Franco Bonisolli (1937 – 2003): Με τη Φωνή και με το Σπαθί του

Κάθε Παρασκευή στις 19:00 ο τενόρος και ραδιοφωνικός παραγωγός Γιάννης Φίλιας παρουσιάζει μεγάλους λυρικούς τραγουδιστές, μέσα από ζωντανές ή studio ηχογραφήσεις τους που εναλλάσσονται με στοιχεία από τη ζωή τους και την πορεία της καριέρας τους.

Εντυπωσιακός, Πολύπλευρος, Ασυγκράτητος

30 Οκτωβρίου του 2003. Στη Βιέννη ανακοινώνεται ο θάνατος του Franco Bonisolli, ενός από τους πιο δραστήριους lyrico spinto τενόρους του β’ μισού του 20ου αιώνα, και παράλληλα μίας από τις πιο δυναμικές και ιδιαίτερες προσωπικότητες της περιόδου αυτής.

Ήδη από το ντεμπούτο του στο Spoleto το 1961 φάνηκε ότι ο νεαρός τενόρος διέθετε μια ασυνήθιστη συνύπαρξη ποιοτικών χαρακτηριστικών: φωτεινή, ευκίνητη φωνή, μεγάλη έκταση, ευκολία στην ψηλή περιοχή, αλλά και αξιοσημείωτη φωνητική ισχύ. Κατά την πρώτη περίοδο της καριέρας του λοιπόν, μεγαλούργησε κυρίως στο bel canto και στο ρομαντικό λυρικό ρεπερτόριο. Από τα μισά της δεκαετίας του ‘70 άρχισε να μετατοπίζει σταδιακά το ενδιαφέρον του προς βαρύτερους ρόλους και ο καλλιτέχνης αρχίζει επίσης να εισχωρεί στα ενδότερα του βερισμού.

Η μεταβολή αυτή υπήρξε εντυπωσιακή μεν, όχι χωρίς συνέπειες δε. Παρά την εξαιρετική λάμψη της φωνής του και την αξιοσημείωτη αντοχή της στην ψηλή περιοχή, καθώς ο καλλιτέχνης προχωρούσε προς το δραματικό ρεπερτόριο, το τραγούδι του αποκτούσε ολοένα και περισσότερο έναν χαρακτήρα επίδειξης. Οι παρατεταμένες κορώνες, τα εντυπωσιακά φινάλε και η τάση να επιδιώκει την άμεση αντίδραση του κοινού, έγιναν σύντομα τα κύρια αναγνωρίσιμα χαρακτηριστικά των ερμηνειών του. Για τους θαυμαστές του, αυτό ήταν μέρος της γοητείας του. Για τους επικριτές του όμως, αποτελούσε ένδειξη ότι το παιχνίδι των εντυπώσεων είχε αρχίσει να υπερισχύει της προηγουμένης μουσικής του πειθαρχίας.

Το 1978, κατά τη διάρκεια πρόβας του “Trovatore” στη Βιέννη, ο Bonisolli εγκατέλειψε τη σκηνή, εξοργισμένος με το μαέστρο Herbert von Karajan. Σύμφωνα με μαρτυρίες, πέταξε μάλιστα επιδεικτικά το σπαθί του Manrico στο έδαφος, μπροστά στα έκπληκτα μάτια του αρχιμουσικού. Το επεισόδιο αυτό έχει αποκτήσει σχεδόν μυθικές διαστάσεις στο χώρο της όπερας. Μέχρι το τέλος της καριέρας του, η έντονη θεατρικότητα, το υπερβολικό «παίξιμο» και η σχεδόν πρωταθλητική προσέγγισή του στις ψηλές νότες, άλλοτε ενθουσίαζε και άλλοτε δίχαζε το κοινό. Ωστόσο ακόμη και οι αυστηρότεροι επικριτές του, αναγνώριζαν στον καλλιτέχνη τη σπανιότητα των φωνητικών του προσόντων.

Στην τελική αποτίμηση της φωνητικής του κληρονομιάς, πρέπει να παραδεχτούμε ότι ο Bonisolli ανήκε σε μια γενιά τραγουδιστών που μπορούσαν ακόμα να στηριχθούν σε ένα εντυπωσιακό φυσικό φωνητικό υλικό. Δεν υπήρξε πάντοτε υπόδειγμα ερμηνευτικής εγκράτειας. Υπήρξε όμως ένας καλλιτέχνης που σπάνια άφηνε το κοινό του αδιάφορο.

Ούτε οι ακροατές του Τρίτου θα μείνουν αδιάφοροι αυτήν την Παρασκευή στις επτά το απόγευμα: Ο Franco Bonisolli είναι η «Φωνή στον Καθρέφτη» μας αυτής της εβδομάδας. Και ας τον σπάσει.

Μη λείψει Κανείς!

INFO
«Μια Φωνή στον Καθρέφτη»
Έρευνα – παραγωγή – παρουσίαση: Γιάννης Φίλιας
Τρίτο Πρόγραμμα 90.9 & 95.6 | ERT εcho