Επετειακή εκπομπή του 1986 που γυρίστηκε από συνεργείο της ΕΡΤ στην Κύπρο με αφορμή τα δώδεκα χρόνια από την τουρκική εισβολή. Μέσα από μαρτυρίες φωτίζονται τα ιστορικοπολιτικά γεγονότα και η ανθρώπινη τραγωδία. Το συνεργείο κινήθηκε στα φυλάκια της "πράσινης γραμμής", στους προσφυγικούς συνοικισμούς, στη Λάρνακα, τη Λεμεσό και την Αγία Νάπα. Η δημοσιογραφική έρευνα, τα κείμενα και η παρουσίαση είναι του Παύλου Παύλου και η σκηνοθεσία του Γιώργου Παπαδόπουλου.
Επέτειος μνήμης της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο. Το πρωί της 20ης Ιουλίου 1974 είχε ξεκινήσει η τουρκική στρατιωτική εισβολή στην Κυπριακή Δημοκρατία, με την κωδική ονομασία “Επιχείρηση Αττίλας”, πέντε μέρες μετά το πραξικόπημα της Εθνικής Φρουράς και του ΕΟΚΑ Β΄ που ανέτρεψε τον πρόεδρο Αρχιεπίσκοπο Μακάριο. Η τουρκική εισβολή πραγματοποιήθηκε σε δύο φάσεις, στις 20 Ιουλίου και στις 14 Αυγούστου. Έκτοτε το 36% των εδαφών της Κύπρου βρίσκονται υπό τουρκική κατοχή, 200.000 Ελληνοκύπριοι εγκατέλειψαν τα σπίτια τους ενώ χιλιάδες ήταν οι νεκροί και οι αγνοούμενοι. Το νησί παραμένει διαιρεμένο, με την «Πράσινη Γραμμή» να διαχωρίζει τις δύο κοινότητες.
Με αφορμή τα 52 χρόνια από την κυπριακή τραγωδία, το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει ένα ιστορικό τηλεοπτικό ντοκουμέντο 40 ετών, ένα ειδικό επετειακό πρόγραμμα που είχε γυριστεί και μεταδοθεί από την ΕΡΤ-1 το 1986, για την επέτειο των δώδεκα χρόνων από την τουρκική εισβολή στην Κύπρο. Μια παραγωγή του τμήματος ενημερωτικών εκπομπών της ΕΡΤ που προβλήθηκε στο πλαίσιο της σειράς εκπομπών «Εδώ και Σήμερα».
ΕΔΩ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ ΑΤΤΙΛΑΣ – ΜΟΝΙΜΗ ΑΠΕΙΛΗ
Η επετειακή αυτή εκπομπή που γυρίστηκε με συνεργείο της ΕΡΤ για δέκα μέρες αποκλειστικά στην Κύπρο, εξετάζει μέσα σε ένα φορτισμένο συγκινησιακά κλίμα με τις μνήμες ακόμη νωπές, τον τουρκικό Αττίλα σε σχέση με την επεκτατική πολιτική της Τουρκίας. Αντανακλά επιπλέον το πολιτικό κλίμα της εποχής και τη σύνδεση του Κυπριακού με τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Η εκπομπή εξετάζει τα τραγικά γεγονότα του νησιού μέσα από μια ιστορική προοπτική, κάνοντας αναδρομή και φθάνοντας ως την Κύπρο του 1986. Με τη συμπαράσταση της κυπριακής εθνοφρουράς το συνεργείο της ΕΡΤ κινήθηκε από τα φυλάκια της «πράσινης γραμμής» στη Λευκωσία μέχρι το τελευταίο φυλάκιο λίγο έξω από την Αμμόχωστο. Γυρίσματα έγιναν επίσης στους προσφυγικούς συνοικισμούς, όπου φαίνεται καθαρά η διαφοροποίησή τους, καθώς και στη Λάρνακα, τη Λεμεσό και στην Αγία Νάπα, παρουσιάζοντας τις τουριστικές εγκαταστάσεις και γενικά την οικονομική δραστηριότητα αυτών των περιοχών. Η εκπομπή επιχειρεί να υπογραμμίσει το δράμα του κυπριακού ελληνισμού: ξένη κατοχή, προσφυγιά, εγκλωβισμένοι και αγνοούμενοι, και από την άλλη μεριά, την αδιάλλακτη στάση της Τουρκίας που υπονόμευε την οποιαδήποτε προσπάθεια επίλυσης του κυπριακού προβλήματος ως τότε.
Παρουσιάζονται μαρτυρίες που φωτίζουν τα ιστορικοπολιτικά γεγονότα, τις προθέσεις της Τουρκίας αναφορικά με την Κύπρο πριν από την εισβολή και μετά, τη γραμμή διαχωρισμού που επέβαλαν τα κατοχικά στρατεύματα αλλά και τις τραυματικές εμπειρίες των απλών ανθρώπων που ξεριζώθηκαν από τα σπίτια τους.
Φιλοξενείται ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Σπύρος Κυπριανού. Μιλούν επίσης, ο υπουργός Παιδείας Ανδρέας Χριστοφίδης, ο κοινωνιολόγος Μιχάλης Ατταλίδης, και τα μέλη της πολύτεκνης οικογένειας προσφύγων του Κ. Χριστοδούλου. Ο τουρκολόγος Ιάκωβος Τενεδιός και διευθυντής του τμήματος τουρκικών εκπομπών του ΡΙΚ, αναλύει ιστορικά την εμπλοκή της Τουρκίας στο Κυπριακό και τις τουρκικές διεκδικήσεις. Ο πρώην συνομιλητής Τάσος Παπαδόπουλος, που ήταν ο εκπρόσωπος της κυπριακής πλευράς στην ειρηνευτική διαδικασία των Ηνωμένων Εθνών το 1977, μεταφέρει την εμπειρία του από τις διαπραγματεύσεις για την τουρκική πολιτική. Ο ποιητής Κώστας Μόντης διαβάζει απόσπασμα από το ποίημα του «Τρίτο γράμμα στη μητέρα».
Παράλληλα, αποτυπώνεται η τότε πολιτική συγκυρία. Την περίοδο έντασης το 1986 πυροδοτούσε το θέμα της οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας στο Αιγαίο και οι επίμονες αξιώσεις της Τουρκίας. Οι κυβερνητικές θέσεις της Ελλάδας έθεταν ως προϋποθέσεις για την έναρξη διαλόγου: την προηγούμενη αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων από την Κύπρο, και το σεβασμό από την Τουρκία του status quo στο Αιγαίο. Περιλαμβάνεται απόσπασμα από ομιλία πρωθυπουργού Ανδρέα Παπανδρέου στη Βουλή (30.5.1986) όπου καθιστούσε σαφές ότι η Ελλάδα θα προχωρούσε σε πόλεμο κατά της Τουρκίας, εφόσον αυτή έκανε ένα απειλητικό ένα βήμα εις βάρος της Κύπρου.
Η δημοσιογραφική έρευνα και η παρουσίαση της εκπομπής είναι του Παύλου Παύλου. Για την υλοποίηση της εκπομπής βοήθησε ο σύμβουλος Τύπου της Πρεσβείας της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Αθήνα, Κώστας Γεννάρης και το Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών της Κυπριακής Δημοκρατίας.
