Η πρωτοπόρος της Ελληνικής σπηλαιολογίας Άννα Πετροχείλου αυτοβιογραφείται το 1985 στο "Μονόγραμμα", αφηγούμενη τη ζωή της, τις ερευνητικές της εργασίες και τις εξερευνήσεις της στα σπήλαια του ελλαδικού χώρου. Σκηνοθεσία: Σωτήρης Λαμπρόπουλος. Διεύθυνση παραγωγής: Ηρώ Σγουράκη. Παραγωγός: Γιώργος Σγουράκης.
Στις 13 Φεβρουαρίου 2001 έφυγε από τη ζωή η πρωτοπόρος της Ελληνικής σπηλαιολογίαςΆννα Πετροχείλου. Γυναίκα με την έντονη προσωπικότητα ανέπτυξε πλούσια δραστηριότητα ως προς την ανακάλυψη, έρευνα και μελέτη των σπηλαίων της Ελλάδας, καθώς και μια συνεχή προσπάθεια για να αναδείξει τα μοναδικά σπήλαια της χώρας μας και να συμβάλει ανιδιοτελώς στην τουριστική αξιοποίησή τους. Καθοριστικός παράγοντας υπήρξε η ένθερμη ενασχόλησή της με την ορειβασία και την αναρρίχηση. Η Άννα Πετροχείλου ήταν η πρώτη Ελληνίδα που κατέκτησε την ψηλότερη κορυφή του Ολύμπου.
Η προσφορά της υπήρξε τεράστια μέσω της ανάδειξης και προόδου της Ελληνικής σπηλαιολογίας γενικότερα, όταν μαζί με τον σύζυγό της Ιωάννη Πετρόχειλο ίδρυσαν το 1950 την Ελληνική Σπηλαιολογική Εταιρεία (Ε.Σ.Ε) οπότε και επισημοποιήθηκε η διαδικασία της οργανωμένης εξερεύνησης των ελληνικών σπηλαίων. Ο πρόωρος θάνατος του Ιωάννη Πετρόχειλου (1960) την ενδυνάμωσε να συνεχίσει το μεγάλο και πολυσχιδές έργο του συζύγου της.
Η ίδια εξερεύνησε χιλιάδες σπήλαια και βάραθρα σε όλο τον κόσμο, καθώς και τα μεγαλύτερα σπήλαια της Ευρώπης, της Κίνας και της Ν. Αμερικής. Έχει τιμηθεί με πληθώρα τιμητικών διακρίσεων.
Για τα 25 χρόνια από τον θάνατό της το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει την εκπομπή:
ΜΟΝΟΓΡΑΜΜΑ ΑΝΝΑ ΠΕΤΡΟΧΕΙΛΟΥ
Το αυτοβιογραφικό ντοκιμαντέρ της σειράς «Μονόγραμμα», παραγωγής του 1985, είναι αφιερωμένο στη ζωή και στο έργο της σπηλαιολόγου Άννας Πετροχείλου, της οποίας καθοριστική υπήρξε η συμβολή της στην ανάδειξη της σπηλαιολογίας στη χώρα μας.
Η Άννα Πετροχείλου μιλά στην εκπομπή για την εξερεύνησή της σε πάνω από χίλια σπήλαια, βάραθρα και υπόγειους ποταμούς. Έργο της ήταν όλα τα ως τότε αξιοποιημένα τουριστικά σπήλαια (Διρού, Μάνης, Κουτούκι, Πέραμα Ιωαννίνων, Ανεμότρυπα κ.ά.). Η ίδια, η οποία υπήρξε από τις πρώτες Ελληνίδες ορειβάτισσες, αναρριχήτριες, και χιονοδρόμους, ήταν ιδρυτικό μέλος της Ελληνικής Σπηλαιολογικής Εταιρείας και επί 18 χρόνια πρόεδρός της, την εποχή που γυρίστηκε η εκπομπή.
Μιλά για τη ζωή της, το γάμο της με τον Ιωάννη Πετρόχειλο, καθηγητή Φυσικομαθηματικής ο οποίος μετεκπαιδεύτηκε στη Σορβόννη στη Γεωλογία, και που πλάι του η ίδια παρακολούθησε τα σπηλαιολογικά μαθήματα θεωρητικά και πρακτικά. Η πρώτη Ελληνίδα ορειβάτισσα στον Όλυμπο (1930) και στις Άλπεις (1935) μιλά για την πλούσια ορειβατική δράση που ανέπτυξε μαζί με τον σύζυγό της Ιωάννη Πετρόχειλο. Και οι δύο υπήρξαν μέλη του ορειβατικού και φυσιολατρικού συνδέσμου «Ο Παν» (δεκαετία 1930).
Η αφήγησή της συνεχίζει με την σπηλαιολογική δραστηριότητα στην Ελλάδα. Σημαντικός σταθμός υπήρξε η επίσημη εκπροσώπηση της χώρας το 1949 στην 1η Διεθνή Σπηλαιολογική Συνάντηση στη Βαλάνς (Valence) της Γαλλίας από τον Ιωάννη Πετρόχειλο ο οποίος υποστήριξε με καίριες παρεμβάσεις του τη θέση της Ελλάδας στο διεθνές σπηλαιολογικό πεδίο. Ήταν εκείνη την περίοδο (1950) που με εμπνευστή τον ίδιο ιδρύθηκε η Ελληνική Σπηλαιολογική Εταιρεία για τη θεμελίωση της επιστημονικής προσέγγισης της εξερεύνησης των σπηλαίων στην Ελλάδα. Ο φακός της εκπομπής κατέγραψε εικόνες από τον χώρο της Ε.Σ.Ε. με την Άννα Πετροχείλου, πρόεδρο της Εταιρείας, να μας πληροφορεί για τη δράση της.
Η ίδια μιλά ακόμη, για τις ερευνητικές εργασίες, τις εξερευνήσεις που πραγματοποίησε και για την αφοσίωσή της στην εξερεύνηση σπηλαίων μετά τον θάνατο του Ιωάννη Πετρόχειλου.
Η Άννα Πετροχείλου εξηγεί τη σπηλαιοχαρτογράφηση στον ελλαδικό χώρο και τη μεθοδολογία της, με αφορμή την αποτύπωση κάτοψης του σπηλαίου Σκάλια στην Κάλυμνο, μια από τις τελευταίες της τότε εργασίες. Ειδική αναφορά κάνει στη συνεργασία σπηλαιολόγων με άλλους ειδικούς επιστήμονες όπως, τους παλαιοντολόγους κατά τον εντοπισμό απολιθωμάτων ζώων κ.ά.
Μιλά, τέλος, για τα σπήλαια που έχουν αξιοποιηθεί τουριστικά, όπως το Ιωαννίνων, και ο υπόγειος ποταμός Διρός, το μεγαλύτερο σπήλαιο στην Ελλάδα που είχε εξερευνήσει, όπως αφηγείται στην εκπομπή.
Τα γυρίσματα έγιναν στο χώρο που εργάζεται για τις χαρτογραφικές αποτυπώσεις, στη Σπηλαιολογική Εταιρεία, στο σπήλαιο Κουτούκι της Παιανίας όπου μας ξεναγεί, και μιλά για το πώς εξερευνώνται τα σπήλαια, και αλλού.
