Τα μπουλούκια αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της θεατρικής ιστορίας της Ελλάδας. Οι ρίζες του μπορούν να εντοπιστούν στααρχαία χρόνια μιας και συνδέονται με τουςπεριπλανώμενους διονυσιακούς θιάσους, τους αοιδούς και τους ραψωδούς. Από το 19ο αιώνα και εξής τα «θεατρικά μπουλούκια», όπως έχει καθιερωθεί να λέγονται οιπεριφερόμενοι θίασοι,γνωρίζουν μεγάλη άνθηση. Σε αυτά τα μπουλούκια συμμετείχαν ηθοποιοί και χορευτές που μετακινούνταν ανά την Ελλάδα καιέδιναν παραστάσεις σε μικρά χωριά και κωμοπόλεις. Πολλές φορέςαντί για εισιτήριο ο αγροτικός πληθυσμός τους έδινε τρόφιμα και διάφορα άλλα αγαθά. Αξίζει να σημειωθεί πως τα μπουλούκια επιτέλεσαν σπουδαίο ρόλο μιας και έφεραν σε επαφή τους αγροτικούς πληθυσμούς της χώρας και τους κατοίκους απομακρυσμένων περιοχών με το θέατρο και αποτέλεσαν μέσο ψυχαγωγίας και διασκέδασης έως και την παρακμή τους κατά τις δεκαετίες του1970 και 1980 με την κυριαρχία της τηλεόρασης και την έναρξη λειτουργίας των ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. (Δημοτικά Περιφερειακά Θέατρα).
Τα μπουλούκια παρουσιάζανε πλήθος έργων. Ιδιαίτερα δημοφιλή ήταν τα βουκολικά δράματα «Ο αγαπητικός της βοσκοπούλας» και η θρυλική «Γκόλφω», «Η ωραία του πέραν», «Ο κουρσάρος», «Εσμέ η Τουρκοπούλα» «Μαρία Πενταγιώτισα». Ακόμη, παρουσίαζαν κάποιες αυτοσχέδιες κωμωδίες και επιθεωρήσεις. Πριν τον Β' Παγκόσμια Πόλεμο αλλά και κατά τη διάρκεια της Κατοχής, στα μπουλούκια συμμετείχαν ηθοποιοί που έμελλε να γίνουν θρύλοι του θεάτρου και του κινηματογράφου. Χαρακτηριστικά αναφέρονται: Μαρίκα Κοτοπούλη, Σπεράντζα Βρανά, Καλή Καλό, Στέφανος και η Αλέκα Στρατηγού, Άννα και Μαρία Καλουτά, κ.ά.
Το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει το επεισόδιο''Τα μπουλούκια'' από τη σειρά ''Η ΕΡΤ στη Βόρειο Ελλάδα'', παραγωγής 1979.
Η ''ΕΡΤ στη Βόρειο Ελλάδα'' είναι μια σειρά ντοκιμαντέρ η οποία, συνεπής στην προσπάθεια τηλεοπτικής αποκέντρωσης, ερευνά και προβάλλει άγνωστα θέματα από τη ζωή στη Βόρεια Ελλάδα. Το συγκεκριμένο επεισόδιο εξετάζει τη δράση των ερασιτεχνικών θεατρικών ομάδων της Θεσσαλονίκης και της Βόρειας Ελλάδας, των λεγόμενων μπουλουκιών, στα τέλη της δεκαετίας του 1970.
Αρχικά, στο συγκεκριμένο επεισόδιο μεταφερόμαστε στη Θεσσαλονίκη. Η εκπομπή ξεκινά με ασπρόμαυρα πλάνα του Θερμαϊκού κόλπου, του Λευκού Πύργου, των λεωφόρων Νίκης και 28ης Οκτωβρίου, του Θεάτρου Αριστοτέλειον, καθώς και αυτοκίνητα στην οδό Νικ. Γερμανού στα τέλη της δεκαετίας του 1970. Αμέσως μετά, η ηθοποιός Βάνα Φιτσώρη περιγράφει την εμπειρία της από τους περιπλανώμενους θιάσους και παρακολουθούμε πλάνα με τη Μάρθα Ματσανά να χορεύει. Προβάλλονται φωτογραφίες από διάφορες παραστάσεις μπουλουκιών.
Ακόμη, η Βάνα Φιτσώρη θυμάται το λεγόμενο «Τσαντίρι του Παππά», στο οποίο εργάστηκε, τις παραστάσεις που ανέβαζαν, καθώς και τα βουκολικά δράματα, όπως τη «Γκόλφω», τον «Αγαπητικό της βοσκοπούλας», τη «Γενοβέφα» και άλλα. Γίνονται επίσης αναφορές σε διάφορες οπερέτες που παρουσίαζαν. Προβάλλονται πλάνα με τη Βάνα Φιτσώρη να τραγουδά επιθεωρησιακό νούμερο επί σκηνής. Μιλά για το προπολεμικό σατιρικό νούμερο «Ο γανωτής», ανακαλεί τα ρούχα που φορούσε όταν το ερμήνευε και τραγουδά το τραγούδι.
Στη συνέχεια μιλούν στην εκπομπή ο Λάζαρος Ασλανίδης, η Θεοδώρα Ασλανίδου, ο Γιάννης Ματσανάς και η Μάρθα Ματσανά. Ο Λάζαρος Ασλανίδης θυμάται πως ξεκίνησε να εργάζεται σε μπουλούκι του Αλεξάνδρου το 1935 και πώς δημιούργησε τον δικό του θίασο το 1947. Τονίζει τη σημασία που είχε η παρουσία του μπουλουκιού του στα χωριά και στον αγροτικό πληθυσμό.
Ακούμε τη Βάνα Φιτσώρη να περιγράφει, με τη σειρά της, τις δυσκολίες που συναντούσαν οι ηθοποιοί των μπουλουκιών σε διάφορα χωριά, όταν δεν τους επέτρεπαν να νοικιάσουν καταλύματα επειδή ήταν ηθοποιοί, τα πρόχειρα σκηνικά που δημιουργούσαν, καθώς και τα λιγοστά έσοδα. Επιπλέον, γίνεται λόγος για τους διάφορους θιάσους που όργωναν τα χωριά της Βόρειας Ελλάδας (θίασος του Παππά, του Γακίδη, του Θωμά Παπαντωνίου, του Γαρυφαλλίδη, του Κουνάδη και του Χαριτόπουλου). Τονίζεται πως από τα περίπου δεκαπέντε «τσαντίρια» (μπουλούκια) που υπήρχαν έχουν απομείνει ελάχιστα, κυρίως λόγω της έλευσης της τηλεόρασης.
Έπειτα, ο Γιάννης Ματσανάς περιγράφει πώς ξεκίνησε να δουλεύει στα μπουλούκια ως ηθοποιός. Η Θεοδωρούλα Ματσανά ανακαλεί αναμνήσεις από το 1927, περίοδο κατά την οποία εργαζόταν ως παιδί-ηθοποιός στο μπουλούκι του πατέρα της σε χωριά της Αλβανίας.
Ακούγεται διαφήμιση από τα μεγάφωνα του χωριού, η οποία προαναγγέλλει την παράσταση του θιάσου, με αποσπάσματα από τη «Γκόλφω» του Σ. Περεσιάδη, στο κέντρο «Φαντασία» ενός χωριού της Μακεδονίας. Προβάλλονται πλάνα από την παράσταση, στην οποία πρωταγωνιστούν οι Γιάννης Ματσανάς, Βάνα Φιτσώρη, Λάζαρος Ασλανίδης και Θεοδώρα Ασλανίδου, με τους κατοίκους του χωριού να παρακολουθούν.
Ο Λάζαρος Ασλανίδης περιγράφει πώς κατασκεύαζαν τα σκηνικά των «τσαντιριών» (μπουλουκιών). Γίνεται ειδική αναφορά στις συνθήκες που βίωναν τα μέλη των μπουλουκιών κατά την περίοδο της Κατοχής, όταν επέλεγαν κυρίως έργα με «φουστανέλες», προκειμένου να τονώσουν το εθνικό φρόνημα του αγροτικού πληθυσμού. Ο Λάζαρος Ασλανίδης μιλά για το έργο «Ο κατάσκοπος», το οποίο είχε αντιναζιστικό και αντιστασιακό περιεχόμενο, και περιγράφει πώς συνελήφθη έπειτα από έλεγχο των κατοχικών δυνάμεων. Η Θεοδωρούλα Ματσανά εξηγεί πως έζησε μια καλή ζωή στο θέατρο.
Κατά τη διάρκεια της εκπομπής προβάλλονται ασπρόμαυρα πλάνα από χωριά της Μακεδονίας στα τέλη της δεκαετίας του 1970.
Έτος παραγωγής: 1979
Ημερομηνία πρώτης προβολής: 15/1/1979
Σκηνοθεσία: Λευτέρης Χαρωνίτης
Ρεπορτάζ και διεύθυνση παραγωγής: Χρίστος Χριστοδούλου
Σύνταξη άρθρου και τεκμηρίωση εκπομπής: Δαμιανός Αγραβαράς
