ξεχωριστά αφιερώματα με σπάνιο οπτικοακουστικό υλικό 

Εξαιρετικά αφιερώματα με σπάνιο οπτικοακουστικό υλικό ψηφιοποίησε και παρουσιάζει το Αρχείο της ΕΡΤ από τη Δευτέρα 27 Ιουλίου έως και την Κυριακή 2 Αυγούστου 2026.

Με αφορμή τη συμπλήρωση, φέτος, 40 χρόνων από τον θάνατο του ζωγράφου Νίκου Νικολάου (1909-1986), το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει ένα επεισόδιο της εκπομπής «Μονόγραμμα», αφιερωμένο στον διακεκριμένο εικαστικό καλλιτέχνη.
Για την επέτειο θανάτου της αγαπημένης ηθοποιού Τζένης Καρέζη, το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει ρεπορτάζ από την πολιτιστική εκπομπή «Συνεικόνες».
Φέτος συμπληρώνονται 190 χρόνια από τη γέννηση του Εμμανουήλ Ροΐδη και το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει την εκπομπή της σειράς «Ιστορικές προσωπογραφίες» αφιερωμένη στον συγγραφέα Εμμανουήλ Ροΐδη, γνωστό κυρίως από το πολύκροτο μυθιστόρημά του «Η Πάπισσα Ιωάννα».
Επίσης, από τη σειρά «Τ’ αστέρια λάμπουν για πάντα» που αναφέρεται στον ελληνικό κινηματογράφο, παρουσιάζεται επεισόδιο το οποίο είναι αφιερωμένο στη Ρένα Βλαχοπούλου. Η Ροζίτα Σώκου εξηγεί πώς από «βασίλισσα της τζαζ», όπως την αποκαλούσαν, βρέθηκε στο θέατρο και στη συνέχεια στον κινηματογράφο.
Για την επέτειο 101 ετών από τη γέννηση του Μίκη Θεοδωράκη παρουσιάζεται η εκπομπή «Μουσική Βραδιά» – Γρηγόρης Μπιθικώτσης. Η συνύπαρξη του Μίκη Θεοδωράκη με τον Γρηγόρη Μπιθικώτση, τη δεκαετία του 1960, άνοιξε νέους δρόμους στο ελληνικό τραγούδι. Η δωρική φωνή του ερμηνευτή Μπιθικώτση συνδέθηκε με τον ποιητικό λόγο των μεγάλων Ελλήνων ποιητών.
Ακόμα, το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει μία σπάνια συνέντευξη της Τζένης Μαστοράκη στην εκπομπή «Επιλογή» του 1980.

Τα αφιερώματα αναρτώνται στον ιστότοπο της ΕΡΤ
www.ert.gr/ert-arxeio/ 
καθώς και στη σελίδα του Αρχείου στο Facebook
www.facebook.com/ERTarchive

27 Ιουλίου 1986: Θάνατος του ζωγράφου Νίκου Νικολάου
«Μονόγραμμα» – Νίκος Νικολάου 

Συμπληρώνονται φέτος 40 χρόνια από τον θάνατο του ζωγράφου Νίκου Νικολάου (1909-1986), εκφραστή των αναζητήσεων της λεγόμενης γενιάς του ‘30. Διακρίθηκε από την περίοδο των σπουδών του στη Σχολή Καλών Τεχνών, με δασκάλους του τον Αργυρό και τον Παρθένη, και εκπροσώπησε τη χώρα μας ήδη το 1936 στην Μπιενάλε της Βενετίας. Έλαβε μέρος σε πανελλήνιες και διεθνείς εκθέσεις, ενώ το 1991 η Εθνική Πινακοθήκη φιλοξένησε μεγάλη αναδρομική έκθεση. Υπήρξε καθηγητής στην ΑΣΚΤ από το 1964 ώς το 1975, ενώ ασχολήθηκε, επίσης, με τη σκηνογραφία, φιλοτεχνώντας σκηνικά και κοστούμια για το Θέατρο Τέχνης, το Ελληνικό Χορόδραμα και παραστάσεις αρχαίου δράματος.
Η αυτοβιογραφική ταινία του, στο πλαίσιο της σειράς «Μονόγραμμα» παραγωγής του Γιώργου και της Ηρώς Σγουράκη, γυρίστηκε το 1982 στην Αίγινα, νησί με το οποίο ο Νίκος Νικολάου συνδέθηκε ιδιαίτερα και ζούσε μόνιμα εγκατεστημένος. Αυτοβιογραφούμενος μάς παραθέτει μια σειρά από συμπεράσματα γύρω από το θέμα που τον απασχόλησε σε όλη του τη ζωή, την ελληνική παράδοση και μιλά για το έργο του, την περίοδο των τοιχογραφιών, την αφαιρετική ζωγραφική αλλά και το σχέδιο που διδάχθηκε από την αρχαία ελληνική τέχνη.
Περιλαμβάνονται πλάνα με τον ίδιο στο εργαστήριό του να ζωγραφίζει θαλασσινά βότσαλα, μιας και ιδιαίτερη πλευρά του έργου του αποτέλεσε η πέτρα.

Σκηνοθεσία: Πάνος Κοκκινόπουλος
Πρόλογος-εισαγωγή: Γιώργος Σγουράκης
Έτος παραγωγής: 1982/2009

27 Ιουλίου 1992: Θάνατος της ηθοποιού Τζένης Καρέζη
«Συνεικόνες» 

Για την επέτειο θανάτου της αγαπημένης ηθοποιού Τζένης Καρέζη, το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει ρεπορτάζ από την πολιτιστική εκπομπή «Συνεικόνες», στο οποίο γίνεται λόγος για το λεύκωμα που κυκλοφόρησε προς τιμήν της, από τις εκδόσεις Καστανιώτη. Στο λεύκωμα αυτό υπάρχουν φωτογραφίες από τη σπουδαία πορεία της Τζένης Καρέζη στο θέατρο και στον κινηματογράφο, καθώς και κείμενα από φίλους και συνεργάτες της, όπως η Λούλα Αναγνωστάκη, ο Ιάκωβος Καμπανέλλης, ο Αντώνης Σαμαράκης, ο Κώστας Καζάκος και πολλοί άλλοι.
Έτος παραγωγής: 1993
Το αφιέρωμα θα αναρτηθεί στη σελίδα του Αρχείου στο Facebook

28 Ιουλίου 1836: Γέννηση του Εμμανουήλ Ροΐδη
«Ιστορικές προσωπογραφίες» – Εμμανουήλ Ροΐδης

Φέτος συμπληρώνονται 190 χρόνια από τη γέννηση του Εμμανουήλ Ροΐδη και το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει την εκπομπή της σειράς «Ιστορικές προσωπογραφίες», αφιερωμένη στον συγγραφέα Εμμανουήλ Ροΐδη, γνωστό κυρίως από το πολύκροτο μυθιστόρημά του «Η Πάπισσα Ιωάννα».
Κατά τη διάρκεια της εκπομπής δίδεται το ιστορικό πλαίσιο της εποχής του και παράλληλα παρατίθενται βιογραφικές πληροφορίες και σχολιάζονται τα κείμενά του.
Εξαίρεται η διαπεραστική του σάτιρα και τονίζεται η διαχρονική αξία του έργου του, το οποίο αποτελεί πολύτιμη μαρτυρία για τα πολιτικά και ιστορικά γεγονότα της εποχής του.
Εκτενής λόγος γίνεται στο μυθιστόρημά του «Πάπισσα Ιωάννα» (1866), ενώ γίνεται αναφορά στη συνεργασία του με πολιτικές εφημερίδες της εποχής.
Για το έργο του Εμμανουήλ Ροΐδη μιλούν στην εκπομπή οι Μάριος Πλωρίτης, ο Αλέξανδρος Ζήρας, Αθηνά Γεωργαντά και Ιωάννης Αναστασίου.

Σενάριο-σκηνοθεσία: Γιώργος Πετρίτσης
Έρευνα-κείμενα: Γιάννης Τζαννετάκος
Έτος παραγωγής: 1986

29 Ιουλίου 2004: Θάνατος της Ρένας Βλαχοπούλου
«Τ’ αστέρια λάμπουν για πάντα» – Ρένα Βλαχοπούλου 

Επεισόδιο από τη σειρά «Τ’ αστέρια λάμπουν για πάντα», που αναφέρεται στον ελληνικό κινηματογράφο, το οποίο είναι αφιερωμένο στη Ρένα Βλαχοπούλου.
Η Ροζίτα Σώκου εξηγεί πώς από «βασίλισσα της τζαζ», όπως την αποκαλούσαν, βρέθηκε στο θέατρο και στη συνέχεια στον κινηματογράφο. Για το πολύπλευρο ταλέντο της Ρένας Βλαχοπούλου μιλούν, επίσης, ο σκηνοθέτης Γιάννης Δαλιανίδης, ο συνθέτης Μίμης Πλέσσας, ο σκηνοθέτης Κώστας Καραγιάννης και ο δημοσιογράφος και κριτικός κινηματογράφου Ιάσων Τριανταφυλλίδης. Παράλληλα, η Ρένα Βλαχοπούλου μιλά στον Πάνο Κατέρη για την καλλιτεχνική της πορεία, αλλά και για τη σχέση της με το κοινό.
Κατά τη διάρκεια της εκπομπής προβάλλονται αποσπάσματα από κινηματογραφικές ταινίες, στις οποίες πρωταγωνίστησε.

Σκηνοθεσία: Πάνος Κέκας
Έτος παραγωγής: 1990

29 Ιουλίου 1925: Γέννηση του Μίκη Θεοδωράκη
«Μουσική Βραδιά» – Γρηγόρης Μπιθικώτσης

Η συνύπαρξη του Μίκη Θεοδωράκη με τον Γρηγόρη Μπιθικώτση, τη δεκαετία του 1960, άνοιξε νέους δρόμους στο ελληνικό τραγούδι. Η δωρική φωνή του ερμηνευτή Μπιθικώτση συνδέθηκε με τον ποιητικό λόγο των μεγάλων Ελλήνων ποιητών, φέρνοντας στίχους στο στόμα του απλού λαού και η μουσική του Θεοδωράκη πέτυχε να γίνει αφομοιώσιμη από τα πλατιά λαϊκά στρώματα.
Σε γύρισμα στο σπίτι του Μ. Θεοδωράκη στη Νέα Σμύρνη, το 1976, για τις ανάγκες της εκπομπής «Μουσική Βραδιά» του Γιώργου Παπαστεφάνου, οι δύο σπουδαίοι άντρες της ελληνικής μουσικής σκηνής, μιλούν για την ευτυχή αυτή σύμπραξη, όπως στον «Επιτάφιο» του Ρίτσου και για τις μεγάλες συναυλίες τους που σφράγισαν τα μεταπολιτευτικά χρόνια. Ο Μίκης Θεοδωράκης περιγράφει πόσο βαθιά επηρεάστηκε από τον Βασίλη Τσιτσάνη, η μουσική του οποίου αποτέλεσε θεμέλιο και για άλλους κορυφαίους δημιουργούς. Οι δυο τους ερμηνεύουν το τραγούδι «Παλικάρι», σε στίχους και μουσική του Μίκη Θεοδωράκη, που έγραψε ο συνθέτης το 1959. Το τραγουδούσαν μαζί στις συναυλίες και, όπως λέει χαρακτηριστικά ο Θεοδωράκης, ήταν το μόνο τραγούδι που έκανε ο ίδιος πρώτη φωνή και ο Μπιθικώτσης του έκανε σεκόντο.

Παρουσίαση-επιμέλεια: Γιώργος Παπαστεφάνου
Φωτογραφία: Λάκης Καλύβας
Ηχοληψία: Βαγγέλης Πατέλης
Οργάνωση παραγωγής: Κατερίνα Κατωτάκη
Σκηνοθεσία: Δάφνη Τζαφέρη
Έτος παραγωγής: 1976
Το αφιέρωμα θα αναρτηθεί στη σελίδα του Αρχείου στο Facebook

30 Ιουλίου 2024: Θάνατος της ποιήτριας Τζένης Μαστοράκη
«Επιλογή – Αφιέρωμα στη γυναικεία λογοτεχνία»

Το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει μία σπάνια συνέντευξη της Τζένης Μαστοράκη στην εκπομπή «Επιλογή», παραγωγής 1980.
Το συγκεκριμένο απόσπασμα με την ποιήτρια Τζένη Μαστοράκη προέρχεται από επεισόδιο της σειράς που είναι αφιερωμένο στη γυναικεία λογοτεχνία. Στο απόσπασμα, η Τζένη Μαστοράκη εξηγεί γιατί διαφωνεί με τον όρο «γυναικεία λογοτεχνία».

Σκηνοθεσία-παραγωγή: Γιώργος Εμιρζάς
Ημερομηνία πρώτης προβολής: 04/07/1980

31 Ιουλίου 2001: Θάνατος του συνθέτη Γιάννη Σπάρτακου
«Συν και πλην» – Γιάννης Σπάρτακος

Για τα 25 χρόνια από τον θάνατο του συνθέτη και πιανίστα της ελαφράς μουσικής Γιάννη Σπάρτακου, το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει τηλεοπτική του εμφάνιση στην εκπομπή «Συν και πλην», το 2001.
Η εκπομπή αρχίζει με απόσπασμα από τη συναυλία του Γιάννη Σπάρτακου για τα 50 χρόνια της μουσικής του πορείας στο Θέατρο Λυκαβηττού το 1984, όπου συνοδεύει στο πιάνο τη Ρένα Βλαχοπούλου. Στη συνέχεια, στο στούντιο, ο Γιάννης Σπάρτακος παίζει ζωντανά πιάνο και συζητεί με τους παρουσιαστές για τη μακρόχρονη καριέρα του, ενώ παρουσιάζει και τα μέλη της ορχήστρας του, τον Βασίλη Τζαβάρα στα ντραμς και τον Κώστα Σπυρόπουλο στο κοντραμπάσο. Αναφέρεται στα πρώτα του βήματα στη μουσική, αποκαλύπτει ότι το πραγματικό του επίθετο είναι Αναστασίου και θυμάται σημαντικούς σταθμούς της πορείας του από τις δεκαετίες του 1940 έως του 1960. Η εκπομπή ολοκληρώνεται με την Κλειώ Δενάρδου να ερμηνεύει γνωστά τραγούδια με τη συνοδεία του Γιάννη Σπάρτακου στο πιάνο.

Σκηνοθεσία: Μένος Δελιοτζάκης
Παρουσίαση: Λένα Αρώνη, Ανδρέας Ροδίτης, Μάριον Μιχελιδάκη
Έτος παραγωγής: 2001

1η Αυγούστου: Αύγουστος της Αστροφεγγιάς
«Στιγμές από το ελληνικό τραγούδι» – Λίνος Κόκοτος

Αύγουστος, ο μήνας με τα πεφταστέρια και το πιο μεγάλο και φωτεινό φεγγάρι, με το Πάσχα του καλοκαιριού, τα νησιώτικα πανηγύρια και τα μελτέμια.
Το Αρχείο της ΕΡΤ τον υποδέχεται με το ποίημα του Οδυσσέα Ελύτη «Ο Αύγουστος», μελοποιημένο από τον Λίνο Κόκοτο κι ερμηνευμένο από τη Ρένα Κουμιώτη, στην εκπομπή «Στιγμές από το ελληνικό τραγούδι».
Αξίζει να σημειωθεί ότι συγκεκριμένο ποίημα του Οδυσσέα Ελύτη περιλαμβάνεται στην ποιητική συλλογή του «Τα Ρω του Έρωτα» και στον δίσκο «Το θαλασσινό τριφύλλι», που κυκλοφόρησαν το 1972.

Σκηνοθεσία: Γιώργος Μούλιος
Έτος παραγωγής: 1989
Το αφιέρωμα θα αναρτηθεί στη σελίδα του Αρχείου στο Facebook

1η Αυγούστου 1906: Γέννηση του συνθέτη Μιχάλη Σουγιούλ
«Ιχνηλάτες» – Μιχάλης Σουγιούλ

Για τα 120 χρόνια από τη γέννηση του συνθέτη και εμπνευστή του αρχοντορεμπέτικου Μιχάλη Σουγιούλ, το Αρχείο της ΕΡΤ προτείνει την εκπομπή «Ιχνηλάτες», στην οποία ο Δαυίδ Ναχμίας παρουσιάζει ένα αφιέρωμα στον  Σουγιούλ (πραγματικό επίθετο: Σουγιουλτζόγλου). Η ζωή και η καλλιτεχνική του πορεία ξεδιπλώνεται μέσα από τις μαρτυρίες ανθρώπων που συνεργάστηκαν μαζί του και τον έζησαν από κοντά, αλλά και της κόρης του Ηρώς Σουγιούλ. Μιλούν γι’ αυτόν η Σπεράντζα Βρανά και η Ζωζώ Σαπουντζάκη, ενώ προβάλλεται απόσπασμα από την εκπομπή «Πορτρέτο της Πέμπτης», στο οποίο η Σοφία Βέμπο μιλά στον Φρέντυ Γερμανό για τη συνεργασία της μαζί του.
Επίσης, προβάλλονται αποσπάσματα από τις εκπομπές «Οι παλιοί μας φίλοι» και «Μουσική βραδιά», με τον Γιώργο Παπαστεφάνου, όπου ο Αλέκος Σακελλάριος αναφέρεται στο έργο και στις τελευταίες στιγμές του Σουγιούλ, ενώ η Νένα Βενετσάνου και η Μαίρη Λίντα ερμηνεύουν τραγούδια του.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει κι ένα απόσπασμα από τηλεοπτική συνέντευξη του Μίκη Θεοδωράκη, ο οποίος αναφέρεται στη συνθετική ιδιαιτερότητά του, το οποίο προέρχεται από το αρχείο της οικογένειας Σουγιούλ.
Μεγάλες επιτυχίες του συνθέτη ερμηνεύουν οι: Μαρία Κανελλοπούλου, Μπάμπης Τσέρτος, Χρυσούλα Στεφανάκη και Γιάννης Τσελεπίδης, ενώ προβάλλονται αποσπάσματα από ελληνικές ταινίες για τις οποίες έγραψε τη μουσική ο σημαντικός συνθέτης.

Σκηνοθεσία: Στάθης Πλώτας
Έτος παραγωγής: 2002

2 Αυγούστου 1987: Διακοπές και θεραπεία στις ελληνικές λουτροπόλεις
«Εδώ και σήμερα» – Διακοπές και θεραπεία

Η εκπομπή «Εδώ και σήμερα» παρουσιάζει ένα αφιέρωμα στις ελληνικές λουτροπόλεις, εξετάζοντας την ιστορία, τη λειτουργία και τις προοπτικές ανάπτυξης των ιαματικών πηγών της χώρας. Γίνεται αναδρομή στην ιστορία της φυσικής θεραπείας από την ομηρική εποχή έως τη σύγχρονη αξιοποίηση των ιαματικών λουτρών, ενώ παρουσιάζονται στοιχεία για τη λειτουργία των λουτροπόλεων και τη μεταβίβαση της διαχείρισής τους στην τοπική αυτοδιοίκηση.
Μέσα από επισκέψεις σε λουτροπόλεις όπως η Νέα Απολλωνία, η Αιδηψός, τα Καμένα Βούρλα, οι Θερμοπύλες, το Πλατύστομο, ο Λαγκαδάς, το Λουτράκι, η Κυλλήνη και η Θέρμη, προβάλλονται οι εγκαταστάσεις, οι παρεχόμενες θεραπείες και οι εμπειρίες των θεραπευομένων.
Παράλληλα, επιστήμονες, εκπρόσωποι του ΕΟΤ και της τοπικής αυτοδιοίκησης αναλύουν τα οφέλη της φυσικής θεραπείας, τις δυνατότητες αξιοποίησης των θερμών νερών, τις προδιαγραφές που πρέπει να διαθέτουν οι σύγχρονες λουτροπόλεις και τις αναπτυξιακές προοπτικές του θερμαλιστικού τουρισμού στην Ελλάδα.
Η εκπομπή ολοκληρώνεται με την παρουσίαση πιλοτικού προγράμματος του ΕΟΤ, μέσω του οποίου δόθηκε η δυνατότητα σε πολίτες να πραγματοποιήσουν διακοπές σε ελληνικές λουτροπόλεις.

Σκηνοθεσία: Συμεών Ι. Βαρσανίδης
Δημοσιογραφική επιμέλεια-ρεπορτάζ: Ειρήνη Δημοτάκη
Έτος παραγωγής: 1987