Η νύχτα που κατέβηκε η σβάστικα από την Ακρόπολη– 30 Μαΐου 1941
Αφιέρωμα του Αρχείου της ΕΡΤ για τα 85 χρόνια από τη νύχτα της 30ής Μαΐου 1941, όταν ο Μανώλης Γλέζος και ο Λάκης (Απόστολος) Σάντας κατέβασαν τη ναζιστική σημαία από την Ακρόπολη. Το Αρχείο της ΕΡΤ σας προτείνει το ντοκιμαντέρ «Τη νύχτα που κατέβηκε η σβάστικα», το οποίο αναφέρεται στο παράτολμο εγχείρημα τους.
Φέτος συμπληρώνονται 85 χρόνια από τη νύχτα της 30ής Μαΐου 1941, όταν ο Μανώλης Γλέζος και ο Λάκης (Απόστολος) Σάντας κατέβασαν τη ναζιστική σημαία από την Ακρόπολη. Πρόκειται για την πρώτη αντιστασιακή πράξη στην Ευρώπη, που αποτέλεσε ισχυρό πλήγμα στο γόητρο των Γερμανών. Το Αρχείο της ΕΡΤ ψηφιοποίησε και παρουσιάζει το ντοκιμαντέρ:
ΤΗ ΝΥΧΤΑ ΠΟΥ ΚΑΤΕΒΗΚΕ Η ΣΒΑΣΤΙΚΑ
Ντοκιμαντέρ με θέμα το παράτολμο εγχείρημα υποστολής της σβάστικας από την Ακρόπολη την περίοδο της Κατοχής. Το κατέβασμα του συμβόλου του ναζισμού επιχείρησαν δύο νεαροί τότε φοιτητές ο Μανώλης Γλέζος και ο Λάκης Σάντας. Η εκπομπή μας ταξιδεύει στα χρόνια του ελληνο-ιταλικού πολέμου και της γερμανικής κατοχής στην Ελλάδα, παρουσιάζοντας παράλληλα και ασπρόμαυρη αναπαράσταση της νύχτας εκείνης. Πρόκειται για μια σύντομη ιστορική αναδρομή, σε γεγονότα που συντάραξαν όχι μόνο τη χώρα μας, αλλά και ολόκληρη την Ευρώπη.
Κυριακή 6 Απριλίου1941, οι Γερμανοί εισβάλλουν στην Ελλάδα. Οι Έλληνες επιδεικνύουν απίστευτη αντίσταση, ενώ παράλληλα αγωνίζονται να μη χάσουν την ελπίδα τους. Λίγες μέρες αργότερα, συγκεκριμένα στις 27 Απριλίου, στις 8:10 το πρωί, τα πρώτα γερμανικά στρατεύματα μπαίνουν στην Αθήνα και στις 08:45 υψώνουν την πολεμική σημαία τους με τον αγκυλωτό σταυρό στον Ιερό Βράχο της Ακρόπολης. Το ναζιστικό σύμβολο στιγματίζει το λευκό κάλλος του πανάρχαιου μνημείου και πλακώνει τον ουρανό της Αθήνας. Μέσα σε εκείνες τις χαλεπές ώρες, δύο 19χρονοι φοιτητές αποφασίζουν το παράλογο: να κατεβάσουν τη σβάστικα από την Ακρόπολη. Πρόκειται για τον φοιτητή της Ανωτάτης Εμπορικής, Μανώλη Γλέζο και τον φοιτητή της Νομικής, Λάκη Σάντα. «Χθες λεύτεροι, σήμερα σκλάβοι. Ο πελώριος βραχνάς πλάκωνε τις ψυχές μας και σκλάβωνε την πατρίδα», θυμάται ο Μανώλης Γλέζος. Οι δύο φίλοι και παλιοί συμμαθητές προετοιμάζουν προσεκτικά στο σχέδιο τους και στις 9 Μαΐου κάνουν την πρώτη απόπειρα, χωρίς, όμως, να τα καταφέρουν. Δίνουν και πάλι ραντεβού, το βράδυ της 30ής Μαΐου, στην πλατεία Κουμουνδούρου. Στη συνάντηση είναι και ο Μανώλης Μοσχοβάκης, από τον οποίο ζητούν να γράψει την ιστορία στην περίπτωση που σκοτωθούν. Λίγες ώρες αργότερα, το εγχείρημα τους στέφεται με επιτυχία και το ναζιστικό σύμβολο δεν κυματίζει πια στην Ακρόπολη.
Ο Μανώλης Γλέζος και ο Λάκης Σάντας γίνονται οι απλοί, ανώνυμοι ερμηνευτές της φλόγας ενός ολόκληρου λαού. Το μεμονωμένο ηρωικό τους κατόρθωμα αναπτερώνει το ηθικό όλων των Ελλήνων αλλά και των Ευρωπαίων, που υποφέρουν κάτω από το γερμανικό ζυγό. Ήταν μια συμβολική πράξη, εξηγεί ο Λάκης Σάντας: «Το κάναμε με σκοπό να δείξουμε στους Γερμανούς ότι ο ελληνικός λαός δεν ηττήθηκε, αλλά θα εξακολουθήσει να αντιστέκεται στη φασιστική βία των ναζιστικών στρατευμάτων, τα οποία κατείχαν την Ελλάδα». Τα ονόματα τους έμειναν άγνωστα μέχρι την εθνική εορτή της 25ης Μαρτίου 1945, που δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα «Ριζοσπάστης» και την επομένη στην «Εστία». Το 1982 η πολιτεία τίμησε τους δύο πατριώτες στη πρώτη επίσημη τελετή για την αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης.
