Συμπληρώνονται φέτος 40 χρόνια από τον θάνατο του ζωγράφου Νίκου Νικολάου (1909-1986), εκφραστή των αναζητήσεων της λεγόμενης γενιάς του ‘30. Ο Νίκος Νικολάου γεννήθηκε στην Ύδρα και έζησε στην Αθήνα. Λάτρης του αρχαίου, αφομοίωσε την λαϊκή τέχνη και την παράδοση του τόπου μας.
Σπούδασε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών με δάσκαλο τον Ουμβέρτο Αργυρό και ολοκλήρωσε τις σπουδές του με υποτροφία στη Ρώμη και το Παρίσι. Την πρώτη ατομική του έκθεση πραγματοποίησε το 1948 έχοντας προηγηθεί συμμετοχή του σε ομαδική έκθεση στη Μπιενάλε της Βενετίας το 1936.
Έλαβε μέρος σε πανελλήνιες και διεθνείς εκθέσεις ενώ το 1991 η Εθνική Πινακοθήκη φιλοξένησε μεγάλη αναδρομική έκθεση. Υπήρξε καθηγητής στην ΑΣΚΤ ως το 1975. Λίγο μετά το θάνατό του, το 1986, εκδόθηκε το βιβλίο του “Η περιπέτεια της γραμμής στην Τέχνη”, με θεωρητικά κείμενα σχετικά με τις εμπειρίες του και τους πειραματισμούς του στην τέχνη. Μια ιδιαίτερη πλευρά του έργου του είναι οι πέτρες με ελεύθερη ζωγραφική. Ασχολήθηκε επίσης με τη σκηνογραφία, φιλοτεχνώντας σκηνικά και κοστούμια για το Θέατρο Τέχνης, το Ελληνικό Χορόδραμα και παραστάσεις αρχαίου δράματος.
Με το νησί της Αίγινας συνδέθηκε ιδιαίτερα, ήδη από τη δεκαετία του 1960, την οποία λάτρεψε και πέρασε εκεί μεγάλο μέρος από τις τελευταίες δεκαετίες της ζωής του. Το έργο του είναι διαχρονικό και ζωντανό, πολυδιάστατο και ελληνοκεντρικό.
Δείτε από το Αρχείο της ΕΡΤ την αυτοβιογραφική εκπομπή:
ΜΟΝΟΓΡΑΜΜΑ
ΝΙΚΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΥ
Η αυτοβιογραφική ταινία του Νίκου Νικολάου γυρίστηκε στην Αίγινα το 1982. Ο καλλιτέχνης της γενιάς του ’30 Νίκος Νικολάου κάνει αναδρομή στη ζωή και στο έργο του.
Η εκπομπή ξεκινά με την εξομολόγηση του ίδιου για τη σχέση του με το νόημα της ελληνικότητας και της παράδοσης που υπαγορεύουν τη δική του καλλιτεχνική έκφραση. Μιλά για τα μαθητικά του χρόνια, τα πρώτα του βήματα στη ζωγραφική και την επαφή του με τον ξυλογλύπτη Γεωργακά, που τον ώθησε να γραφτεί στη Σχολή Καλών Τεχνών του Μετσόβιου Πολυτεχνείου, στο εργαστήριο του Αργυρού. Μιλά, έπειτα για την περίοδο των σπουδών του, τους δασκάλους και τους συμμαθητές του. Αφηγείται πώς μαζί με τον Γιάννη Μόραλη, που έγινε φίλος ζωής, φύγανε για να συνεχίσουν τη μελέτη ζωγραφικής στη Ρώμη και το Παρίσι. Επηρεάστηκε από τη ζωγραφική των Γάλλων ιμπρεσιονιστών.
Με την κήρυξη του Β΄Παγκοσμίου Πολέμου αναγκάστηκε να επιστρέψει στην Ελλάδα. Μιλά για τα πρώτα του επαγγελματικά βήματα στην Αθήνα, από το 1941 έως το 1946, οπότε ασχολήθηκε με το εμπόριο έργων τέχνης. Έπειτα αφοσιώθηκε στη ζωγραφική. Αναφέρεται στην ενασχόλησή του με τις τοιχογραφίες, και στα έργα που ο ίδιος φιλοτέχνησε σε διάφορα δημόσια κτήρια, όπως η μεγάλου μεγέθους τοιχογραφία για την αίθουσα τελετών και την αίθουσα φοιτητών της Παντείου Σχολής που ανέλαβε το 1949.
Ειδική αναφορά κάνει στην αφαιρετική ζωγραφική, την οποία υπηρέτησε με κυρίαρχο θέμα την απεικόνιση του γυναικείου σώματος, που το συνδύασε, όπως λέει ο ίδιος, με τις αποδόσεις των φύλλων συκιάς. Έχοντας μελετήσει βαθιά την αρχαία ελληνική τέχνη, ο ζωγράφος περιγράφει την επίδραση που άσκησε η δυναμική φιγούρα του αρχαϊκού Κούρου στη δική του σχεδίαση των μορφών, υπογραμμίζοντας τη σχέση ζωγραφικής και γλυπτικής. Ιδιαίτερη πλευρά του έργου του αποτέλεσε η πέτρα. Γυρίσματα έγιναν στο σπίτι-εργαστήριό του στην Αίγινα, στο λιμάνι και στα σοκάκια του νησιού. Περιλαμβάνονται πλάνα με τον καλλιτέχνη στο εργαστήριό του να ζωγραφίζει θαλασσινά βότσαλα.
Σκηνοθεσία: Πάνος Κοκκινόπουλος
Πρόλογος-εισαγωγή: Γιώργος Σγουράκης
Copyright ΕΡΤ – Ανάπλαση 2009 της ταινίας του 1982, παραγωγής Γιώργου και Ηρώς Σγουράκη.
Δείτε περισσότερα στο https://archive.ert.gr
Συντάκτης: Κωνσταντίνα Τασιοπούλου
