Ο Θεόδωρος Παπαδημητρίου (1931-2018), γνωστός ως Θόδωρος, ήταν Έλληνας γλύπτης. Γνωστός στο ευρύ κοινό μέσα από το έργο του «Το Ωρολόγιον του Μετρό», το οποίο βρίσκεται στον σταθμό του Μετρό στο Σύνταγμα και αποτελεί ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα δημόσια έργα του, ο Θόδωρος ήταν καταξιωμένος και διεθνούς απήχησης καλλιτέχνης, που εξερεύνησε τη γλυπτική, το δημόσιο χώρο, την περφόρμανς αλλά και την τέχνη ως επικοινωνία.
Για τα οκτώ χρόνια από το θάνατό του, το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει ένα ιδιαίτερο οπτικοακουστικό τεκμήριο, παραγωγής 1976.
ΟΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΙ: ΘΟΔΩΡΟΣ, ΓΛΥΠΤΙΚΗ 1963-1967
Ο σκηνοθέτης Γιώργος Εμιρζάς, στη σειρά εκπομπών του «Οι Δημιουργοί», μέσα από έναν εκτενή διάλογο με τον γλύπτη Θόδωρο, καταγράφει την καινοτόμα γλυπτική του προσέγγιση, κυρίως στα πρώτα χρόνια της καλλιτεχνικής του πορείας. Η αφήγηση δομείται γύρω από συγκεκριμένα έργα της περιόδου 1963–1967. Με κείμενα της επιμελήτριας Μαρίας Κοτζαμάνη, αφήγηση της ηθοποιού Μαριέττας Ριάλδη και τη διαδραστική παρουσία του Θόδωρου, το μοναδικό αυτό τηλεοπτικό τεκμήριο παρουσιάζει τη διαδρομή του καλλιτέχνη από τα πρώιμα γλυπτά του έως τη συμμετοχική τέχνη και την τέχνη της επικοινωνίας. Το έργο συνιστά ένα υβριδικό οπτικοακουστικό αντικείμενο που συνδυάζει χαρακτηριστικά οπτικού δοκιμίου, ντοκιμαντέρ και καλλιτεχνικής δημιουργίας
Αρχικά παρουσιάζεται η σωματική διάσταση της γλυπτικής, μέσα από το χέρι ως μέσο έκφρασης, αφής και παραγωγής. Επισημαίνεται πως την περίοδο 1963-7 «το χέρι παίζει πρωταρχικό ρόλο» μέσα από τη χειρωνακτική δουλειά του Θόδωρου. Στη συνέχεια προσεγγίζεται η γλυπτική του Θόδωρου ως τέχνη για το δημόσιο χώρο. Ο καλλιτέχνης μιλά για τα χρόνια 1963-7 και για τις τότε πεποιθήσεις του. «Νόμιζα πως τα έργα των χεριών ήταν ικανά να επικοινωνήσουν……Έπεσα έξω όμως». Έπειτα ο Θόδωρος σχολιάζει το σύστημα κατανάλωσης της τέχνης που «δημιουργεί μια βαθύτατη αλλοίωση στην ιστορία των χεριών…».
«Εκείνη την εποχή πίστευα πως το πρόσωπο του καλλιτέχνη είναι το έργο του. Γελάστηκα;» ακούγεται να λέει ο Θόδωρος.
Στη συνέχεια ο γλύπτης μιλά για μια «καθολική επικοινωνιακή λειτουργία» των έργων του στο δημόσιο χώρο και συμπληρώνει με τον προβληματισμό «Σε ποιον όμως ανήκει η πόλη; Ανήκει στους κατοίκους ή εκφράζει τα όργανα εξουσίας;»
Έπειτα ο γλύπτης μιλά για την επικοινωνία στο έργο του. Αναφέρονται ο θεατής, ο καλλιτέχνης, η συμμετοχική τέχνη, το πέρασμα από τα ερεθίσματα των αισθήσεων σε άλλα ερεθίσματα επικοινωνίας. Ο Θόδωρος μιλά για τη σχέση του έργου του με τον άνθρωπο και μας εισάγει στον κόσμο της επικοινωνιακής γλυπτικής του.
Τα έργα που παρουσιάζονται:
Το χέρι (1965), Οιωνός (1963), Χρησμός (1965), Σκαραβαίος (1964), Κεφάλι Μέδουσας (1965), Περικεφαλαία αυτοκτονίας (1964), Θρόνος με απαγορευμένα ανταλλακτικά (1967), Καταπέλτης τεχνητών ήλιων (1967), Σαλώμη (1966), Άνθρωπος με καπέλο -καθίκι (1963 και νωρίτερα), Ο χειροκροτητής μου (1966), Ξυπνητήρι του Μεσονυχτίου (1965), Άχρηστη ερώτηση (1967), Μικρό πακέτο ευτυχίας ή αέναο δώρο (1967), Καρυάτιδα (1967), αλλά και έργα από την ενότητα Πτυχώσεις (1964).
Σκηνοθεσία: Γιώργος Εμιρζάς
Μοντάζ: Σπύρος Πρόβης
Κείμενα: Μαρία Κοτζαμάνη
Φωτογραφία: Σπύρος Νούνεσης
Ήχος: Δημήτρης Αθανασόπουλος
Αφήγηση: Μαριέττα Ριάλδη
Τεκμηρίωση εκπομπής και σύνταξη άρθρου: Νίκος Βογιατζής
