Η 18η Απριλίου έχει ανακηρυχθεί από την UNESCO και γιορτάζεται σε όλο τον κόσμο ως Παγκόσμια Ημέρα Μνημείων και Τοποθεσιών, με διάφορες εκδηλώσεις, όπως επισκέψεις σε μνημεία και τοποθεσίες πολιτιστικής κληρονομιάς, συνέδρια, στρογγυλά τραπέζια και αρθρογραφία σε εφημερίδες. Με αφορμή τη συγκεκριμένη μέρα αλλά και τη συμπλήρωση 40 χρόνων από την πρώτη ελληνική εγγραφή με τον Ναό του Επικούριου Απόλλωνα στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO το 1986, το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει ένα μοναδικό ντοκουμέντο: το επεισόδιο ''Ναός Επικούριου Απόλλωνα'' της εκπομπής ''Πορεία μέσα στο χρόνο'', παραγωγής 1982, στο οποίο καταγράφονται μοναδικά πλάνα του ναού πριν αυτός καλυφθεί με το σκέπαστρο προστασίας που έχει έως σήμερα.
ΠΟΡΕΙΑ ΜΕΣΑ ΣΤΟΝ ΧΡΟΝΟ
ΝΑΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΙΟΥ ΑΠΟΛΛΩΝΑ
Η ΄΄Πορεία μέσα στον χρόνο'' είναι μια περιηγητική εκπομπή με την Ευγενία Περιορή σε περιοχές της Ελλάδας με πλούσια ιστορία. Η κάμερα της εκπομπής καταγράφει τους αρχαιολογικούς χώρους και τους σύγχρονους οικισμούς κοντά σε αυτούς. Στο συγκεκριμένο επεισόδιο, παρουσιάζεται ο ναός του Επικούριου Απόλλωνα στο βουνό Κοτύλιο και την περιοχής Βάσσες.
Αρχικά, η Ευγενία Περιορή μάς ξεναγεί στην Πελοπόννησο και συγκεκριμένα στα βουνά της Αρκαδίας και της Ηλείας, καθώς και στον ποταμό Αλφειό. Γίνεται λόγος για το πώς πήρε το όνομά του το ποτάμι στην αρχαιότητα, σύμφωνα με τον μύθο. Παράλληλα, καταγράφονται πλάνα από την περιοχή της Καρύταινας και μαθαίνουμε για την ιστορία της, το μεσαιωνικό της κάστρο, καθώς και για τη φραγκική, βυζαντινή και οθωμανική κυριαρχία που γνώρισε. Στη συνέχεια, μεταφερόμαστε στην Ανδρίτσαινα, όπου πληροφορούμαστε για το μικρό της μουσείο και τη βιβλιοθήκη της.
Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο ναός του Επικούριου Απόλλωνα στο όρος Κοτύλιο. Καταγράφονται σπάνια πλάνα του ναού χωρίς το σημερινό στέγαστρο που τον προστατεύει. Ακόμη, βλέπουμε το χωριό Καστρούγκαινα, το οποίο εγκαταλείφθηκε σταδιακά μετά τον καταστροφικό σεισμό του 1965, και στο οποίο ζουν πλέον μόνο οκτώ οικογένειες. Βλέπουμε επίσης πλάνα από τα κοντινά χωριά, των οποίων οι κάτοικοι μετακινούνται προς μεγάλα αστικά κέντρα λόγω των δύσκολων συνθηκών διαβίωσης που αντιμετωπίζουν.
Έπειτα, γίνεται λόγος για τον ναό του Επικούριου Απόλλωνα, έργο του σπουδαίου αρχιτέκτονα Ικτίνου, που κτίστηκε το 430 π.Χ. Ναός προϋπήρχε ήδη από τα γεωμετρικά χρόνια, τον 8ο αιώνα π.Χ., αρχιτεκτονικά μέλη του οποίου βρέθηκαν κατά τη διάρκεια των ανασκαφών. Πληροφορούμαστε ακόμη την προέλευση του ονόματος «Επικούριος», καθώς και για τον αρχαϊκό ναό που υπήρχε στη συγκεκριμένη θέση πριν από τον 5ο αιώνα. Παρέχονται πληροφορίες για τα αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά και τις διαστάσεις του ναού, καθώς και για τη χρήση του από την κλασική έως τη ρωμαϊκή εποχή, μέχρι και τη σταδιακή του εγκατάλειψη κατά τα βυζαντινά χρόνια. Μαθαίνουμε ακόμη για τη λεηλασία του από αρχαιοκάπηλους, την αφαίρεση του γλυπτού διακόσμου του και τη μεταφορά των γλυπτών στο Βρετανικό Μουσείο, έπειτα από δημοπρασία. Γίνεται επίσης λόγος για τις εργασίες της Αρχαιολογικής Εταιρείας στον ναό το 1902 και την αναστήλωση των δύο πρώτων κιόνων του. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η επισήμανση ότι ο ναός του Επικουρίου Απόλλωνα συνδυάζει στοιχεία και από τους τρεις ρυθμούς: τον δωρικό, τον ιωνικό και τον κορινθιακό. Τέλος, παρέχονται πληροφορίες για τις προσπάθειες αναστήλωσης του ναού από το 1975 έως το 1980, καθώς και για τις δοκιμές που έγιναν για να ελεγχθεί η στατικότητά του.
