Η επίσημη πρεμιέρα της ελληνικής τηλεόρασης–
23 Φεβρουαρίου 1966

“Από σήμερα το Εθνικόν Ίδρυμα Ραδιοφωνίας καθιερώνει το νέο του βραδινό ωράριο για τις τεχνικές δοκιμές του πειραματικού πομπού τηλεοράσεως. Κάθε βράδυ από τις έξι και μισή, μέχρι τις οχτώ και μισή περίπου θα μεταδίδουμε μια σειρά δοκιμαστικών εκπομπών με ποικίλο περιεχόμενο”. Με αυτά τα λόγια η εκφωνήτρια Ελένη Κυπραίου εγκαινίαζε, 60 χρόνια πριν, τη λειτουργία της ελληνικής τηλεόρασης, στις 23 Φεβρουαρίου 1966 και ώρα 18:30μμ. Η πρώτη επίσημη εκπομπή της ελληνικής τηλεόρασης πραγματοποιήθηκε από τον πειραματικό σταθμό τηλεόρασης του Εθνικού Ιδρύματος Ραδιοφωνίας (ΕΙΡ), από το Κανάλι 5. Το αρχικό πρόγραμμα είχε πολύ μικρή διάρκεια και περιλάμβανε τις εκπομπές “Διεθνή Επίκαιρα”, “Για σας κυρία μου”, το ταξιδιωτικό ντοκιμαντέρ ''Αυστραλία'', ένα αφιερωματικό ντοκιμαντέρ για τον Άγγλο γλύπτη Χένρι Μουρ. Μερικές ημέρες αργότερα, στις 27 Φεβρουαρίου, πραγματοποίησε την πρώτη εκπομπή και το δεύτερο κανάλι της ελληνικής τηλεόρασης, η Τηλεόραση των Ενόπλων Δυνάμεων (ΤΕΔ).

Ο τεχνολογικός εξοπλισμός και τα μέσα τηλεοπτικής εκπομπής τα πρώτα χρόνια της ελληνικής τηλεόρασης ήταν υποτυπώδη. Για αρκετούς μήνες η τηλεόραση εξέπεμπε μονάχα για 2-3 ώρες ημερησίως. Μηχανήματα εγγραφής και αποθήκευσης εικόνας και ήχου δεν υπήρχαν, για αυτό οι εκπομπές στο στούντιο, εκφωνήσεις, συζητήσεις, μουσικά προγράμματα, μεταδίδονταν ¨ζωντανά¨. Οι ταινίες, τα ντοκιμαντέρ και οι επικαιρότητες, που συμπλήρωναν το πρόγραμμα, προβάλλονταν μέσω μιας κινηματογραφικής μηχανής 16mm ή 35mm στον τοίχο και με ταυτόχρονη λήψη από την τηλεοπτική κάμερα μεταδίδονταν στην τηλεόραση.

Σιγά σιγά μέσα στα επόμενα χρόνια οι δυνατότητες της τηλεοπτικής μετάδοσης βελτιώνονται, αγοράζονται τα πρώτα βίντεο, ενώ οι πρώτες εξωτερικές μεταδόσεις πραγματοποιούνται το 1969, με αφορμή τη μετάδοση των αγώνων του 9ου πανευρωπαϊκού πρωταθλήματος στίβου. Η ελληνική τηλεόραση μεταδίδει για πρώτη φορά έγχρωμη εικόνα το 1979.

Για τα 60 χρόνια από την επίσημη έναρξη της ελληνικής τηλεόρασης, το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει αφιερωματική εκπομπή του 1986 που ξετυλίγει την ιστορία της γέννησης της ελληνικής τηλεόρασης και τα πρώτα της βήματα μέχρι την τηλεοπτική πρεμιέρα την ιστορική ημερομηνία της 23ης Φεβρουαρίου 1966. Μας μυεί ακόμη στον κύκλο εργασιών της τηλεοπτικής παραγωγής με φόντο τον τεχνολογικό εξοπλισμό των μέσων της δεκαετίας του 1980.

Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ
ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ 20 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Σειρά πολιτιστικών ντοκιμαντέρ του Λευτέρη Χαρωνίτη που παρουσιάζει τα εκφραστικά μέσα μορφών καλλιτεχνικής δημιουργίας και τις τεχνικές τους.

Η συγκεκριμένη εκπομπή αναφέρεται στην ελληνική τηλεόραση που το 1986 συμπλήρωνε 20 χρόνια λειτουργίας. Στην ομάδα των πρωτοπόρων που σφράγισαν με την παρουσία τους την εξέλιξη της ελληνικής τηλεόρασης ήταν ο Γιώργος Κάρτερ, ο οποίος αφηγείται τις προσπάθειες εγκαθίδρυσης ελληνικού δικτύου τηλεόρασης κυρίως από το 1960, μνημονεύοντας το γεγονός της λειτουργίας στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης του Πρώτου Πειραματικού Σταθμού Τηλεόρασης. Εκεί 36.000 Έλληνες είδαν για πρώτη φορά ελληνική τηλεόραση.

Μιλά για τις πρώτες δοκιμές της τηλεόρασης του ΕΙΡ και για τη δική του συμμετοχή, τον Σεπτέμβριο του 1965 από το στούντιο του Ζαππείου, που είχαν καθαρά πειραματικό χαρακτήρα, μέχρι την επίσημη ημέρα λειτουργίας της ελληνικής τηλεόρασης, στις 23 Φλεβάρη του 1966, από τον πέμπτο όροφο του μεγάρου του ΟΤΕ στην οδό 3ης Σεπτεμβρίου. Αναφέρεται στο πρόγραμμα, που ήταν σύντομο και ξεκίνησε να μεταδίδεται απογευματινή ώρα, με πρώτη εκφωνήτρια την Ελένη Κυπραίου, με το πρώτο οπτικό σήμα σχεδιασμένο από την Έλλη Σολομωνίδου και το πρώτο μουσικό σήμα ενορχηστρωμένο από τον Αντώνη Λάβδα πάνω σε σπάνιο μουσικό μοτίβο του Πίνδαρου. Με την πάροδο των ετών η εμβέλεια του σταθμού από 15 χιλιόμετρα, θα αυξανόταν στο δεκαπλάσιο ενώ εκείνη την εποχή της πρώτης μετάδοσης στην Αττική υπήρχαν 15.000 συσκευές.

Γίνεται, επίσης, αναφορά στο ανθρώπινο δυναμικό των πρώτων μηνών λειτουργίας της ελληνικής τηλεόρασης. Αποφασιστικό ρόλο έπαιξαν ο Μιχάλης Γιαννακάκος, διευθυντικό στέλεχος στο ραδιόφωνο και ο σκηνοθέτης Γιώργος Δάμπασης πλάνα του οποίου κατέγραψε η εκπομπή παρουσιάζοντας την προσπάθειά του να καταθέσει στο βιβλίο του την προσωπική του μαρτυρία, τις μνήμες και τις εμπειρίες του από τη διαδρομή του στην τηλεόραση από τη γέννησή της, βασισμένο σε πλούσιο αρχειακό υλικό που ο ίδιος συγκέντρωσε. 

Ξετυλίγονται ακόμη σημαντικοί σταθμοί όπως, η παράλληλη δημιουργία στρατιωτικού τηλεοπτικού σταθμού στη Γεωγραφική Υπηρεσία Στρατού, για το κανάλι των Ενόπλων Δυνάμεων, η πρώτη σύνδεση Eurovision-ΕΙΡ τον Σεπτέμβριο του 1969, η πρώτη τηλεοπτική μετάδοση με εξωτερικό συνεργείο του ΕΙΡ από τον Άγιο Δημήτριο της Θεσσαλονίκης τον Οκτώβριο του ίδιου χρόνου, η λειτουργία επίγειου δορυφορικού σταθμού στις Θερμοπύλες το 1972.

Από την 20χρονη ιστορία της τηλεόρασης δεν παραλείπονται η αναφορά στον καθαρά προπαγανδιστικό της χαρακτήρα ως όργανο της Χούντας την περίοδο της επταετίας, η νέα φάση λειτουργίας της στη Μεταπολίτευση με τις εγκαταστάσεις του ΕΙΡΤ στο μέγαρο της Αγίας Παρασκευής, το πρώτο θεσμικό πλαίσιο το 1975 και η μετονομασία σε ΕΡΤ, η αποστρατικοποίηση της ΥΕΝΕΔ το 1982 μετονομαζόμενη σε ΕΡΤ2.

Η εκπομπή παρουσιάζει ταυτόχρονα τις τεχνολογικές εξελίξεις στο χώρο της ελληνικής τηλεόρασης, ως εκείνη την εποχή, εναρμονισμένες με τα διεθνή πρότυπα. Στο πλαίσιο αυτό, ο φακός καταγράφει τον τεχνολογικό εξοπλισμό όπως τα βίντεο (μαγνητικός εγγραφέας), και εργασίες τηλεοπτικής παραγωγής: τον τεχνικό έλεγχο σε επεισόδιο ενός σήριαλ πάνω σε βίντεο μιας ίντσας, τον υποτιτλισμό, και το τελεσινέ (μεταγραφή κινηματογραφικού φιλμ σε βιντεοταινία). Παρουσιάζει, επίσης, το γύρισμα ενός τηλεοπτικού προγράμματος. Συγκεκριμένα παρακολουθούμε πλάνα από τα γυρίσματα εορταστικού αποκριάτικου επεισοδίου του «Καλλιτεχνικού Καφενείου» με παρουσιαστές τον Μίμη Πλέσσα, τον Βασίλη Τσιβιλίκα και τον Κώστα Φέρρη, στο τηλεοπτικό ιστορικό στούντιο Άλφα. Στους συμμετέχοντες καλεσμένους η Δήμητρα Γαλάνη και το μουσικό συγκρότημα “Χάνομαι γιατί ρεμβάζω”.

Σενάριο-σκηνοθεσία: Λευτέρης Χαρωνίτης

Έτος παραγωγής: 1986

Για το θέμα των ειδήσεων, των μέσων μετάδοσής τους και τη διαμόρφωση ενός δελτίου ειδήσεων τη δεκαετία του 1980 δείτε εδώ: https://archive.ert.gr/47849/

Δείτε περισσότερα στο http://archive.ert.gr

Συντάκτης: Κωνσταντίνα Τασιοπούλου