Στις 4 Μαΐου συμπληρώνονται 20 χρόνια από το θάνατο του Έλληνα σκηνοθέτη, Αλέξη Δαμιανού (4/5/2006). Το Αρχείο της ΕΡΤ τιμάει τη μνήμη του ξεχωριστού δημιουργού-κινηματογραφιστή και παρουσιάζει το επεισόδιο της εκπομπής «Παρασκήνιο» με θέμα την τελευταία ταινία του, «Ηνίοχος».
Ο Αλέξης Δαμιανός, γεννήθηκε στην Αθήνα το 1921, σπούδασε στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου, ενώ κατά τη διάρκεια της Κατοχής συμμετείχε στην Εθνική Αντίσταση ως μέλος του ΕΛΑΣ. Υπήρξε, μαζί με την Αλέκα Παΐζη και τον συγγραφέα Γιώργο Σεβαστίκογλου, ιδρυτικό μέλος του «Λαϊκού Θεάτρου». Έπειτα συμμετείχε ως ηθοποιός στους «Ενωμένους Καλλιτέχνες» το 1946 και την επόμενη χρονιά συνεργάστηκε με το «Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν». Το 1948 ιδρύει το «Πειραματικό Θέατρο» όπου παρουσίασε και δικά του θεατρικά έργα, ενώ μέσα στη δεκαετία του 1960 συνεργάστηκε με τους θιάσους των Τζαβαλά Καρούσου, Δημήτρη Παπαμιχαήλ και Αλέκου Αλεξανδράκη, ως σκηνοθέτης και ηθοποιός. Στην τηλεόραση ο Δαμιανός εμφανίστηκε ως ηθοποιός στη σειρά «Παράξενος ταξιδιώτης» (1972-1973), ενώ μετέφερε για τη μικρή οθόνη το μυθιστόρημα του Ιωάννη Κονδυλάκη «Ο Πατούχας» (ΕΡΤ 1984), όπου συμμετείχε ως σεναριογράφος, σκηνοθέτης αλλά και ηθοποιός. Ο Δαμιανός θα εμφανιστεί ως ηθοποιός σε πολλές κινηματογραφικές ταινίες μικρού και μεγάλου μήκους, ενώ το 1966 σκηνοθετεί την πρώτη του ταινία «…Μέχρι το πλοίο», η οποία γίνεται δεκτή με ενθουσιασμό από τους κριτικούς και στο κοινό μετά την προβολή της στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, λόγω του ιδιαίτερου τρόπου με τον οποίο αποδίδεται η σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα. Το 1971 γράφει το σενάριο και σκηνοθετεί την «Ευδοκία», μια από τις σημαντικότερες ταινίες-προδρόμους του Νέου Ελληνικού Κινηματογράφου. Η ταινία βραβεύτηκε από το Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Θεσσαλονίκης το 1971 αλλά αντιμετώπισε τη λογοκρισία της χούντας των συνταγματαρχών. Το 1994 σκηνοθετεί την τελευταία του ταινία «Ηνίοχος» μέσα από την οποία διηγείται τα γεγονότα της περιόδου 1941-1991. Ο κινηματογράφος του Δαμιανού χαρακτηρίζεται από μια μοναδική ενέργεια η οποία περιλαμβάνει αφενός μια τραχιά λιτότητα, αφετέρου ένα πάντρεμα ορμών και ακατέργαστης ποιητικότητας. Το Αρχείο της ΕΡΤ για την επέτειο 20 ετών από το θάνατο του Αλέξη Δαμιανού στις 4 Μαΐου 2006, παρουσιάζει την εκπομπή:
ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ
ΗΝΙΟΧΟΣ
video
Ο κινηματογραφιστής Αλέξης Δαμιανός με αφορμή την πρεμιέρα της ταινίας «Ηνίοχος» μοιράζεται τις σκέψεις του σχετικά με τη σπουδαιότητα του περιεχομένου των δημοτικών τραγουδιών, όπου αποτυπώνεται η τελετουργία του θανάτου ως εορταστικό στοιχείο το οποίο σηματοδοτεί την αναγκαιότητα εναλλαγής για τη συνέχιση της ζωής. Συζητώντας με τον Λάκη Παπαστάθη και τον Παύλο Κάγιο αναλύει το θέμα της τελευταίας ταινίας του και δίνει πληροφορίες για τα γυρίσματα που διήρκεσαν 5 χρόνια. Ο Δαμιανός αναφέρεται στις δύο σκηνές της ταινίας του αφιερωμένες στον Γιάννη Τσαρούχη, ο οποίος υπήρξε δάσκαλός του στα πρώτα του καλλιτεχνικά βήματα. Σε όλη τη διάρκεια της εκπομπής ο Αλέξης Δαμιανός αναφέρεται στην γοητεία της απλής ζωής δίπλα στη φύση και στην ανάγκη που έχει ο ίδιος να νιώθει ένα με αυτή. Επίσης εξηγεί πώς ο ίδιος αντιλαμβάνεται τις έννοιες της αρετής και της ελευθερίας και πώς επιχείρησε να τις αποτυπώσει στην ιστορία του Ηνίοχου, ένα σύμβολο-μήνυμα για το νόημα της ζωής, τη χαρά και την ικανοποίηση που προσφέρει ο “καλός αγώνας”. Παρεμβάλλονται πλάνα από την πρεμιέρα της ταινίας “Ηνίοχος”, από τη συνάντηση του Δαμιανού με συνεργάτες του και άλλους σκηνοθέτες, από τις συνεντεύξεις του σε δημοσιογράφους με αφορμή την πρεμιέρα, καθώς και αποσπάσματα από την τιμητική εκδήλωση στο Αετοπούλειο Ίδρυμα Χαλανδρίου, όπου οι σκηνοθέτες Νίκος Κούνδουρος και Γιάννης Σμαραγδής μιλούν για την προσωπικότητα του Αλέξη Δαμιανού και τη σκηνοθετική του πορεία. Παράλληλα, προβάλλονται πλάνα από την ταινία «Ηνίοχος» και ερασιτεχνικές λήψεις από τα γυρίσματα της, χαρακτηριστικές ως προς τον τρόπο με τον οποίο ο Αλέξης Δαμιανός προσέγγιζε τη σκηνοθεσία και τους ηθοποιούς του.
