Για τα 100 χρόνια από τη γέννηση του σπουδαίου θεατρανθρώπου Μίνου Βολανάκη (22 Ιουλίου 1926), το Αρχείο ΕΡΤ προτείνει από τη σειρά ντοκιμαντέρ Παρασκήνιο ένα αφιέρωμα στις πρώτες «γιορτές των Βράχων» σε τρία παλιά λατομεία γύρω από την Αθήνα, τη Νίκαια, τον Βύρωνα και την Πετρούπολη. Στο επεισόδιο αυτό από το Παρασκήνιο, παραγωγής 1980 και σε σκηνοθεσία Μάνου Ευστρατιάδη, ο εμπνευστής των θεάτρων βράχων, Μίνως Βολανάκης, μιλά για ένα νεογέννητο τότε πολιτιστικό θεσμό ο οποίος συνεχίζεται ως τις μέρες μας.
Ο Μίνως Βολανάκης γεννήθηκε πριν από 100 χρόνια στις 22 Ιουλίου 1926 στην Αθήνα, σπούδασε θέατρο στη σχολή του Γιαννούλη Σαραντίδη και από μικρή ηλικία εργάστηκε ως μεταφραστής θεατρικών έργων κυρίως για βιοποριστικούς λόγους. Σπούδασε σκηνοθεσία στο Λονδίνο, όπου και ανέβασε από το 1958 μέχρι και το 1964 μία σειρά από έργα αρχαίων Ελλήνων κλασσικών καθώς και έργα από το σύγχρονο θεατρικό ρεπερτόριο. Κατά τη δεκαετία του 1960 επιστρέφει στην Ελλάδα, συνεργάζεται με το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδας και ανεβάζει σημαντικές παραστάσεις όπως το «Περιμένοντας τον Γκοντό» του Σάμιουελ Μπέκετ και τη «Λυσιστράτη» του Αριστοφάνη. Ο Μίνως Βολανάκης ασχολήθηκε με το ελεύθερο θέατρο και συνεργάστηκε με πάρα πολλούς θεατρικούς θιάσους της Αθήνας και ανέβασε μια σειρά από παραστάσεις με έργα των Ζαν Ζενέ, Μπέρτολτ Μπρεχτ, Χάρολντ Πίντερ και Αντόν Τσέχωφ. Κατά τη διάρκεια της επταετίας ο Μίνως Βολανάκης φεύγει για το Λονδίνο και επιστρέφει το 1974 για να αναλάβει τη διεύθυνση του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδας μέχρι και το 1977. Οι παραστάσεις του ΚΘΒΕ αυτής της περιόδου συγκαταλέγονται στα κορυφαία δείγματα θεατρικής δημιουργίας της εποχής εκείνης. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1980 ο Μίνως Βολανάκης ανέλαβε να δημιουργήσει θέατρα σε διάφορες περιοχές της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης (θέατρο Βράχων, Νίκαιας, Πετρούπολης, Λυκαβηττού, Τριανδρίας) με στόχο να δημιουργηθούν χώροι προσέλκυσης ενός κοινού που δεν πήγαινε συνήθως στο θέατρο, καθιστώντας έτσι μια υψηλή τέχνη προσιτή στα λαϊκά στρώματα. Ο Μίνως Βολανάκης διακρίθηκε επίσης για το μεταφραστικό του έργο σε αγγλικά θεατρικά έργα στα ελληνικά, αλλά και σε μεταφράσεις των ελληνικών κλασσικών έργων.
Το Αρχείο της ΕΡΤ για τα 100 χρόνια από τη γέννηση του σπουδαίου Έλληνα θεατρικού σκηνοθέτη, στις 22 Ιουλίου 1926, παρουσιάζει την εκπομπή:
ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ
ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ “ΓΙΟΡΤΕΣ ΒΡΑΧΩΝ”
Ο Μίνως Βολανάκης σε αυτό το επεισόδιο από το Παρασκήνιο, παραγωγής 1980, μιλάει για τις «γιορτές των βράχων» έναν πολιτιστικό θεσμό που συνεχίζεται ως τις μέρες μας. Παρακολουθούμε πλάνα από δρόμους της Αθήνας, η κάμερα καταλήγει στο λατομείο της Νίκαιας στο χώρο θεαμάτων «Κοκκινόβραχος» εκεί όπου σήμερα στεγάζεται το Κατράκειο Θέατρο. Παρακολουθούμε τις εργασίες στησίματος των κερκίδων του θεάτρου. Ο Βολανάκης μιλάει για το χωροταξικό συνέδριο του 1980, το σχεδιασμό για το μέλλον της πόλης της Αθήνας και τη σχέση του με τα πολιτιστικά δρώμενα και εξηγεί το σκεπτικό πίσω από τις «γιορτές των βράχων». Εξηγεί τις δυνατότητες παρακολούθησης παραστάσεων και συναυλιών από τους πολίτες και την προσπάθεια να παρουσιάσουν στις «Γιορτές των βράχων» το έργο τους και ειδικά τις νέες δημιουργίες τους καλλιτέχνες όπως ο Μάνος Χατζιδάκις και ο Διονύσης Σαββόπουλος. Στόχος η δημιουργία μια επαφής των καλλιτεχνών με το ευρύτερο κοινό με έναν τρόπο μη διαμεσολαβημένο και αδέσμευτο. Μιλάει για την πρωτόγονη ομορφιά των χώρων των λατομείων, την σκληράδα και τη γοητεία που χαρακτηρίζει τα νταμάρια από τα οποία γεννήθηκε και κτίστηκε η Αθήνα. Σημειώνει επίσης το ρίσκο αναφορικά με την επιτυχία και την απήχηση που μπορεί να έχουν οι παραστάσεις των εκδηλώσεων που εκτείνονται από Οιδίποδα μέχρι το χοροθέατρο του Ντανιέλ Λομέλ, μουσική λαϊκή, αλλά όχι λαϊκίστικο θέαμα, προτάσεις σχετικά δύσκολες για το κοινό. Εξηγεί τη δική του προσπάθεια να παρουσιάσει έργα του Μπέκετ, θέατρο που θεωρείται δύσκολο, σε ένα ευρύτερο κοινό και την επιτυχία που σημείωσε, γεγονός που του δίνει ελπίδες για την επιτυχία των επικείμενων καλλιτεχνικών προτάσεων, ενώ επισημαίνει και την ανάγκη να ανατραπεί η αίσθηση του δυσπρόσιτου στην λεγόμενη «μεγάλη τέχνη» από τις ευρύτερες κοινωνικές ομάδες, μια καταστρεπτική αντίληψη, όπως λέει ο ίδιος, γιατί υπονομεύει την υγεία της τέχνης, των καλλιτεχνών, αλλά και όσων απολαμβάνουν το έργο τους. Ο Βολανάκης εξηγεί γιατί προτιμάει χώρους όπως τα θέατρα βράχων για τις παραστάσεις του από χώρους όπως το Ηρώδειο, χώροι που δεν δημιουργούν προβλήματα, που δεν προκαταλαμβάνουν το κοινό με την επιβλητικότητά τους και αντίθετα επιτρέπουν τη δημιουργία δυνατοτήτων. Αναφέρεται και στην εξαιρετικά θετική αντίδραση των καλλιτεχνών και των ηθοποιών που βρέθηκαν στα νταμάρια. Πέρα από τον Βύρωνα, την Πετρούπολη και τη Νίκαια, ο Βολανάκης εξηγεί ότι συνολικά ελπίζει να λειτουργήσουν έντεκα αντίστοιχοι χώροι στην Αθήνα που θα μπορούν να υποδεχθούν και να παρουσιάσουν καλλιτεχνικές παραστάσεις.
Κατά τη διάρκεια της εκπομπής παρακολουθούμε στιγμιότυπο με άσκηση χορευτή από το «Αέναο χοροθέατρο» του Ντανιέλ Λομέλ στο θέατρο βράχων «Μελίνα Μερκούρη» (όπως ονομάζεται από το 1986) ή όπως αναφέρεται στην εκπομπή ο χώρος θεαμάτων «Μεταμόρφωση» στον Βύρωνα. Παρακολουθούμε επίσης πλάνα από την πρόβες σε χορικό αλλά και στο μονόλογο της Ιοκάστης με τη Νέλλη Αγγελίδου από τον «Οιδίποδα», και το «Θέατρο του Αιγαίου» σε σκηνοθεσία Μίνου Βολανάκη.
